VEB Lokomotivbau-Elektrotechnische Werke "Hans Beimler" Hennigsdorf (z niem. Państwowa Wytwórnia Lokomotyw Elektrycznych im. Hansa Beimlera w Hennigsdorfie, również LEW Hennigsdorf, LEW) – niemiecki producent taboru kolejowego istniejący w latach 1947–1992. Siedziba i główne fabryki zakładów znajdowały się w Hennigsdorfie we wschodnich Niemczech.

Fabryka pojazdów szynowych w podberlińskim Hennigsdorfie założona została w 1910 roku przez koncern AEG. Produkcję lokomotyw rozpoczęto w 1913 roku. W latach 30. XX wieku, zakłady przeszły w ręce Augusta Borsiga, zmieniając nazwę na Borsig Lokomotiv Werke GmbH. Parowozy Borsig produkowano do roku 1944. Po zakończeniu II wojny światowej, zakłady zostały upaństwowione, a głównymi produktami zakładów z Hennigsdorf były lokomotywy elektryczne dla NRD i państw byłego bloku wschodniego. Wtedy też powstała firma Lokomotivbau Elektrotechnische Werke (LEW).

Po zjednoczeniu Niemiec w roku 1990, fabryka powróciła do koncernu AEG, przekształcając się w AEG Schienenfahrzeuge GmbH. W 1996, w wyniku fuzji spółek ABB i Daimler AG, powstał Adtranz, który 5 lat później został sprzedany kanadyjskiemu przedsiębiorstwu Bombardier. Jeszcze za czasów Adtranz, zakończono produkcję lokomotyw, a rozpoczęto montaż elektrycznych i spalinowych zespołów trakcyjnych.

Historia W roku 1910 koncern AEG zakupił w podberlińskiej miejscowości Hennigsdorf 70 ha gruntów pod budowę zakładów ceramicznych. Trzy lata później AEG przeniósł z Berlina do Hennigsdorf swoje zakłady elektryczne. Produkowano tam m.in. wyroby porcelanowe, grzejniki olejowe i wózki akumulatorowe oraz inne urządzeniaR. Rusak. 100 lat zakładów „Hans Beimler”. „Świat Kolei”. 4/2011, s. 10. Między 1914 a 1918 rokiem hale produkcyjne przebudowano na potrzeby remontów i produkcji lokomotyw parowych.

Na przełomie lat 1920/1921 Rosenthal-Isolatoren GmbH (Rosenthal-Izalatory) wspólnie z Rosenthal & Co. AG utworzył w Hennigsdorf hutę stali. W 1927 roku zakłady zbudowały pierwszy silnik parowy opalany pyłem węglowym.

W roku 1931 AEG połączył się z Borsigiem, który zbankrutował w czasie wielkiego kryzysu lat 20. i 30. XX stulecia. Produkcja lokomotyw została przeniesiona z fabryki Borsiga w Tegel do wytwórni w Hennigsdorf. Do 1935 AEG wykupił wszystkie akcje upadłej firmy, nabywając równocześnie prawa do nazwy Borsig. Lokomotywy spod marki Borsig Lokomotiv Werke GmbH (Wytwórnia Lokomotyw Borsig), będącej własnością AEG, produkowano w Hennigsdorfie do 1944 roku.

W trakcie II wojny światowej zniszczeniu uległo 80% podberlińskiej fabryki. Hennigsdorf, wraz z całą wschodnią częścią Niemiec znalazła się po wojnie pod kontrolą Związku Radzieckiego. W roku 1947 zakłady znacjonalizowano i utworzono VEM Vereinigung Volkseigener Betriebe des Elektro-Maschinenbaus – Lokomotivbau Elektrotechnische Werke Hennigsdorf (Osthavelland). Rok później rozpoczęto produkcję lokomotyw, a w 1951 roku zmieniono nazwę zakładów na VEB Lokomotivbau-Elektrotechnische Werke "Hans Beimler" (przedsiębiorstwo państwowe Elektrotechniczne Zakłady Budowy Lokomotyw im. Hansa Beimlera), w skrócie LEW.

