Literacka Nagroda Europy Środkowej Angelus – nagroda literacka ufundowana przez miasto Wrocław, przyznawana w dziedzinie twórczości prozatorskiej, napisanej w języku polskim lub tłumaczonej na język polski. Jest jedną z dwóch nagród o podobnej nazwie, druga to Angelus Lubelski. Podobnie jak w przypadku Wrocławskiej Nagrody Poetyckiej Silesius, jej nazwa pochodzi od śląskiego poety barokowego Angelusa Silesiusa. Biurem Nagrody jest Wrocławski Dom Literatury.
Przyznawanie nagrody Nagroda przyznawana jest corocznie za najlepszą książkę prozatorską opublikowaną w języku polskim w roku poprzednim i przeznaczona dla pisarzy pochodzących z Europy Środkowej, którzy w swoich pracach podejmują tematy najistotniejsze dla współczesności i pogłębiają wiedzę o świecie innych kultur.
Do nagrody wydawcy mogą zgłaszać dzieła autorów żyjących, pochodzących z następujących krajów: Albania, Austria, Białoruś, Bośnia i Hercegowina, Bułgaria, Chorwacja, Czechy, Estonia, Litwa, Łotwa, Macedonia, Mołdawia, Niemcy, Polska, Rosja, Rumunia, Serbia, Słowacja, Słowenia, Ukraina, Węgry.
Najpierw wydawnictwa zgłaszają dwie książki (autorstwa pisarza polskiego i autora obcojęzycznego w polskim przekładzie). Po sprawdzeniu zgodności z kryteriami powstaje lista książek zakwalifikowanych do nagrody. Następnie jury wybiera 14 nominowanych książek, z których wybiera się finałową siódemkę. W jedną z jesiennych sobót przewodniczący, podczas uroczystej gali we Wrocławiu, wskazuje zwycięzcę, który otrzymuje 150 tys. złotych i statuetkę autorstwa Ewy Rossano.
Zwycięzcy
2006 – Jurij Andruchowycz, Dwanaście kręgów, tłum. Katarzyna Kotyńska, Wydawnictwo Czarne | Ukraina 2007 – Martin Pollack, Śmierć w bunkrze – opowieść o moim ojcu, tłum Andrzej Kopacki, Wydawnictwo Czarne | Austria 2008 – Péter Esterházy, Harmonia cælestis, tłum. Teresa Worowska, Wydawnictwo Czytelnik | Węgry 2009 – Josef Škvorecký, Przypadki inżyniera ludzkich dusz, tłum. Andrzej Jagodziński, Wydawnictwo Pogranicze | Czechy 2010 – György Spiró, Mesjasze, tłum. Elżbieta Cygielska, Wydawnictwo W.A.B. | Węgry 2011 – Swiatłana Aleksijewicz, Wojna nie ma w sobie nic z kobiety, tłum. Jerzy Czech, Wydawnictwo Czarne | Białoruś 2012 – Miljenko Jergović, Srda śpiewa o zmierzchu w Zielone Świątki, tłum. Magdalena Petryńska, Wydawnictwo Czarne | Bośnia 2013 – Oksana Zabużko, Muzeum porzuconych sekretów, tłum. Katarzyna Kotyńska, Wydawnictwo W.A.B. | Ukraina 2014 – Pavol Rankov, Zdarzyło się pierwszego września (albo kiedy indziej), tłum. Tomasz Grabiński, Wydawnictwo Książkowe Klimaty | Słowacja 2015 – Serhij Żadan, Mezopotamia, tłum. Michał Petryk i Adam Pomorski, Wydawnictwo Czarne | Ukraina 2016 – Varujan Vosganian, Księga szeptów, tłum. Joanna Kornaś-Warwas, Wydawnictwo Książkowe Klimaty | Rumunia 2017 – Oleg Pawłow, Opowieści z ostatnich