thumb|Mahomet i A'isza, miniatura z Siyer-i Nebi A’isza bint Abi Bakr, , ur. ok. 614 w Mekce, zm. 13 lipca 678 w Medynie – żona Mahometa i córka Abu Bakra, tradycyjnie uważana za „najsłynniejszą kobietę wczesnego islamu”.

Jako córka Abu Bakra i ulubiona żona Mahometa A'isza cieszyła się ogromnym prestiżem wśród pierwszych muzułmanów. Najważniejszym wydarzeniem w okresie jej życia z Prorokiem był tzw. „incydent kłamstwa” (hadis al-ifk), który stał się podstawą koranicznego objawienia i dał początek osobistej niechęci A'iszy do Alego (656–661). Po śmierci Proroka A'isza została młodą bezdzietną wdową bez możliwości zamążpójścia, jednak jej potrzeby finansowe zostały zabezpieczone przez muzułmańską wspólnotę. Publicznie krytykowała postępowanie kalifa Usmana (644–656), zaś po jego śmierci z całą mocą zaangażowała się przeciwko kalifatowi Alego. A'isza i jej sojusznicy, Talha i Zubajr, zostali jednak pokonani w Bitwie Wielbłądziej. Po bitwie Ali odesłał A'iszę do Medyny z wszelkimi należnymi jej honorami i był to koniec jej działalności politycznej. Udział A'iszy w walce przeciwko Alemu w późniejszej muzułmańskiej tradycji stał się podstawą do sformułowania zakazu uczestniczenia kobiet w polityce. Resztę życia A'isza spędziła w Medynie, poświęcając swój czas głównie religijnemu nauczaniu. Pozostawiła po sobie ogromny dorobek zarówno jako przekazicielka tradycji (hadisów), jak i komentatorka Koranu oraz autorka wielu fatw. Jej najważniejszym uczniem był Urwa ibn az-Zubajr.

Życiorys Była córką Abu Bakra i Umm Ruman bint Umajr z plemienia Banu Kinana. Miała być obiecana jako małżonka swojemu kuzynowi Dżubajrowi ibn Mut'imowi, jednak kiedy zainteresowanie nią wyraził Mahomet, Abu Bakr uzgodnił z rodziną Dżubajra odstąpienie od tego przyrzeczenia. Zgodnie z większością źródeł A'isza miała formalnie poślubić Mahometa po śmierci Chadidży (619) i mniej więcej trzy lata przed hidżrą (622), kiedy miała sześć albo siedem lat. Małżeństwo miało jednak zostać skonsumowane dopiero po ucieczce Mahometa z Mekki do Medyny, po hidżrze (8 kwietnia) 623 roku, kiedy A'isza miała dziewięć albo dziesięć lat. Część tradycji umieszcza zawarcie małżeństwa A'iszy z Mahometem właśnie w tej dacie w Medynie, nie wspominając o żadnym zawarciu kontraktu ślubnego w Mekce i dopiero późniejszym jego skonsumowaniu w Medynie. Z kolei według chronologii Ibn Challikana, którą potwierdza świadectwo Hiszama ibn Urwy zachowane u Ibn Sada, A'isza w momencie zawarcia małżeństwa miała mieć dziewięć lat, a w momencie jego skonsumowania dwanaście. Szereg tradycji opisuje jak A'isza miała zabrać swoje zabawki do domu Mahometa i Prorok miał się nimi bawić razem z nią. Podobnie jak w innych częściach ówczesnego świata małżeństwo dzieci nie było rzadką praktyką w ówczesnej Arabii i „często zawierano je z powodów politycznych pomiędzy wpływowymi rodzinami. Ponieważ A'isza była córką Abu Bakra, jednego z najbliższych towarzyszy Mahometa i jego zaufanego sprzymierzeńca od początku jego prorockiej misji, ten związek niósł ze sobą silne polityczne implikacje”.

