Jan Józefat Potocki (ur. 13 lipca 1888 w Kielcach, zm. 9 kwietnia 1940 w Katyniu) – polski duchowny ewangelicko-reformowany, działacz niepodległościowy, a następnie polonijny w USA, naczelny kapelan duszpasterstwa ewangelicko-reformowanego w WP, major, ofiara zbrodni katyńskiej.
Biografia Był synem Juliana i Lucyny z Chorzelskich. Wydalony z gimnazjum kieleckiego w VI kl., po strajku szkolnym z lutego 1905; był także więziony przez władze carskie za druk i kolportaż skryptów do nauki polskiego. Do matury pobierał prywatne nauki, jednocześnie angażując się w działalność Polskiej Partii Socjalistycznej (PPS). Aresztowany w 1908 r., spędził 4 lata w carskim więzieniu, a następnie został skazany na dożywotnie osiedlenie na Syberii. Z Syberii w nieznanych okolicznościach udało mu się zbiec do USA, gdzie był działaczem polonijnym, redaktorem polonijnej tygodniówki Jedność – Polonia i członkiem organizacji politycznej Komitet Obrony Narodowej.
Absolwent Wydziału Teologicznego w Bloomfield, w USA z 1926 r. Ordynowany na pastora, od 1924 roku był pastorem polskiego prezbiteriańskiego zboru św. Pawła w Baltimore, jako następca Paul Fox. Do Polski powrócił w 1934 r., już w roku następnym zostając powołanym do duszpasterstwa wojskowego jako kapelan WP w Dowództwie Korpusu Okręgu nr VIII w Toruniu
Wiosną 1939 r., awansowany na szefa Głównego Urzędu Duszpasterstwa Ewangelicko-Reformowanego w WP, z jednoczesnym zachowaniem obowiązków w Toruniu. Odznaczony Krzyżem Niepodległości.Fotografia w mundurze z przypiętym odznaczeniem na stronie Muzeum Katyńskiego
W trakcie kampanii wrześniowej, po agresji ZSRR na Polskę wzięty do niewoli sowieckiej. Więziony w Szepietówce i Starobielsku, a następnie wraz z innymi duchownymi obrządków rzymskokatolickiego i prawosławnego w moskiewskim więzieniu na Łubiance. Zamordowany przez NKWD w ramach tzw. zbrodni katyńskiej.
Dwukrotnie żonaty. Korzystając z jego amerykańskiego obywatelstwa druga żona i dzieci wyjechali z okupowanej Polski w 1940 r. do Ameryki.
Upamiętnienie Ks. Potockiego, w swoich wspomnieniach więziennych wydanych w USA opisał ks. Franciszek Tyczkowski – późniejszy kapelana 1. Dywizji Piechoty, współwięzień ks. Potockiego ze Starobielska i Łubianki:
Pośmiertnie awansowany na pułkownika WP, podczas uroczystości "Katyń pamiętamy, uczcijmy pamięć bohaterów", która odbyła się na Placu Piłsudskiego w Warszawie w dniach 9-10 listopada 2007 r. Ks. Potockiemu poświęcono również materiał multimedialny z cyklu, "Epitafia katyńskie", opracowany przez Media Kontakt i Radę Ochrony Pamięci Walk i Męczeństwa.
Zobacz też
jeńcy polscy w niewoli radzieckiej (od 1939 roku) obozy NKWD dla jeńców polskich ofiary zbrodni katyńskiej – zamordowani w Katyniu kampania wrześniowa
Przypisy
Bibliografia Kazimierz Bem, Słownik Biograficzny duchownych ewangelicko-reformowanych. Pastorzy i diakonisy Jednoty Małopolskiej i Jednoty Warszawskiej 1815-1939, Warszawa: Wydawnictwo Naukowe Semper, 2015, 113-116.
Serial Epitafia katyńskie, odc. Jan Józefat Potocki (Prod. Media Kontakt; 2010)
Kategoria:Członkowie Komitetu Obrony Narodowej Kategoria:Działacze polonijni w Stanach Zjednoczonych Kategoria:Jeńcy polscy obozu przejściowego w Szepietówce Kategoria:Jeńcy polscy w niewoli radzieckiej (kampania wrześniowa) Kategoria:Duchowieństwo wojskowe wyznania ewangelicko-reformowanego II Rzeczypospolitej Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Niepodległości Kategoria:Oficerowie Wojska Polskiego zamordowani w Katyniu Kategoria:Politycy Polskiej Partii Socjalistycznej Kategoria:Polscy duchowni kalwińscy Kategoria:Polscy zesłańcy na Sybir Kategoria:Polscy zesłańcy w Imperium Rosyjskim Kategoria:Uczestnicy kampanii wrześniowej (strona polska) Kategoria:Uczestnicy strajków szkolnych w Królestwie Kongresowym (1905–1908) Kategoria:Urodzeni w 1888 Kategoria:Zmarli w 1940 Kategoria:Ludzie urodzeni w Kielcach