Od początku lat 50. XX wieku, zakłady "Hans Beimler" produkowały wiele pojazdów szynowych – poza lokomotywami elektrycznymi i spalinowymi, wytwarzano tramwaje, kolejki dołowe oraz wagony, z których około 60% było eksportowanych, głównie do krajów socjalistycznych. W tym czasie powstały lokomotywy przemysłowe EL1, EL2 i EL3 oraz produkowana dla PKP lokomotywa serii E05 (EU20). W roku 1960 w fabryce po raz pierwszy zastosowano piece próżniowe do otrzymywania ultraczystych metali, stosowanych przy budowie taboru kolejowego. Od lat 60. zakłady rozpoczęły produkcję lokomotyw elektrycznych dla Deutsche Reichsbahn, m.in. E11 (BR 211), E42 (BR 242) (lata 60.), BR 250 (lata 70.), BR 143 (lata 80.). Produkowano też lokomotwy spalinowe: V60 (BR 106), V100 (BR 110), V105. Do 1992 roku LEW Hennigsdorf wyprodukował 14 384 pojazdy szynowe.

thumb|Bombardier Hennigsdorf Od połowy lat 80. LEW rozpoczął współpracę z wykupionymi przez Daimler-Benz zakładami AEG. W 1989 roku rozpoczęto eksport taboru poza kraje boku wschodniego – dla greckiego przewoźnika zbudowano SZT serii 601. Rok później, LEW Hennigsdorf przekształcono z kombinatu w prywatne przedsiębiorstwo LEW Hennigsdorf GmbH i rozpoczęto starania o przejęcie zakładów przez AEG. W listopadzie 1991, Urząd Powierniczy zgodził się na kupno przez AEG zakładów LEW Hennigsdorf GmbH pod warunkiem inwestycji w podberlińską fabrykę 600 milionów DM. Od 1 stycznia 1992 zakłady zostały przemianowane na AEG Schienenfahrzeuge GmbH (AEG Pojazdy Szynowe sp.z.o.o), które podlegały działowi AEG Daimler Benz – AEG Bahnsysteme (AEG Systemy Kolejowe). Później AEG Bahnsysteme zostało podzielone na cztery działy – jeden w Ameryce Północnej i trzy w Europie: Nahverkehr (Ruch lokalny), Bahngesamtsysteme (Ogólne Systemy Kolejowe) i Fernverkehr (Ruch dalekobieżny), którego siedziba została ustanowiona w Hennigsdorfie.

W styczniu 1996 roku, AEG Schienenfahrzeuge GmbH została wcielona do nowo powstałej spółki ABB Transportation i AEG Bahnsysteme – ABB Daimler Benz Transportation (Adtranz). W 1998 roku produkcję lokomotyw przeniesiono z Hennigsdorfu do dawnej fabryki Henschela w Kassel. Po wykupieniu Adtranzu przez Bombardiera w maju 2001 roku, zakłady w Hennigsdorfie stały się częścią Bombardier Transportation.

Pod marką Bombardier podberlińską fabrykę opuszczają spalinowe i elektryczne zespoły trakcyjne (podmiejskie, regionalne, dalekobieżne, w tym dużych prędkości), tramwaje, oraz wagony metra.

Produkowany tabor

thumb|65.10

thumb|Spalinowy zespół trakcyjny DE-IC2000N

thumb|EZT E.56 (EN56)

