Osie – gmina wiejska w województwie kujawsko-pomorskim, w powiecie świeckim. W latach 1975–1998 gmina położona była w województwie bydgoskim. Siedzibą gminy jest Osie.

Gmina jest położona w dwóch mezoregionach: część północna w Borach Tucholskich, a południowa na Wysoczyźnie Świeckiej.

Na jej obszarze zlokalizowany jest fragment Leśnego Kompleksu Promocyjnego Bory Tucholskie oraz część tranzytowa Rezerwatu biosfery Bory Tucholski. Przez jej teren przepływa Wda, Prusina, Ryszka i Sobińska Struga oraz są położone zbiorniki wodne: Zbiornik Żur, Jezioro Mukrz, Jezioro Wierzchy, Jezioro Ciche, Jezioro Czerno, Jezioro Miedzno, Jezioro Martwe i Jezioro Piaseczno.

Według danych z 31 grudnia 2007 gminę zamieszkiwało 5314 osób. Natomiast według danych z 31 grudnia 2019 roku gminę zamieszkiwało 5496 osób.

Struktura powierzchni Według danych z roku 2005 gmina Osie ma obszar 209,61 km², w tym: użytki rolne: 21% użytki leśne: 69%

Gmina stanowi 14,23% powierzchni powiatu.

Demografia Dane z 31 grudnia 2007: Opis Ogółem Kobiety Mężczyźnijednostka osób % osób % osób %populacja 5314 100 2678 50,4 2636 49,6gęstość zaludnienia(mieszk./km²) 25,4 12,8 12,6 thumb|690x480px|center |Piramida wieku mieszkańców gminy Osie w 2014 roku

Gospodarka Osie jest najbogatszą gminą wiejską w powiecie świeckim (biorąc pod uwagę przychody podatkowe na mieszkańca).

Ochrona przyrody Parki Krajobrazowe Gmina leży na terenie Wdeckiego Parku Krajobrazowego.

Rezerwaty przyrody Na terenie gminy znajduje się aż 6 rezerwatów przyrody: Rezerwat przyrody Brzęki im. Zygmunta Czubińskiego – leśny, chroni las grądowy z udziałem jarzębu brekinii Rezerwat przyrody Dury – ścisły torfowiskowy, chroni rzadkie zespoły roślinne wodne i tofowiskowo-bagienne Rezerwat przyrody Jezioro Ciche – torfowiskowy, chroni śródleśne jeziora wraz z unikatową roślinnością wodną i torfowiskową Rezerwat przyrody Jezioro Martwe – torfowiskowy, chroni roślinność jezior dystroficznych, torfowiska przejściowych i wysokich Rezerwat przyrody Jezioro Piaseczno – krajobrazowy, chroni ekosystem jeziora Piaseczno i jego stan czystości wody Rezerwat przyrody Miedzno – faunistyczny, chroni miejsca lęgowe i żerowiska ptactwa wodnego i błotnego.

Pomniki przyrody Na terenie gminy znajdują się 63 pomniki przyrody ożywionej i 4 nieożywionej.

Obszary NATURA 2000 W poszczególnych częściach gminy zlokalizowane są obszary Natura 2000: północno-centralna część Sandr Wdy (PLH040017) SOO cały obszar gminy Bory Tucholskie OSO.

Obszar Chronionego Krajobrazu Zachodnia część gminy jest położona w obrębie Śliwickiego Obszaru Chronionego Krajobrazumapa „Obszary chronione województwa kujawsko0pomorskiego”, Wydawca: Wojewoda Kujawsko-Pomorski, .

Zespoły przyrodniczo-krajobrazowe Dolina rzeki Sobińska Struga o powierzchni 335,47 ha. utworzony w celu zachowania ekosystemów z wieloma gatunkami roślin chronionych i rzadkich oraz zachowania wybitnych walorów krajobrazowych. Zbiorowiska leśne sąsiadujące z rzeką to przede wszystkim olsy i grądy z obszarami źródliskowymi na zboczach. Do najcenniejszych obszarów należą tereny sąsiadujące z jeziorem Miedzno ze zbiorowiskami turzycowymi i łozowiskami Dolina rzeki Ryszki o powierzchni 358,41 ha. Przedmiotem ochrony jest dolina rzeki Ryszki, mocno wcięta w równinę sandrową Borów Tucholskich, zróżnicowana pod względem florystyczno–fitosocjologicznym. Na jego terenie znajdują się użytkowane łąki z licznymi zbiorowiskami turzyc. Rzeka Prusina o powierzchni 234 ha. Ochroną została objęta dolina rzeki Prusiny na odcinku Tleń – Szarłata. Występuje tu wiele rzadkich gatunków roślin charakterystycznych dla siedlisk grądowych.

