mały|Camptotheca acuminata – drzewo z którego pozyskiwana jest kamptotecyna Topotekan – organiczny związek chemiczny, chemioterapeutyk z grupy inhibitorów topoizomerazy. Lek ten jest przyjmowany w postaci chlorowodorku. Topotekan (w preparacie Hycamtin) jest pierwszym zarejestrowanym inhibiotorem topoizomerazy I, który może być stosowany doustnie. Poza tym lek może być stosowany we wlewie dożylnym.
Wskazania do stosowania Rak jajnika, Rak szyjki macicy, Drobnokomórkowy rak płuc (SCLC).
Eksperymentalne zastosowania leku Trwają badania, które wskazują na skuteczność zastosowania topotekanu w przypadku: nerwiaka, glejaka, mięsaku Ewinga.
Mechanizm działania Topotekan jest półsyntetyczną pochodną , która jest alkaloidem pozyskiwanym z drzewa . Działanie przeciwnowotworowe leku polega na hamowaniu topoizomerazy I. Topoizomeraza I jest enzymem jądrowym, który odpowiada za zmniejszenie napięcia torsyjnego DNA, poprzez wywoływanie powstawania odwracalnych pęknięć w obrębie pojedynczych nici, co pozwala na powstanie widełek replikacyjnych. Natomiast topotekan interkaluje pomiędzy zasady azotowe w DNA. Gdy widełki replikacyjne dotrą do miejsca, w którym pomiędzy zasadami znajduje się topotekan, dochodzi do zahamowania procesu replikacji. Łącząc się z kompleksem topoizomeraza I–DNA, topotekan uniemożliwia odtwarzanie wiązań w miejscach pęknięć i uszkadza strukturę podwójnych łańcuchów DNA. Komórka niezdolna do replikacji po pewnym czasie umiera.
Działania niepożądane Występujące bardzo często gorączka neutropeniczna, neutropenia małopłytkowość niedokrwistość leukopenia anoreksja zapalenie błon śluzowych nudności wymioty biegunka zaparcia bóle brzucha łysienie gorączka osłabienie zmęczenie zakażenie
Występujące często reakcje nadwrażliwości hiperbilirubinemia świąd złe samopoczucie posocznica
Występujące rzadko reakcja anafilaktyczna obrzęk naczynioruchowy pokrzywka
Występujące bardzo rzadko wynaczynienie śródmiąższowa choroba płuc
Specjalne środki ostrożności Podczas stosowania leku należy wykonywać regularnie pełne badanie morfologiczne krwi. U pacjentów z gorączką, neutropenią oraz bólem brzucha należy rozważyć możliwość zapalenia okrężnicy. W przypadku stwierdzenia śródmiąższowego zapalenia płuc należy przerwać terapię topotekanem. Nie zaleca się stosowania leku u chorych z ciężkimi zaburzeniami nerek lub wątroby (wywołanymi marskością).
Interakcje z innymi lekami Nie hamuje enzymów cytochromu P-450 u ludzi – nie wykazano wpływu na farmakokinetykę topotekanu, po zastosowaniu granisetronu, ondansetronu, morfiny lub kortykosteroidów. W przypadku stosowania terapii skojarzonej topotekanu z innymi lekami istnieje możliwość zmniejszenia dawek leków w celu zwiększenia tolerancji leczenia.
Stosowanie podczas ciąży i karmienia piersią W czasie stosowania topotekanu należy zaleca się unikanie zajścia w ciążę. Nie zaleca się stosowania leku w czasie karmienia piersią.
Wpływ na prowadzenie pojazdów mechanicznych Należy zachować ostrożność ze względu na często występujące efekty uboczne stosowania leku w postaci osłabienia i zmęczenia.
Przedawkowanie Nie jest znane swoiste antidotum. W przypadku przedawkowania może dojść do zahamowania funkcji szpiku i zapalenia błon śluzowych.
Preparaty Preparaty na polskim rynku zawierające topotekan: Hycamtin, Potactasol, Topotecan medac, Topotecanum Accord.
Przypisy http://www.drugs.com/newdrugs/gsk-receives-approval-hycamtin-topotecan-capsules-relapsed-small-cell-lung-cancer-671.html Press release.
https://web.archive.org/web/20070326051854/http://www.fda.gov/cder/Offices/OODP/whatsnew/topotecan.htm FDA.
Linki zewnętrzne NCI Drug Dictionary Definition of Topotecan NCI Drug Information for Patients
Kategoria:ATC-L01 Kategoria:Alkohole trzeciorzędowe Kategoria:Aminy trzeciorzędowe Kategoria:Chinoliny Kategoria:Cytostatyki Kategoria:Dihydropirydyny Kategoria:Fenole Kategoria:Delta-Laktamy Kategoria:Delta-Laktony Kategoria:Piroliny