Wolnizna Berstana – taką nazwę nosiła wieś u podnóża Łyśca, koło Wólki Milanowskiej i Zerzęcina. W roku 1374 w piśmiennictwie – Libertatem Berstani. Dziś wieś nieistniejąca, jej dawna lokalizacja to obecny teren powiatu kieleckiego w gminie Nowa Słupia u podstawy Łyśca.
Podległość administracyjna świecka i kościelna Źreb lub sołectwo w powiecie sandomierskim. Własność Własność klasztoru świętokrzyskiego, podobnie jak w tym okresie także już nieistniejący Zerzęcin.
Lokacja Wolnizna Berstana określona została w 1369 r. jak i nowo lokowana na prawie niemieckim wieś klasztorna Rataje, czyli obecnie Wólka Milanowska. Jak sugeruje Marek Derwich w Słowniku historyczno-geograficznym ziem polskich w średniowieczu, być może Wolnizna Berstana była sołectwem należącym do Berstana i stanowi ślad jakiejś nieudanej akcji osadniczej klasztornej.
Podjęcie prób takiej działalności w drugiej połowie XIV wieku wynika z dokumentów lokacyjnych Ratajów i Zerzęcina.
Wskazują na nią także istniejące właśnie w tym czasie na zachód i północ od Wólki Milanowskiej trudne do bliższej identyfikacji punkty osadnicze lub topograficzne tak jak Bussecz i Citanika, często określane wieloznacznym terminem „merica” (dla porównania Raszkowice, Senno, i Zerzęcin).
Według autorów słownika jedne z nich zdają się być śladami dawnego osadnictwa zniszczonego być może na skutek najazdów Mongołów w latach 1259-1260 i 1287 oraz Litwinów około połowy XIV wieku (np. Raszkowice, Wólka Milanowska, Senno, Zerzęcin), inne - rezultatem współczesnej owym czasom akcji osadniczej (prócz Wolizny Berstena także Bussecz). Z osad tych do dziś przetrwały tylko Rataje dziś występujące jako Wólka Milanowska.
W XVI w. na miejscu wsi Bussecz i Zerzęcin powstały wsie Budzyn i Paprocice.
Zobacz też Bussecz, Paprocice, Zerzęcin
Przypisy
Bibliografia
Kategoria:Opuszczone wsie w województwie świętokrzyskim Kategoria:Dobra ziemskie klasztoru łysogórskiego