dni, tłum. Wiktor Dłuski, Oficyna Literacka Noir sur Blanc | Rosja 2018 – Maciej Płaza, Robinson w Bolechowie, Wydawnictwo W.A.B. | Polska 2019 – Georgi Gospodinow, Fizyka smutku, tłum. Magdalena Pytlak, Wydawnictwo Literackie | Bułgaria 2020 – Goran Vojnović, Moja Jugosławia, tłum. Joanna Pomorska, Wydawnictwo Akademickie Sedno | Słowenia 2021 – Kateryna Babkina, Nikt tak nie tańczył, jak mój dziadek, tłum. Bohdan Zadura, Warsztaty Kultury w Lublinie | Ukraina 2022 – Edward Pasewicz, Pulverkopf, Wydawnictwo Wielka Litera | Polska 2023 – Saša Stanišić, Skąd, tłum. , Wydawnictwo Książkowe Klimaty | Bośnia i Hercegowina/Niemcy 2024 – Monika Helfer, Hałastra, tłum. Arkadiusz Żychliński, Wydawnictwo Filtry I Austria 2025 – Darko Cvijetić, Winda Schindlera, tłum. Dorota Jovanka Cirlić, Oficyna Literacka Noir sur Blanc I Bośnia i Hercegowina
Nagroda Czytelników im. Natalii Gorbaniewskiej Od 2014 roku czytelnicy w głosowaniu internetowym wybierają laureata Nagrody Czytelników im. Natalii Gorbaniewskiej, której patronką została pierwsza przewodnicząca jury Literackiej Nagrody Europy Środkowej Angelus. Początkowo miała ona charakter symboliczny, jednak od 2020 roku jej laureat jest zapraszany do Wrocławia na stypendium pisarskie. 2014 – Pavol Rankov, zdobywca nagrody głównej 2015 – Lucian Dan Teodorovici, Matei Brunul, tłum. Radosława Janowska-Lascar, Wydawnictwo Amaltea | Rumunia 2016 – Varujan Vosganian, zdobywca nagrody głównej 2017 – , Dom kata, tłum. Anna Butrym, Wydawnictwo Książkowe Klimaty | Rumunia 2018 – Maciej Płaza, zdobywca nagrody głównej 2019 – Jurij Wynnyczuk, Tango śmierci, tłum. Bohdan Zadura, Kolegium Europy Wschodniej | Ukraina 2020 – Siergiej Lebiediew, Dzieci Kronosa, tłum. Grzegorz Szymczak, Wydawnictwo Claroscuro | Rosja 2021 – Kateryna Babkina, zdobywczyni nagrody głównej 2022 – Jaroslav Rudiš, Ostatnia podróż Winterberga, tłum. Małgorzata Gralińska, Wydawnictwo Książkowe Klimaty | Czechy 2023 – Tamara Duda, Córeczka, tłum. Marcin Gaczkowski, Kolegium Europy Wschodniej | Ukraina 2024 – Tatiana Țîbuleac, Szklany ogród, tłum. Kazimierz Jurczak, Oficyna Literacka Noir sur Blanc/Wydawnictwo Książkowe Klimaty I Mołdawia/Rumunia 2025 – Leelo Tungal, Mała towarzyszka i listy, tłum. Marta Perlikiewicz, Wydawnictwo KEW I Estonia
Nagrody Angelus dla tłumaczy Od 2009 roku Nagroda Literacka Europy Środkowej Angelus przyznawana jest także tłumaczom. Do 2015 roku fundowała ją Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa w Wałbrzychu im. Angelusa Silesiusa, od 2016 roku Nagrodę funduje Miasto Wrocław. Wynosiła 20 tys. złotych, od 2020 roku nagroda ta wynosi 40 tys. złotych.
Nagrodą wyróżniany jest tłumacz książki obcojęzycznej, która zdobyła w danym roku Angelusa. Jeśli zwycięzcą zostaje polski autor, wtedy najlepszego tłumacza wybiera jury.
