Strażnica Wojsk Ochrony Pogranicza Kalwaria – zlikwidowany podstawowy pododdział graniczny Wojsk Ochrony Pogranicza pełniący służbę graniczną na granicy morskiej.

Formowanie i zmiany organizacyjne Strażnica została sformowana w 1945 w strukturze 19 komendy odcinka Lębork jako 93 strażnica WOP (Karwin) (Karwenbruch/Karwia) o stanie 56 żołnierzy. Kierownictwo strażnicy stanowili: komendant strażnicy, zastępca komendanta do spraw polityczno-wychowawczych i zastępca do spraw zwiadu. Strażnica składała się z dwóch drużyn strzeleckich, drużyny fizylierów, drużyny łączności i gospodarczej. Etat przewidywał także instruktora do tresury psów służbowych oraz instruktora sanitarnego.

Sformowane strażnice morskiego oddziału OP nie przystąpiły bezpośrednio do objęcia ochrony granicy morskiej. Odcinek dawnej granicy polsko-niemieckiej sprzed 1939 od Piaśnicy, aż do lewego styku z 4 Oddziałem OP ochraniany był przez radziecką straż graniczną wydzieloną ze składu wojsk marszałka Rokossowskiego. Pozostały odcinek granicy od rzeki Piaśnica, aż po granicę z ZSRR zabezpieczała Morska Milicja Obywatelska.

W związku z reorganizacją oddziałów WOP, 24 kwietnia 1948 93 strażnica OP Kalwaria została włączona w struktury 2 batalionu Ochrony Pogranicza, a 1 stycznia 1951 161 batalionu WOP w Lęborku.

Od 15 marca 1954 wprowadzono nową numerację strażnic. Strażnica WOP Karwia II kategorii otrzymała numer 90 w skali kraju.

Jesienią 1956 rozpoczęto numerować strażnice w systemie brygadowym. Strażnica Karwia otrzymała numer 17.

Po kolejnej zmianie numeracji, 1 stycznia 1960 strażnica Karwia miała numer 1 i zakwalifikowana była do III kategorii w strukturach 161 batalionu WOP w 15 Bałtyckiej Brygadzie WOP.

1 stycznia 1964 strażnica WOP nr 1 Karwia miała status strażnicy lądowej i zaliczona została do III kategorii w strukturach 161 batalionu WOP w 15 Bałtyckiej Brygadzie WOP.

15 sierpnia 1964 Graniczna Placówka Kontrolna Łeba oraz strażnice WOP: Karwia, Białogóra i Łeba wraz z odcinkami przekazano z 15 Bałtyckiej Brygady WOP do 16 Kaszubskiej Brygady WOP.

Zarządzeniem dowódcy WOP z 17 lutego 1976 16 Kaszubska Brygada WOP przeszła na dwuszczeblowy system dowodzenia podporządkowując strażnice bezpośrednio pod sztab brygady. Z kolei na podstawie zarządzenia dowódcy WOP z 25 lipca 1976 brygada otrzymała nazwę Kaszubska Brygada Wojsk Ochrony Pogranicza.

Strażnica WOP Karwia została rozwiązana w 1991. Budynki byłej strażnicy przekształcono na ośrodek szkoleniowo-wypoczynkowy Straży Granicznej.

Ochrona granicy W roku 1958 wprowadzono do ochrony granicy lornety dalekiego zasięgu o 40-krotnym powiększeniu i na całym wybrzeżu powstało wówczas kilkadziesiąt puntów obserwacyjnych umieszczonych na wieżach drewnianych, które przystosowano do tego celu. Umożliwiło to objęcie obserwacją od świtu do nocy obszaru wód terytorialnych wzdłuż całego wybrzeża. Zorganizowano przy tym sprawnie działający system informacji o wykrytych celach, funkcjonujący zarówno między punktami obserwacyjnymi i strażnicami, jak i sztabami brygad.

Na odcinku strażnicy WOP Karwia w okresie listopad/grudzień 1964 został uruchomiony system obserwacji r./lok, po zakończeniu budowy i wyposażeniu w odpowiedni sprzęt technicznyDo podstawowych zadań realizowanych przez żołnierzy WOP pełniących służbę na POWT należało : Nieprzerwane obserwowanie wyznaczonych odcinków brzegu i morza przy wykorzystaniu do tego celu posiadanych środków obserwacji technicznej i optycznej Wykrywanie na wodach morza terytorialnego nierozpoznanych celów pływających Ujawnianie wykroczeń i przestępstw na morzu terytorialnym w zakresie prowadzonej obserwacji Ujawnianie i meldowanie o przelotach samolotów i innych aparatów latających na niskich wysokościach (do 500 m) Przekazywanie sąsiednim POWT danych o ruchu jednostek pływających przechodzących i prowadzonych w zasięgu ich obserwacji Meldowanie dyżurnym–operacyjnym strażnic o stwierdzonych wydarzeniach na POWT..