Użytki ekologiczne Dnia 20 listopada 2015 roku ustanowiono 2 użytki ekologiczne. Pierwszy o nazwie „Uroczysko Chłop” o powierzchni 4,7 ha znajduje się na terenach leśnych wsi Radańskahttp://www.edzienniki.bydgoszcz.uw.gov.pl/WDU_C/2015/3713/akt.pdf DZ. URZ. WOJ. KUJ-POM. 2015.3713, drugi zaś o nazwie „Uroczysko Niedźwiedź”http://www.edzienniki.bydgoszcz.uw.gov.pl/WDU_C/2015/3714/akt.pdf DZ. URZ. WOJ. KUJ-POM. 2015.3714 i powierzchni 8,64 ha na terenach Osiahttp://www.edzienniki.bydgoszcz.uw.gov.pl/WDU_C/2016/3149/akt.pdf DZ. URZ. WOJ. KUJ-POM. 2016.3149.

Turystyka Szlaki turystyczne Przez obszar gminy znajdują się następujące szlaki piesze: Szlak harcerzy Światowida – długość 10,6 km Przebieg stacja PKP Łążek – most na Wdzie w Starej Rzece ścieżynka Zagłoby – długość 19 km Przebieg: stanica wodna PTTK w Tleniu – Tleń – leśniczówka Czarna Woda - jez. Piaseczno - most na Wdzie w Starej Rzece – Radańska – stacja PKP Osie im. Zagłoby-Zyglera – długość 15,5 km Przebieg: stanica wodna PTTK w Tleniu – Tleń – wiadukt kolejowy przy szosie Tleń-Osie – Grzybek – Skrzyniska - szkoła w Wierzchach szlak Piętaszków – długość - 4,2 km Przebieg: wokół jeziora Mukrz szlak łącznikowy - długość - 4 km Przebieg: rynek w Osiu – szlak Zagłoby-Zyglera Stu z nieba – długość - 58 km (z czego 19,5 na terenie gminy) Przebieg: Warlubie – jez. Miedzno - leśnictwo Orli Dwór – rez. „Brzęki” – brukowana droga Osie-Skórcz – most na Wdzie w Starej Rzece – Sarnia Góra – Zazrdość – Śliwice – Szlachta szlak Klubu Turystów „Wszędołazy” – długość 28 km (8 km na terenie gminy) Przebieg: stanica wodna PTTK w Tleniu – Wierzchy – Wylewy – leśnictwo Smolarnia – Zdroje – Zielonka – Wierzchucin Stary – Cekcyn Cisów staropolskich – długość 26,5 km (12 km na terenie gminy) Przebieg: stacja PKP Tleń – most na Prusinie - ośrodek Geovita – Wierzchy – Wylewy – Zgorzały Most – Homer – rez. Cisy Staropolskie – Błądzim Partyzantów AK' – długość 103 km Przebieg: Czersk Świecki – Błędno – Śliwice – Szlachta.

Oprósz szlaków pieszych wyznaczono 7 tras do nordic walking.

Zabytki Wykaz zarejestrowanych zabytków nieruchomych na terenie gminy: zespół kościelny parafii pod wezwaniem Podwyższenia Krzyża w Osiu, obejmujący: kościół z 1901 roku; cmentarz przykościelny; plebanię z końca XIX w.; organistówkę z 1894, przy ul. Kościelnej 4, nr A/184/1-3 z 22.06.2004 roku szkoła i budynek gospodarczy murowano-drewniany z 1914 roku w Starej Rzece, nr A/1393/1-2 z 27.10.2008 roku brukowany trakt leśny Tleń-Osie („Trakt Napoleoński”) z 1807 roku w Tleniu, nr 27/A z 20.02.1969 roku.

Kolej Przez gminę przebiega niezelektryfikowana linia kolejowa nr 215 Laskowice Pomorskie-Bąk ze stacją w Osiu oraz przystankami osobowymi w Tleniu, Łążku i Kwiatkach.

Drogi dojazdowe Drogi dojazdowe do gminy:

drogi wojewódzkie 214, 238

Cmentarze ewangelickie Na obszarze gminy funkcjonowały cmentarze ewangelickie w następujących miejscowościach:

trzy w Brzezinach, Grabowa Buchta, Osie, Stara Rzeka, Szarlata, Tleń, Wierzchy, Zgorzały Most, Żur. Ponadto w Osiu był zlokalizowany nieistniejący kościół ewangelicki.

Sołectwa Brzeziny, Jaszcz, Łążek, Miedzno, Osie, Pruskie, Radańska, Stara Rzeka, Tleń, Wałkowiska, Wierzchy.

Sąsiednie gminy Cekcyn, Drzycim, Jeżewo, Lniano, Osiek, Śliwice, Warlubie

Przypisy