Do takiej sytuacji doszło do tej pory dwukrotnie. Nagrodę za najlepszy przekład otrzymali wtedy: w 2018 roku Elżbieta Sobolewska za tłumaczenie Pamięci Pétera Nádasa w 2022 roku Daniel Warmuz za tłumaczenie Szatańskiego pomiotu
Nominacje 2006 Mieczysław Abramowicz, Każdy przyniósł, co miał najlepszego, Wydawnictwo słowo/obraz terytoria | Polska Jurij Andruchowycz, Dwanaście kręgów, tłum. Katarzyna Kotyńska, Wydawnictwo Czarne | Ukraina Attila Bartis, Spokój, tłum. Anna Górecka, Wydawnictwo W.A.B. | Węgry Rubén Gallego, Białe na czarnym, tłum. Katarzyna Maria Janowska, SIW Znak | Rosja Eustachy Rylski, Warunek, Wydawnictwo Wielka Litera | Polska Luan Starova, Czasy kóz, tłum. Dorota Jovanka Ćirlić, Wydawnictwo Oficyna 21 | Albania/Macedonia Uwe Timm, Na przykładzie mojego brata, tłum. Arkadiusz Żychliński, Wydawnictwo Czytelnik | Niemcy
2007 Ołeksandr Irwaneć, Riwne/Rowno, tłum. Natalia Bryżko-Zapór, Wydawnictwo Prószyński i S-ka | Ukraina Ismail Kadare, Pałac snów, tłum. Dorota Horodyska, SIW Znak | Albania Imre Kertész, Dziennik galernika, tłum. Elżbieta Cygielska, Wydawnictwo W.A.B. | Węgry Hanna Krall, Król kier znów na wylocie, Wydawnictwo Świat Książki | Polska Martin Pollack, Śmierć w bunkrze – opowieść o moim ojcu, tłum Andrzej Kopacki, Wydawnictwo Czarne | Austria Mariusz Szczygieł, Gottland, Wydawnictwo Czarne | Polska Dubravka Ugrešić, Ministerstwo Bólu, tłum. Dorota Jovanka Ćirlić, Wydawnictwo Świat Literacki | Chorwacja
2008 Péter Esterházy, Harmonia cælestis, tłum. Teresa Worowska, Wydawnictwo Czytelnik | Węgry Günter Grass, Przy obieraniu cebuli, tłum. Sławomir Bałut, Wydawnictwo Polnord-Oskar | Niemcy László Krasznahorkai, Melancholia sprzeciwu, tłum. Elżbieta Sobolewska, Wydawnictwo W.A.B. | Węgry Małgorzata Szejnert, Czarny ogród, SIW Znak | Polska Olga Tokarczuk, Bieguni, Wydawnictwo Literackie | Polska Swietłana Wasilenko, Głuptaska, tłum. Jerzy Czech, Wydawnictwo Czarne | Rosja Juli Zeh, Instynkt gry, tłum. Sława Lisiecka, Wydawnictwo W.A.B. | Niemcy
2009 Finaliści: Ihar Babkou, Adam Kłakocki i jego cienie, tłum. Małgorzata Buchalik, Wydawnictwo Oficyna 21 | Białoruś Filip Ota, Sąsiedzi i ci inni, tłum. Jan Stachowski, Oficyna Wydawnicza Atut | Czechy Inga Iwasiów, Bambino, Wydawnictwo Świat Książki | Polska Miljenko Jergović, Ruta Tannenbaum, tłum. Magdalena Petryńska, Wydawnictwo Czarne | Bośnia Bernhard Schlink, Powrót do domu, tłum. Magdalena Jatowska, Wydawnictwo Świat Książki | Niemcy Josef Škvorecký, Przypadki inżyniera ludzkich dusz, tłum. Andrzej Jagodziński, Wydawnictwo Pogranicze | Czechy Krzysztof Varga, Gulasz z turula, Wydawnictwo Czarne | Polska
Pozostali nominowani: David Albahari, Mamidło, tłum. Dorota Jovanka Ćirlić, Wydawnictwo W.A.B. | Serbia Janusz Anderman, To wszystko, Wydawnictwo Literackie | Polska Andrzej Bart, Fabryka Muchołapek, Wydawnictwo W.A.B. | Polska Radka Denemarková, Pieniądze od Hitlera, tłum. Tomasz Timingeriu, Oficyna Wydawnicza Atut | Czechy Teodora Dimowa, Matki, tłum. Hanna Karpińska, Państwowy Instytut Wydawniczy | Bułgaria Sigitas Parulskis, Trzy sekundy nieba, tłum. Izabela Korybut-Daszkiewicz, Wydawnictwo Czytelnik | Litwa Jerzy Pilch, Marsz Polonia, Wydawnictwo Świat Książki | Polska