Lokomotywy elektryczne Oznaczenieproducenckie Oznaczenieprzewoźnika Lata produkcji Liczbapojazdów Źródła E 04 PKPE200, E04, EU04 1954−1955 25 E 05 PKPE05, EU20 1955−1958 34 E 11211 DR: E 11, 211DB: 109 E 11: 1961−1963211: 1970-1976 E 11: 42211: 53 E 42242 DR: E 42, 242DB: 142 E 42: 1962-1970242: 1970-1976 E 42: 180242: 112 E 51E 251 DR: E 51, E 251, 251DB: 171 1965 15 E 211 DR: E 211 1967 1 143243112 (114)212 DR: 243, 212DB: 143, 112 (114) 143/243: 1984–1992112/212: 1990–1991 143/243: 682112 (114)/212: 133 250 DR: 250DB: 155 1974-1984 273 252 DR: 252DB: 156 1991 4 EL104 SNCFA/SNTF: 6CE 1972–1973 32 Lokomotywy spalinowe Oznaczenieproducenckie Oznaczenieprzewoźnika Lata produkcji Liczbapojazdów Źródła V 60.x DR: 104, 105, 106DB: 344, 345, 346ex-rosyjskie: 347BDŽ: 52ČD: 716 1964-1982 2068 V 100.x DR: 110, 710DB: 211, 212 (214, 714), 213ČSD: 745OnRail: DH 1004ÖBB: 2048 1966-1985 1145 V DEDE I PADE II SDE III M CPEF: DE I PA, 7760CFS: DE II S, 3700CM: DE III M, 3750 1967-1968 DE I PA: 36DE II S: 30DE III M: 17 Lokomotywy parowe Oznaczenieproducenckie Oznaczenieprzewoźnika Lata produkcji Liczbapojazdów Źródła 65.10 DR: 65.10 1954 2 Lokomotywy przemysłowe/górnicze Oznaczenie producenckie Lata produkcji Liczbapojazdów Źródła EL1 1951-1980 692 EL2 1952-1988 1380 EL3 1951-1977 786 EL4 1960-1971 37 EL5 1951-1982 740 EL6 1951-1976 217 EL8 1949–1970 915 EL9 1952-1989 1703 EL10EL10 MKW 1952-1989 EL10: 111EL10 MKW: 175 EL11 1952-1966 80 EL12 1952-1983 ? ? EL13 1971-1982 ? EL14 1953-1958 15 EL15 1953-1973 70 EL16ASF 19??-1990 502 EL20EL20 MKW 1983–1985 EL20: 24EL20 MKW: 48 EL21 1981–1986 265 EL22 1987 4 Elektryczne zespoły trakcyjne Oznaczenieproducenckie Oznaczenieprzewoźnika Lata produkcji Liczbapojazdów Źródła ET 170 DR: 278 1959 4 dwuczłonowe zespoły ET 270 DR: 270DB: 485/885 1982–1992 wagony silnikowe: 166wagony doczepne: 166 ET 280 DR: 280 1972–1973 2 czteroczłonowe zespoły Spalinowe zespoły trakcyjne Oznaczenieproducenckie Oznaczenieprzewoźnika Lata produkcji Liczbapojazdów Źródła DE-IC2000N OSE: 520, 601 1989–1990 (1994) 26 + (14) Metro Oznaczenieproducenckie Oznaczenieprzewoźnika Lata produkcji Liczbapojazdów Źródła ET E BVG: E I (prototyp) 1956–1957 2 ET GET GIET GIIET GIII BVG: G (prototyp)GIGIIGI/1 G: 1974GI: 1978-1983GII: 1983GI/1: 1988−1989 G: 4 (8 wagonów)GI: 57 (114 wagonów)GII: 10 (20 wagonów)GI/1: 52 (104 wagony) Wyposażenie elektryczne Producent pojazdu Oznaczenieprzewoźnika Lata produkcji Liczbapojazdów Źródła VEB Waggonbau Görlitz PKP: E.56, EN56 1954–1957 36 trójczłonowych EZTPaweł Terczyński, Krzysztof Zintel. Zespoły trakcyjne serii EN56. „Świat Kolei”. 2/2011, s. 15 VEB Waggonbau Görlitz PKP: E.58, ED70 1958 2 czteroczłonowe EZT

Uwagi

Przypisy

Kategoria:Producenci taboru kolejowego w Niemczech Kategoria:Powiat Oberhavel Kategoria:AEG Kategoria:Hennigsdorf