thumb|210px|Wejście do twierdzy i tablica pamiątkowa, ustawiona 19 sierpnia 2006 thumb|210px|Ruiny Wrót Trajana na początku XVIII wieku Wrota Trajana (bułg. Траянови врата - Trajanowi wrata) – przełęcz w Ichtimanskiej Srednej Gorze, łącząca Kotlinę Ichtimanską z Niziną Tracką, między miastem Ichtiman, gdzie znajduje się twierdza Wrota Trajana i miejscowością Wetren, gdzie jest przełęcz Pałankata. Znajduje się na starej rzymskiej drodze Via Militaris, wzdłuż której ciągnie się zapuszczony trakt, obecnie praktycznie nieużywany.
Twierdza Wrota Trajana Przełęcz nazywa się tak od imienia cesarza rzymskiego Trajana, z którym łączy się istniejąca tam twierdza. Sama twierdza została zbadana w 1975 podczas wykopalisk prowadzonych przez bułgarską badaczkę, Dimirinę Dżonową. Nie jest jasne, kiedy twierdza została wybudowana, pierwsze pisemne wzmianki o niej są z III wieku. Twierdza jest znana także jako Sztipon.
W starożytności przełęcz nosiła łacińską nazwę Succi (SukkiAmmianus Marcellinus, Dzieje rzymskie, księga XXI, 10, 3-4, przekł. Ignacy Lewandowski, tom I, Warszawa 2002, s. 352.), a bezpośrednio koło niej zostało wybudowane umocnienie i stanica drogowa o nazwie Soneium. W IV wieku historyk Ammianus Marcellinus opisywał przełęcz w następujący sposób:
W średniowieczu przełęcz nosiła nazwy „Carski prochod” (Царски проход - Przełęcz Carska, po grecku Βασιλική κλεισούρα - Wasiliki klisura) albo „Carski wrata” (Царски врата - Wrota Carskie, po grecku Βασιλική πύλη - Wasiliki pyli), a później też „Byłgarski prochod” (Български проход - Przełęcz Bułgarska, po grecku Βουλγαρική κλείσις - Wulgariki klisis). Przełęcz weszła do historii w 986, kiedy cesarz bizantyjski Bazyli II Bułgarobójca podjął wyprawę przeciwko Bułgarii w celu oderwania bułgarskich terytoriów. 17 sierpnia bułgarskie wojska z przyszłym carem Samuelem wyszły naprzeciw Bizantyjczykom koło Wrót Trajana i kompletnie ich rozbiły (Bitwa w wąwozie Brama Trajana)), Стандарт, 23 sierpnia 2004.
Nazwa "Wrota Trajana" została po raz pierwszy użyta przez historyka Antoniego Bonfiniego (1427-1502) w związku z wyprawą Władysława Warneńczyka, który przeszedł ze swoimi wojskami przez przełęcz w 1443. W okresie gdy ziemie te znajdowały się w granicach Imperium osmańskiego, przełęcz była znana też pod swoją turecką nazwą „Kapıcık dervent” (czyt. Kapydżyk derwent, z tur. kapı - brama, wrota i dervent - przełęcz), jak i „Markowa kapija” (Маркова капия - Markowe Wrota). Ogromny łuk rzymskiej bramy, wysokości około 18 metrów, był zachowany do XIX wieku.P. Mutafczijew, Старият друм през Траянови врата, Списание на БАН, 55, 1937, 19-146.
Twierdza Pałankata Na północny zachód od miasta Wetren znajdują się ruiny twierdzy Pałankata. Została ona wybudowana u schyłku starożytności, a na jej miejscu znajdowała się rzymska stanica drogowa Pons Ucasi. Domniemywa się, że twierdza była siedzibą despoty Nowaka Grubego. Koło twierdzy Pałankata w XV w. Turcy założyli dla ochrony przełęczy małą osadę (miasteczko, bułg. „pałanka” - паланка), która istniała do XIX w.
Tunel „Trajanowi wrata“ thumb|210px|Tunel „Trajanowi wrata“ po drodze do Sofii Przez sąsiadujące z przełęczą wzgórze przekopano tunel „Trajanowi wrata” (Wrota Trajana), część autostrady A1 „Tracja”. Tunel znajduje się w odległości około 55 kilometrów od Sofii, a najbliższym miastem jest Kostenec. Sposób osuszania, oświetlenia i sygnalizacji w tunelu odpowiadają normom europejskim. Oświetlenie ma trzy tryby – dzienny, nocny i awaryjny.
Linki zewnętrzne 360° wirtualna panorama twierdzy
Przypisy
Kategoria:Przełęcze Bułgarii Kategoria:Trajan Kategoria:Obwód sofijski