Barbara (Basza, Lea) Giller ps. „Irka”, „Maryla”, „Miszel”, „Władka” (ur. 19 września 1895 w Pińsku, zm. 6 marca 1981 w Warszawie) – działaczka komunistyczna, instruktor KC KPP i KC MOPR, wykładowca w Centralnej Szkole MBP w Łodzi.
Życiorys Córka właściciela miodosytni Joela-Chaima, po ukończeniu rosyjskiej szkoły realnej została prywatną nauczycielką. W latach 1915–1918 należała do młodzieżowej organizacji syjonistycznej, prawdopodobnie „Cyraj-Syjon”. W 1921 przeniosła się do Otwocka, gdzie udzielała prywatnych lekcji, a w latach 1922–1925 była gospodynią w sanatorium dla chorych na płuca. Zwolniona za przekonania komunistyczne. 8 maja 1925 wstąpiła do KPP (z którą współpracowała od 1922) w Otwocku, później przeniosła się do Warszawy na Muranów, gdzie została członkiem Komitetu Dzielnicowego (KD) KPP i wydziału robotniczego KPP. Od kwietnia 1926 była funkcjonariuszką KC KPP, łączniczką sekretariatu KC, potem od stycznia 1927 instruktorką KC na Okręg Lublin i Siedlce. 14 sierpnia 1927 została aresztowana w Parczewie i 7 marca 1928 skazana w Białej Podlaskiej na cztery lata więzienia. Karę odbywała w Białej Podlaskiej, Fordonie, na Pawiaku (tzw. Serbii – kobiecym oddziale Pawiaka) i Łomży. Została zwolniona w sierpniu 1931 i skierowana jako instruktor KC do pracy w obwodzie węglowym, później od lutego 1932 była instruktorem obwodowym KC MOPR w okręgach Włocławek, Poznań-Pomorze, Warszawa Podmiejska, Zagłębie Dąbrowskie-Górny Śląsk-Kraków. 22 maja 1933 została aresztowana w Grodźcu na zebraniu KD MOPR i 6 czerwca 1934 skazana w Sosnowcu na siedem lat więzienia i utratę praw publicznych na dziesięć lat; po amnestii wyrok skrócono o 1/3. Była więziona w Sosnowcu, Katowicach, Rawiczu i Fordonie. 21 września 1938 została zwolniona, już po rozwiązaniu KPP. W sierpniu 1939 wyjechała do Pińska, gdzie pozostała do 1941; była naczelnikiem wydziału personalnego i mistrzem wydziałowym w fabryce zapałek w Pińsku. Członkini komitetu fabrycznego, Komitetu Obwodowego i nieetatowy instruktor MOPR. W czerwcu 1941 udała się do obwodu penzeńskiego, gdzie pracowała w Issie w roszarni konopi jako robotnica i pracownik umysłowy. Przewodnicząca Rady Zakładowej i Komitetu Rejonowego MOPR. Od września 1944 do maja 1945 była członkinią Zarządu Obwodowego ZPP w Penzie. 8 marca 1945 wstąpiła do PPR. W lipcu 1945 wróciła do kraju, a w sierpniu 1945 została starszym wykładowcą, potem kierownikiem katedry w Centralnej Szkole MBP w Łodzi, od 1947 w Centrum Wyszkolenia MBP w Legionowie. Od stycznia 1949 była instruktorką Wydziału Szkolenia w KC PZPR – kierownikiem sektora pracy z organizacjami społecznymi i państwowymi. 10 marca 1951 została mianowana starszym instruktorem Wydziału Szkolenia KC PZPR – kierownikiem sektora pracy ze szkołami partyjnymi. Wyróżniała się pracowitością i wytrwałością, wykazywała dużą „czujność ideologiczną” – jak wynika z jej charakterystyki w aktach KC PZPR, często przesadną: „Wymagała od swoich współpracowników często zbyt wiele, wysuwała wnioski nie bardzo odpowiadające realnym możliwościom”. Od 1961 była na rencie dla zasłużonych. Odznaczona m.in. Orderem Sztandaru Pracy II klasy (5 marca 1954). i Krzyżem Komandorskim Orderu Odrodzenia Polski.
Przypisy
Bibliografia Słownik biograficzny działaczy polskiego ruchu robotniczego t. 2, Warszawa 1987.
Kategoria:Instruktorzy KC KPP Kategoria:Więźniarki Serbii (II Rzeczpospolita) Kategoria:Członkowie Związku Patriotów Polskich Kategoria:Politycy PPR Kategoria:Nauczyciele akademiccy Centralnej Szkoły Ministerstwa Bezpieczeństwa Publicznego w Łodzi Kategoria:Instruktorzy Komitetu Centralnego PZPR Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Komandorskim Orderu Odrodzenia Polski (Polska Ludowa) Kategoria:Odznaczeni Orderem Sztandaru Pracy II klasy Kategoria:Polscy Żydzi Kategoria:Ludzie urodzeni w Pińsku (Imperium Rosyjskie) Kategoria:Urodzeni w 1895 Kategoria:Zmarli w 1981