Inflacja w Polsce – proces wzrostu cen w gospodarce polskiej. Jest mierzona przez GUS i prezentowana w formie wskaźników cen. Inflacja najczęściej jest rozumiana jako średnie zmiany cen konsumpcyjnych towarów i usług nabywanych przez przeciętne gospodarstwo domowe.

Za utrzymanie inflacji w Polsce na optymalnym poziomie odpowiada Narodowy Bank Polski, zaś przepisy ustawy o NBP mówią, że „podstawowym celem działalności NBP jest utrzymanie stabilnego poziomu cen, przy jednoczesnym wspieraniu polityki gospodarczej Rządu, o ile nie ogranicza to podstawowego celu NBP”Art. 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o Narodowym Banku Polskim ()..

Zgodnie z opracowaną przez Radę Polityki Pieniężnej Strategią Polityki Pieniężnej po 2003 roku, celem NBP jest ustabilizowanie inflacji na poziomie 2,5 proc. z dopuszczalnym przedziałem wahań +/− 1 punkt procentowy. Jest to w ocenie RPP optymalny poziom inflacji dla rozwoju gospodarczego i społecznego Polski.

Metodyka Bieżące dane na temat stopy inflacji w Polsce podaje Główny Urząd Statystyczny w ujęciu rocznym, półrocznym, kwartalnym oraz miesięcznym. Wskaźniki te są obliczane na podstawie:

badania cen towarów i usług konsumpcyjnych na rynku detalicznym, badania budżetów gospodarstw domowych, dostarczającego danych o przeciętnych wydatkach na towary i usługi konsumpcyjne; dane te wykorzystywane są do opracowania systemu wag, tzw. koszyka inflacyjnego.

Koszyk inflacyjny miał w 2021 roku następujący skład: thumb|upright=1.5|Koszyk inflacyjny w 2021 Pozycja Waga w koszyku inflacyjnym (%) Żywność i napoje bezalkoholowe 27,77 Napoje alkoholowe i wyroby tytoniowe 6,91 Odzież i obuwie 4,21 Użytkowanie mieszkania lub domu i nośniki energii 19,14 Wyposażenie mieszkania i prowadzenie gospodarstwa domowego 5,83 Zdrowie 5,39 Transport 8,88 Łączność 5,00 Rekreacja i kultura 5,78 Edukacja 1,02 Restauracje i hotele 4,56 Inne towary i usługi 5,51

W pierwszej kolejności GUS oblicza, jak zmieniły się ceny w danej kategorii. Następnie na tej podstawie oblicza zagregowany wskaźnik inflacji biorąc pod uwagę system wag z koszyka inflacyjnego. Na przykład gdy ceny żywności i napojów stanowią 27% koszyka i ceny żywności wzrosną o 10%, to jeśli wszystkie inne ceny pozostaną bez zmian, wskaźnik inflacji wyniesie 2,7%. W związku z tym, że wagi poszczególnych pozycji w koszyku zmieniają się z roku na rok, wpływ poszczególnych pozycji na wskaźnik również się zmienia.

Historia Historia przeciwdziałania hiperinflacji w Polsce ma dwa szczególne momenty, w których gospodarka kraju znalazła się przez nią na skraju bankructwa. Było to na początku lat 20. XX wieku oraz w latach 1989–1990.

W lipcu 2014, po raz pierwszy od czasu transformacji systemowej, Główny Urząd Statystyczny odnotował deflację – wskaźnik cen towarów i usług konsumpcyjnych spadł o 0,2% w ujęciu rocznym.

Roczne wskaźniki cen towarów i usług konsumpcyjnych od roku 1917 w ujęciu procentowymW latach 1917–1924 średni roczny stosunek wartości marki polskiej na podstawie tabeli waloryzacyjnej w rozporządzeniu Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 14 maja 1924 r. o przerachowaniu zobowiązań prywatno-prawnych.W latach 1924–1938 na podstawie: „Mały Rocznik Statystyczny 1939”, Warszawa 1939, s. 245.W latach 1939–1944 orientacyjny wskaźnik na podstawie średniej zmiany wolnorynkowych cen (14 towarów) na terenie Generalnego Gubernatorstwa na podstawie: J. Kostrowicka, Z. Landau, J. Tomaszewski, „Historia gospodarcza Polski XIX i XX wieku”, Warszawa 1984, s. 414, B. Kroll, Opieka i samopomoc społeczna w Warszawie 1939-1945, Warszawa 1977, s. 91 i dokumentów Rady Głównej Opiekuńczej w Archiwum Akt Nowych; dane z 1945 na podstawie cen dla Warszawy z kwietnia 1945, porównane z ww. danymi (8 towarów).W latach 1946–1949 na podstawie: L. Beskid, „System cen detalicznych w Polsce”, Warszawa 1962, s. 53.W latach od 1950 dane GUS.: Rok, inflacja 1917 5,3% 1918 6,8% 1919 211,2% 1920 831,1% 1921 606,6% 1922 238,9% 1923 5601,0% 1924 3580,1% 1925 16,1% 1926 20,8% 1927 14,9% 1928 0,0% 1929 0,0% 1930 −8,0% 1931 −9,8% 1932 −9,6% 1933 −10,7% 1934 −6,0% 1935 −4,8% 1936 −3,3% 1937 6,9% 1938 −1,6% 1939 118,7%W czerwcu 1939 r. 0,0% 1940 235,7% 1941 194,4% 1942 91,5% 1943 50,5% 1944 4,2% 1945 101,9% 1946 9,6% 1947 38,1% 1948 3,7% 1949 4,3% 1950 7,5% 1951 9,6% 1952 14,4% 1953 41,9% 1954 −6,3% 1955 −2,4% 1956 −1,0% 1957 5,4% 1958 2,7% 1959 1,1% 1960 1,8% 1961 0,7% 1962 2,5% 1963 0,8% 1964 1,2% 1965 0,9% 1966 1,2% 1967 1,5% 1968 1,6% 1969 1,4% 1970 1,1% 1971 −0,1% 1972 0,0% 1973 2,8% 1974 7,1% 1975 3,0% 1976 4,4% 1977 4,9% 1978 8,1% 1979 7,0% 1980 9,4% 1981 21,2% 1982 100,8% 1983 22,1% 1984 15,0% 1985 15,1% 1986 17,7% 1987 25,2% 1988 60,2% 1989 251,1% 1990 585,8% 1991 70,3% 1992 43,0% 1993 35,3% 1994 32,2% 1995 27,8% 1996 19,9% 1997 14,9% 1998 11,8% 1999 7,3% 2000 10,1% 2001 5,5% 2002 1,9% 2003 0,8% 2004 3,5% 2005 2,1% 2006 1,0% 2007 2,5% 2008 4,2% 2009 3,5% 2010 2,6% 2011 4,3% 2012 3,7% 2013 0,9% 2014 0,0% 2015 −0,9% 2016 −0,6% 2017 2,0% 2018 1,6% 2019 2,3% 2020 3,4% 2021 5,1% 2022 14,4% 2023 11,4% 2024 3,6% 20253,6% Przedstawione wartości reprezentują średnie stopy inflacji w danym roku i są zgodne ze zharmonizowanymi wskaźnikami cen konsumpcyjnych.

Uwagi

Przypisy

Linki zewnętrzne Inflacja bazowa, Narodowy Bank Polski

Kategoria:Inflacja Kategoria:Gospodarka Polski