1 stycznia 1964 na odcinku strażnicy funkcjonowały placówki kontroli ruchu rybackiego (PKRR), w których kontrolę graniczną i celną osób, towarów oraz środków transportu wykonywała załoga strażnicy: PKRR Ostrowo PKRR Karwia PKRR Dębki PKRR Jastrzębia Góra.

W pierwszej połowie lat 60. POWT WOP posiadały na swoim wyposażeniu stacje r./lok. polskiej konstrukcji (początkowo t. RO–231 a następnie RN–231), a także lunety i środki łączności przewodowej. Na odcinku od Dziwnowa do Ustki wieże obserwacyjne były konstrukcji stalowej. W latach 1963–1964 w punktach obserwacyjnych znalazły się lunety dalekiego zasięgu, radiotelefony, stoły dyspozytorskie i inne urządzenia techniczne.

Strażnica WOP Karwia w połowie stycznia 1965 miała na swoim odcinku 2 POWT WOPPonadto na odcinku strażnicy WOP Karwia w budowie znajdowało się 1 POWT ()..

15 sierpnia 1967 wprowadzona została zmiana numeracji POWTPismo szefa Sztabu KBWOP płk. J. Nikiforowa do dowódców strażnic w sprawie zmiany numeracji POWT z 5.08.1967 ().: POWT Piaśnica, dotychczasowy nr 47 – nowy nr 44Położenie POWT WOP Piaśnica → POWT Widowo, dotychczasowy nr 41 – nowy nr 45Położenie POWT WOP Widowo → POWT Ostrowo, dotychczasowy nr 42 – nowy nr 46Położenie POWT WOP Ostrowo → .

W 1969, Strażnica WOP Karwia wykorzystywane do ochrony granicy państwowej 3 POWT WOPAMW w Gdyni, Akta DMBOP, sygn. nr 3541/75, t. 120, Zał. nr 1 do Instrukcji o współdziałaniu MW z WOP z 1969 ()..

Na wyposażeniu POWT znajdowały się również środki łączności przewodowej i bezprzewodowej oraz agregaty prądotwórcze t. PAD–8–3/400, zasilające urządzenia podczas ewentualnych wyłączeń energii elektrycznej. W celu dalszego usprawnienia funkcjonowania łączności przewodowej na POWT WOP w roku 1988 opracowano w ramach prac badawczo-rozwojowych komutator dyspozytorski t. KD–20NN. W drugiej połowie lat 80. wszystkie trzy nadmorskie brygady WOP posiadały wymagane ilości komutatorów, które sukcesywnie instalowano na POWT i w strażnicach nadmorskich.

Wykaz punktów obserwacji wzrokowo-technicznejKażdy POWT posiadał 2 stanowiska bojowe, na których pełniono służbę: SB-1 i SB-2. Pierwsze z nich wyposażone w aparaturę r./lok. było stanowiskiem obserwacji technicznej. Z drugiego stanowiska bojowego, znajdującego się na wieży o wysokości ok. 18 m, w ciągu dnia prowadzono obserwację wzrokową za pomocą lunety lub lornetki (). Do pełnienia służby na POWT WOP kierowano żołnierzy służby zasadniczej po przeszkoleniu w Ośrodku Szkolenia Podoficerów i Młodszych Specjalistów BBWOP w Koszalinie (). na odcinku strażnicy WOP Karwia wg stanu z 1990Biblioteka MOSG w Gdańsku, Przepisy o pływaniu i postoju okrętów Marynarki Wojennej (wydawnictwo DMW), Gdynia 1972, s. 52–53; oraz ASG w Szczecinie, Akta DWOP, sygn. nr 2884, t. 251, Opracowanie DWOP z 12.10.1990 r., s. 1 ().: POWT nr 45 Piaśnica (bliski dozór – 4 Mm)Wyposażone w radary nowej generacji t. ORS–754 pracujące w zakresie 4 Mm (). POWT nr 46 Widowo (bliski dozór – 4 Mm) POWT nr 47 Ostrowo (bliski/daleki dozór – 16 Mm)Wyposażone w radary t. ORS–754, które pracowały na podstawowym zakresie 16 Mm ()..

W końcu 1990 na wyposażeniu większości POWT WOP znajdowały się stacje r./lok. nowej generacji t. ORS-754. Stacje te wprowadzono do służby w latach 1985–1990. Tylko na wyposażeniu POWT nr 55 i 62 na odcinku Kaszubskiej Brygady WOP znajdowały się urządzenia t. TRO-534.

