thumb thumb|Po przekrojeniu miąższ koźlarza czerwonego sinieje thumb mały|Dwa owocniki zrośnięte ze sobą Koźlarz czerwony (Leccinum aurantiacum (Bull.) Gray) – gatunek grzybów z rodziny borowikowatych (Boletaceae).
Systematyka i nazewnictwo Pozycja w klasyfikacji według Index Fungorum: Leccinum, Boletaceae, Boletales, Agaricomycetidae, Agaricomycetes, Agaricomycotina, Basidiomycota, Fungi.
Po raz pierwszy takson ten zdiagnozował w 1791 r. Jean Baptiste François Pierre Bulliard, nadając mu nazwę Boletus aurantiacus. Obecną, uznaną przez Index Fungorum nazwę nadał mu w 1821 r. Samuel Frederick Gray, przenosząc go do rodzaju Leccinum. Synonimów naukowych ma ok. 60. Niektóre z nich:
Nazwę polską podał Feliks Berdau w 1876 r. W polskim piśmiennictwie mykologicznym gatunek ten opisywany był też przez S. Domańskiego pod nazwą kozak czerwony. Ma wiele regionalnych nazw, m.in.: czerwony grzyb, czerwonogłówka, czerwony łebiec, kraśniak, osak, osowiak, osiczak, osiniak, podosiniak, podosinnik, podosowik, trzepietak, panek.
Morfologia Kapelusz Średnica 3–15 cm. Za młodu jest kulisty, potem półkulisty, na końcu staje się nisko łukowaty. Kolor pomarańczowoczerwony, czerwonopomarańczowy, ciemno lub ceglastoczerwony. Brzeg kapelusza cienki, skórka na obwodzie starszych okazów zwykle zwisa poza rurki w postaci cienkiej błonki. Rurki Siwawe o oliwkowym odcieniu. Pory okrągłe, drobne, początkowo białe, potem siwawochrowe, na koniec oliwkowe. Trzon O wysokości 5–18 cm, cylindryczny, pełny, dołem szerszy. Jest białawy i pokryty za młodu białawymi, później pomarańczowoczerwonymi łuskami. Pod kapeluszem łuski długo pozostają białe. Miąższ Gruby, twardy, soczysty, biały, po przekrojeniu ciemniejący. Smak nieznaczny, łagodny, zapach niewyraźny. U starszych okazów miąższ w trzonie staje się łykowaty, natomiast w kapeluszu bardziej miękki i wodnisty. Wysyp zarodników Brązowy lub oliwkowobrązowy. Zarodniki o średnicy 13-17 × 4-5 µm, gładkie, żółtobrązowawe. Gatunki podobne Bardzo podobny jest koźlarz pomarańczowożółty (Leccinum versipelle). Jest jaśniejszy i rośnie pod brzozami. Najłatwiej odróżnić go po czarnych łuseczkach na trzonie. Koźlarz sosnowy (Leccinum vulpinum) rośnie tylko pod sosnami, koźlarz świerkowy (Leccinum piceinum) tylko pod świerkami.
Występowanie i siedlisko Najliczniejsze stanowiska tego grzyba znane są w Ameryce Północnej i Europie, ale występuje także w Ameryce Środkowej i Japonii. W Europie Środkowej jest szeroko rozprzestrzeniony, ale występuje nierównomiernie; w niektórych regionach jest dość częsty, w innych rzadki. W Polsce jest dość częsty, znajduje się natomiast na czerwonych listach gatunków zagrożonych w Niemczech i Holandii.
Występuje w lasach i zaroślach, wyłącznie pod topolą osiką. Owocniki wytwarza od czerwca do października.
Znaczenie Naziemny grzyb mikoryzowy. Grzyb jadalny: smaczny, nadaje się zwłaszcza do duszenia, a także do suszenia. Podczas gotowania czernieje. Dodatek kwasu (np. octu) zapobiega czernieniu, stąd też koźlarz czerwony marynowany w occie zachowuje naturalne kolory.
Przypisy
Kategoria:Borowikowate Kategoria:Grzyby jadalne Kategoria:Mykobiota Polski