2010 Finaliści: Wojciech Albiński, Achtung! Banditen!, Wydawnictwo W.A.B. | Polska Jacek Dukaj, Wroniec, Wydawnictwo Literackie | Polska Zbigniew Kruszyński, Ostatni raport, Wydawnictwo Literackie | Polska Antoni Libera, Godot i jego cień, Wydawnictwo Znak | Polska Norman Manea, Powrót chuligana, tłum. Kazimierz Jurczak, Wydawnictwo Pogranicze | Rumunia Eginald Schlattner, Fortepian we mgle, tłum. Alicja Rosenau, Wydawnictwo Czarne | Rumunia György Spiró, Mesjasze, tłum. Elżbieta Cegielska, Wydawnictwo W.A.B. | Węgry
Pozostali nominowani: Andrzej Bart, Rewers, Wydawnictwo W.A.B. | Polska Reinhard Jirgl, Niedopełnieni, tłum. Ryszard Wojnakowski, Wydawnictwo Borussia | Niemcy Jiří Kratochvil, Leż, bestio!, tłum. Jan Stachowski, Oficyna Wydawnicza Atut | Czechy Dan Lungu, Jestem komunistyczną babą, tłum. Joanna Kornaś-Warwas, Wydawnictwo Czarne | Rumunia Janusz Rudnicki, Śmierć czeskiego psa, Wydawnictwo W.A.B. | Polska Andrzej Stasiuk, Taksim, Wydawnictwo Czarne | Polska Igor Stiks, Krzesło Eliasza, tłum. Danuta Cirlić-Straszyńska, Wydawnictwo W.A.B. | Bośnia i Hercegowina
2011 Finaliści: Swiatłana Aleksijewicz, Wojna nie ma w sobie nic z kobiety, tłum. Jerzy Czech, Wydawnictwo Czarne | Białoruś Natalka Babina, Miasto ryb, tłum. Małgorzata Buchalik, Wydawnictwo Rebis | Białoruś Jenny Erpenbeck, Klucz do ogrodu, tłum. Eliza Borg, Wydawnictwo W.A.B. | Niemcy Drago Jančar, Katarina, paw i jezuita, tłum. Joanna Pomorska, Wydawnictwo Pogranicze | Słowenia Ismail Kadare, Ślepy ferman, tłum. Dorota Horodyska, Wydawnictwo Pogranicze | Albania Maria Matios, Słodka Darusia, tłum. Anna Korzeniowska-Bihun, Wydawnictwo „Andrzej Bihun” | Ukraina Wojciech Tochman, Dzisiaj narysujemy śmierć, Wydawnictwo Czarne | Polska
Pozostali nominowani: Radosław Kobierski, Ziemia Nod, Wydawnictwo W.A.B. | Polska Eduard Koczergin, Lalka Anioła. Z teki rysownika, Wydawnictwo Cel | Rosja Kazimierz Kutz, Piąta strona świata, SIW Znak | Polska Eustachy Rylski, Na Grobli, Wydawnictwo Świat Książki | Polska Andrzej Stasiuk, Dziennik pisany później, Wydawnictwo Czarne | Polska Witold Szabłowski, Zabójca z miasta moreli. Reportaże z Turcji, Wydawnictwo Czarne | Polska Mariusz Szczygieł, Zrób sobie raj, Wydawnictwo Czarne | Polska
2012 Finaliści: Andrij Bondar, Historie ważne i nieważne, tłum. Bohdan Zadura, Biuro Literackie | Ukraina Jacek Dehnel, Saturn, Wydawnictwo W.A.B | Polska Miljenko Jergović, Srda śpiewa o zmierzchu w Zielone Świątki, tłum. Magdalena Petryńska, Wydawnictwo Czarne | Bośnia Laszlo Krasznahorkai, Wojna i wojna, tłum. Elżbieta Sobolewska, Wydawnictwo W.A.B | Węgry Magdalena Tulli, Włoskie szpilki, Wydawnictwo Nisza | Polska Michał Witkowski, Drwal, Wydawnictwo Świat Książki | Polska Tomáš Zmeškal, List miłosny pismem klinowym, tłum. Dorota Dobrew, Wydawnictwo W.A.B | Czechy
pozostałe nominacje: Georgi Gospodinow, I inne historie, tłum. Magdalena Pytlak, Wydawnictwo Pogranicze | Bułgaria Jacek Hugo-Bader, Dzienniki kołymskie, Wydawnictwo Czarne | Polska Arkadiusz Pacholski, Niemra, Wydawnictwo Prószyński i S-ka | Polska