A'isza była najmłodszą żoną Mahometa i jedyną, którą poślubił jako dziewicę (wszystkie pozostałe były wdowami). Zgodnie z tradycją ze względu na swoją urodę i osobowość szybko miała się stać jego ulubioną małżonką. Spośród innych żon Mahometa miała szczególnie przyjaźnić się z Hafsą, córką Umara (634–644). Zgodnie z zachowanymi słowami A'iszy uważała ona iż razem z Hafsą stanowią „jedną rękę”. Bez wątpienia najważniejszym wydarzeniem w życiu A'iszy w okresie kiedy była małżonką Proroka był tzw. „incydent kłamstwa” (hadis al-ifk), do którego doszło w roku 628. Mahomet powracał z kampanii przeciwko Banu Mustalik, w towarzystwie A'iszy. Podczas postoju, niezbyt daleko od Medyny, A'isza oddaliła się od obozu w poszukiwaniu zgubionego fragmentu biżuterii. Tymczasem Mahomet nakazał wymarsz, zaś nikt nie zauważył, że za zasłoną siedziska A'iszy na jej wielbłądzie nikogo nie ma. Kiedy A'isza powróciła na miejsce obozowania, nikogo już nie było i ostatecznie zabrał ją do Medyny przypadkowo spotkany młody mężczyzna o imieniu Safwan ibn al-Mu'attal. Samotny powrót A'iszy w towarzystwie młodego mężczyzny szybko doprowadził do pojawienia się w stosunku do niej oskarżeń o cudzołóstwo ze strony wpływowych ludzi, w tym przede wszystkim Abd Allaha ibn Ubajja, wodza Al-Chazradż. Mahomet szukał rady u Alego ibn Abi Taliba (656–661) i Usamy ibn Zajba. Pierwszy radził oddalić A'iszę, podczas gdy drugi żarliwie ją bronił. Hassan ibn Sabit, poeta związany z Mahometem, miał ułożyć kilka satyrycznych wersów przeciwko A'iszy wzbudzając jej gniew. Stosunki A'iszy z Prorokiem uległy na pewien czas zerwaniu i miała ona znaleźć schronienie w domu swoich rodziców. Niedługo potem jej imię zostało oczyszczone przez objawienie, które miało spłynąć na Mahometa („Koran”, XXIV, 11-17), piętnujące rozpowszechniających fałszywe oskarżenia przeciwko niej. Przekazane wówczas przez Proroka wersy miały stać się podstawą dla zasad przeprowadzania dowodu cudzołóstwa w klasycznym prawie muzułmańskim, w szczególności zaś dla wymagania czterech naocznych świadków aktu zdrady (XXIV, 13). Inny wers ostrzega tych, którzy oczerniają cnotliwe kobiety bez przedstawiania tychże świadków, z karą za pomówienie w postaci osiemdziesięciu batów (XXIV, 4). „Później, kiedy jej niepokój stał się mglistym wspomnieniem, A'isza miała być dumna z faktu że stała się «przyczyną objawienia» i że sam Bóg uniewinnił ją w tych wersach. Przebaczyła nawet Hassanowi ibn Sabitowi jego rolę w rozpowszechnianiu oszczerstw na jej temat, okazując mu wiele współczucia w jego starości, kiedy stał się ślepy. Jednakże jej stosunki z Alim pozostały nadszarpnięte i uległy zaognieniu w wyniku politycznych wydarzeń po śmierci Mahometa, chociaż pogodziła się z nim w jego ostatnich latach”.

W trakcie ostatniej choroby Mahometa uzyskał on zgodę pozostałych żon na pozostawanie pod opieką A'iszy, w jej pokoju. W rezultacie Prorok miał umrzeć w jej ramionach, a następnie zostać pochowany pod podłogą jej mieszkania, w którym A'isza miała pozostać po śmierci swojego męża (później, za zgodą A'iszy, mieli tutaj zostać pochowani także Abu Bakr i Umar). W chwili śmierci Mahometa A'isza miała około osiemnaście lat, była bezdzietna i zgodnie z „Koranem” (XXXIII, 35), jako żona Proroka, nie mogła zawrzeć kolejnego małżeństwa. Podobnie jednak jak pozostałe wdowy po Mahomecie cieszyła się ogromnym społecznym prestiżem i została finansowo zabezpieczona. Umar, ze względu na jej bliskość z Prorokiem, miał umieścić A'iszę na czele rejestru płac (dywanu) muzułmańskiego państwa. Podczas panowania Usmana (644–656) A'isza miała znaleźć się w opozycji do kalifa, chociaż zachowane świadectwa nie wskazują motywów jej postępowania. Po konfliktach Usmana z Ibn Masudem i Ammarem ibn Jasirem A'isza miała wdać się w publiczną, gorącą wymianę zdań z kalifem, podczas której miała pokazać część ubrania Mahometa i powiedzieć: „Ta szata jeszcze się nie rozpadła, lecz Usman już odrzucił sunnę właściciela tej szaty”Al-Jakubi 2/203-204 za: . Według Al-Jakubiego źródłem niezadowolenia A'iszy z Usmana miała być obniżka jej udziału w podarkach, ustalonego przez Umara na dwa razy większy od innych żon Mahometa, do poziomu przysługującego pozostałym wdowom po Proroku. Podczas oblężenia domu Usmana A'isza miała dalej wyrażać swój krytyczny stosunek do jego osoby, lecz później, prawdopodobnie dostrzegając że oblężenie zakończy się śmiercią kalifa i nie chcąc być wiązana z jego morderstwem udała się na mniejszą pielgrzymkę (umr, w przeciwieństwie do hadżdżu może zostać odbyta o każdej porze roku) do Mekki. Zgodnie z jedną z tradycji w Mekce A'isza miała dowiedzieć się, że po śmierci Usmana kalifem został obrany Talha i zadowolona z takiego obrotu sprawy udała się do Medyny. W drodze do Medyny dowiedziała się jednak, że w rzeczywistości kalifem został Ali, i zdenerwowana tą wieścią zawróciła. Wydaje się, że natychmiast po powrocie do Mekki A'isza zaczęła twierdzić, że Usman odpokutował za swoje błędy i za jego śmierć powinna być zapłacona cena krwi, wzywając Alego do odnalezienia morderców i wymierzenia im sprawiedliwości. Ali jednak odmówił.