Wydarzenia 1970–1971 – w celu natychmiastowego rozpoznania celów wykrytych przez stacje radiolokacyjne na wodach terytorialnych dla wybranych strażnic nadmorskich WOP przydzielono rzeczne kutry rozpoznawcze typu KR-70 po przystosowaniu ich do eksploatacji w warunkach morskich (dopuszczenie kutrów rzecznych do służby na morzu było rozwiązaniem doraźnym). thumb|Żołnierze WOP na kutrze rozpoznawczym KR-70S (1979) 1973–1975 – wybrane strażnice nadmorskie WOP otrzymały ze stoczni w Ustce kutry przystosowane do służby morskiej, przede wszystkim umożliwiające szybkie i bezpieczne dobicie do plaż morskich (prototyp takiego kutra opracowała, a następnie wykonała stocznia w Ustce w 1972). Strażnica WOP Karwia od 1 kwietnia 1975 eksploatowała kutry rozpoznawcze typu KR-70S. Podstawowym materiałem, którego użyto do jego budowy, był laminat poliestrowo-szklany. 1976 – wycofano z granicy rowery, zastępując je motocyklami małolitrażowymi; WSK-175 dla kadry i WSK-125 dla żołnierzy służby zasadniczej (5–13 motocykli w zależności od obsady i na jakiej granicy). Wyposażone w łączność radiową motocykle stały się podstawowym środkiem transportu w służbie patrolowej i rozpoznawczej. Koniec lat 70. – w nadmorskich brygad WOP przeprowadzano konkursy w zakresie współzawodnictwa o tytuł przodującego POWT brygady. W Kaszubskiej Brygadzie WOP rozkazem dowódcy jednostki dokonano podsumowania tego konkursu a tytuł przodującej drużyny POWT uzyskały następujące drużyny: I miejsce drużyna POWT–47 strażnicy WOP Karwia II miejsce drużyna POWT–45 strażnicy WOP Karwia III miejsce drużyna POWT–57 strażnicy WOP Jantar. W konkursie tym nie przyznano pierwszej nagrody natomiast II nagrodę przyznano pomocnikowi dowódcy strażnicy WOP Karwia, a dwie III nagrody pomocnikowi dowódcy strażnicy WOP Władysławowo i strażnicy WOP Krynica Morska. Trzech pomocników dowódców strażnic ds. technicznych wyróżniono nagrodami pieniężnymi a 24 żołnierzy zasadniczej służby wojskowej z drużyn POWT – urlopami. 13 grudnia 1981–22 lipca 1983 – (stan wojenny w Polsce), normę służby granicznej dla żołnierzy podwyższono z 8 do 12 godzin na dobę. Patrole wysyłane w teren zostały wzmocnione. Wyeliminowano służby składające się z jednego żołnierza. Ścisłą kontrolą objęto całą strefę nadgraniczną, a ruch w strefie nadgranicznej został znacznie ograniczony. W stan gotowości były postawione wszystkie pododdziały odwodowe. Wzmocniono kontrolę ruchu jednostek pływających. Mimo utrudnionych warunków nie zaprzestano współpracy z ludnością pogranicza. Druga połowa lat 80. – przeprowadzona z ramienia Sztabu WOP skryta kontrola pełnienia służby na POWT w strażnicy WOP Karwia wykazała nie prowadzenie obserwacji optycznej z SB-2 odcinka odpowiedzialności POWT przy wyłączonej aparaturze r./lok., jak też kilkuminutowe przerwy w prowadzeniu obserwacji.

Strażnice sąsiednie thumb 92 strażnica WOP Białogóra ⇔ 94 strażnica WOP Hallerowo – 1946 92 strażnica OP Wierzchucin (Wirschutzan) ⇔ 94 strażnica OP Hallerowo – 1949 90 strażnica WOP Białogóra III kat. ⇔ 91 strażnica WOP Władysławowo I kat. − 15.03.1954 16 strażnica WOP Białogóra ⇔ 1 strażnica WOP Władysławowo − jesień 1956 2 strażnica WOP Białogóra III kat. ⇔ 7 strażnica WOP Władysławowo IV kat. − 1.01.1960 2 strażnica WOP Białogóra III kat. ⇔ 4 strażnica WOP Władysławowo IV kat. − 1.01.1964.

Komendanci/dowódcy strażnicy chor. Mieczysław Andrzejewski ppor. Tadeusz Matuszewski (był 10.1946)Rozkaz personalny dowódcy WOP nr 062 z 19.10.1946 ()..

Uwagi

Przypisy

Bibliografia

Karwia Kategoria:Strażnice Bałtyckiej Brygady WOP Kategoria:Strażnice Kaszubskiej Brygady WOP * Kategoria:Strażnice WOP rozmieszczone na granicy morskiej Kategoria:Polskie jednostki graniczne utworzone w 1945