Czaszołka pospolita (Patella vulgata) – gatunek średniej wielkości morskiego ślimaka z rodziny Patellidae, typowy dla rodzaju czaszołka (Patella). Występuje w strefie pływów i strefie oprysku w Atlantyku od Norwegii do Hiszpanii oraz w Morzu Śródziemnym.
Etymologia nazwy Nazwa rodzaju wynika z podobieństwa muszli do czarki (patella łac. – czara ofiarna, misaKumaniecki K. 1975. Słownik łacińsko-polski. PWN Warszawa, s. 546.), epitet gatunkowy ((vulgata łac. – rozpowszechniona)) odnosi się do pospolitego, masowego występowania tego gatunku.
Cechy morfologiczne thumb|left|Muszla czaszołki pospolitej – widok od góry i od dołu. thumb|Czaszołka pospolita – widok na nogę i głowę (Hiszpania). Wielkość muszli: długość 20–60 mm. Muszla grubościenna, niska lub wysoka, zależnie od siedliska (intensywności falowania), ma kształt czareczkowaty. Wierzchołek położony centralnie. Zewnętrzna powierzchnia muszli z grubymi, promienistymi żeberkami (choć niektóre osobniki mogą mieć muszle prawie gładkie), o barwie od brudnobiałej do oliwkowej lub brązowo-zielonkawej. Brzeg muszli nieregularnie, płytko pofalowany. Wewnętrzna strona muszli z perłowym połyskiem, żółtawe lub białawe, z zaznaczoną białą, podkowiastą powierzchnią przyczepu mięśnia. Gatunek polimorficzny, cechuje go duże zróżnicowanie rozmiarów, ornamentacji, kolorów.
Występowanie Przedstawiciele rodziny występują pospolicie w Atlantyku, od Norwegii do Hiszpanii oraz w Morzu Śródziemnym.
Biologia i ekologia Zajmowane siedliska Żyją w strefie pływów, a także w strefie oprysku. Najliczniej spotykane na podłożach skalistych. Podczas odpływu nie cofają się z wodą, lecz silnie przywierają do skał, gromadząc pomiędzy muszlą i płaszczem a podłożem zapas wody, który umożliwia im doczekanie przypływuUmiński, T. 1986. Zwierzęta i oceany. WSziP, Warszawa, . s. 62–63 i 70..
Odżywianie Roślinożercy, zdrapywacze, rozdrabniacze – żywią się trawami morskimi, glonami, peryfitonem.
Rozmnażanie Rozdzielnopłciowe, po osiągnięciu dojrzałości płciowej (około 9 miesiąca życia) funkcjonują początkowo jako samce, w 2-3 roku życia u większości osobników następuje zmiana płci na żeńską. Okres rozrodczy: jesień (od października do grudnia). Zapłodnienie zewnętrzne. Rozwój złożony, z larwą swobodnie pływającą. Długość życia: do 10-20 latSmith, F. 1935. „The Development of Patella vulgata”. Philosophical Transactions of the Royal Society of London. Series B, Biological Sciences 225: 95–125.British Seafishing, dostęp 6 kwietnia 2014..
Ciekawostki thumb|Czaszołki podane jako przystawka. ślimaki te stanowią przysmak w kuchniach wielu krajów (na Maderze spożywane są jako przystawka pod nazwą „lapas”)..
Przypisy
Bibliografia Wąsowski R. 2000. Przewodnik: Muszle. Multico Oficyna Wydawnicza Sp. Z o.o., Warszawa, , s. 336.
Linki zewnętrzne Patella vulgata w bazie AnimalBase Uniwersytet w Getyndze, dostęp: 5 kwietnia 2014. Patella vulgata w bazie NCBI dostęp: 5 kwietnia 2014 Patella vulgata w WoRMS World Register of Marine Species, dostęp: 5 kwietnia 2014. Patella vulgata w EOL Encyclopedia of Life, dostęp 6 kwietnia 2014
Kategoria:Patellidae Kategoria:Gatunki i podgatunki zwierząt nazwane w 1758 roku Kategoria:Taksony opisane przez Karola Linneusza