Wkrótce do Mekki zaczęły przybywać kolejne osoby wrogie wobec kalifatu Alego, bowiem A'isza, ze względu na jej prestiż jako wdowy po Mahomecie i córki pierwszego kalifa, wydawała się atrakcyjnym sprzymierzeńcem. Wśród nich znaleźli się m.in. Talha i Zubajr, którzy uważali że to im należy się kalifat, oraz członkowie rodu Umajjadów, na czele z Marwanem ibn al-Hakamem (684–685), szukający zemsty za śmierć Usmana. Według Az-Zuhriego to w tymczasowej rezydencji A'iszy w Mekce opozycja układała swoje plany zemsty za śmierć Usmana i doprowadzenia do wyboru kalifa innego niż Ali. A'isza uważała, że powinni udać się do Medyny, jednak inni przywódcy opozycji uważali że są na to zbyt słabi i ostatecznie zdecydowano, że wyruszą do Basry by tam zebrać dodatkowe siły. W Basrze przeciwnicy Alego spotkali się z raczej wrogim przyjęciem, zaś A'isza osobiście miała być celem szorstkich uwag ze strony lokalnych przywódców. Po wkroczeniu do miasta A'isza wygłosiła mowę z grzbietu jej wielbłąda, najpierw przypominając o statusie swoim i swojego ojca, następnie zaś deklarując iż Usman odpokutował za swoje grzechy i koniecznym jest poszukiwanie odpłaty za jego śmierć, a także zwołanie rady (szura) i wybranie nowego kalifa, co najwidoczniej miało rzucić cień na legitymację rządów Alego. Ostatecznie sprzymierzeńcy zajęli Basrę, zabijając wielu jej mieszkańców, zaś A'isza próbowała wykorzystać swój autorytet by przeciągnąć jak największą liczbę ludzi na ich stronę. Brała ona także aktywny udział w negocjacjach pomiędzy Alim a jego przeciwnikami, które zakończyły się fiaskiem. Gdy stało się jasne że walka jest nieunikniona A'isza wsiadła na swojego wielbłąda, którego siedzisko zostało wzmocnione pancerzem, i udała się na pole bitwy. Od wielbłąda A'iszy nadchodzące starcie stało się znane jako Bitwa Wielbłądzia. W trakcie bitwy szybko wybuchła gwałtowna walka wokół wielbłąda A'iszy i w jej trakcie ochraniający go wojownicy zostali zabici, a w siedzisko A'iszy wbiło się wiele strzał. Na rozkaz Alego wielbłąd A'iszy został obezwładniony, po czym Ali wysłał brata A'iszy, Muhammada, by ten sprawdził jej stan. A'isza miała odnieść jedynie lekkie rany i kiedy przybył Ali poprosiła o pokój. Ali miał następnie odesłać A'iszę do Medyny ze wszystkimi honorami należnymi wdowie po Proroku. W sumie Bitwa Wielbłądzia zakończyła się zdecydowanym zwycięstwem Alego i zginęli w niej zarówno Talha, jak i Zubajr.

Klęska w Bitwie Wielbłądziej zakończyła polityczną karierę A'iszy, jednak nadal cieszyła się ona ogromnym szacunkiem i wpływami wśród muzułmanów. Podczas panowania Mu’awiji (661–680) miała protestować przeciwko zamordowaniu Hudżra ibn Adiego. Ostatnia polityczna kwestia w jaką była zaangażowana miał być pogrzeb Hasana ibn Alego, jednak zachowane źródła różnią się co do tego, czy miała wspierać jego pochówek obok Mahometa, czemu starali się zapobiec Umajjadzi, czy też przeciwnie, sprzeciwiała się jego pochowaniu w tym miejscu. A'isza miała prowadzić skromny tryb życia, wiele czasu poświęcając postom i modlitwie. Ogromne sumy rozdała pomagając swoim krewnym oraz ubogim. Pod koniec życia miała powtarzać, że chciałaby być całkowicie zapomniana i wyraziła życzenie, by nie wyróżniać jej spośród wdów po Mahomecie, chowając obok Proroka. Zmarła w Medynie 13 lipca 678 roku. Na jej pogrzebie było obecnych wielu ówcześnie najbardziej wpływowych muzułmanów. Abu Hurajra, który był wówczas namiestnkiem Medyny, zgodnie z jej życzeniem przewodniczył modlitwie oraz pochował ją w nocy na cmentarzu Baki. W obrzędach pogrzebowych wzięli także udział jej ukochany „syn”, Abd Allah ibn az-Zubajr, oraz jego brat Urwa ibn az-Zubajr, wierny uczeń A'iszy.

Nauki religijne i dziedzictwo A'iszy