Awtroił

Awtroił (), później Lennuk i Almirante Guise – rosyjski niszczyciel typu Iziasław z okresu I wojny światowej, później estoński i peruwiański. Budowę okrętu rozpoczęto w 1913 roku, w 1915 roku został zwodowany, jednak do służby w Marynarce Wojennej Imperium Rosyjskiego wszedł dopiero w 1917 roku. Brał aktywny udział w obronie Wysp Moonsundzkich przed niemiecką inwazją, po czym jego marynarze poparli rewolucję październikową. Uniknął przejęcia przez Kaiserliche Marine poprzez ucieczkę z Helsingforsu w trakcie pochodu lodowego. Uczestniczył w operacjach morskich podczas walk z Estonią. W grudniu 1918 roku został przejęty przez Royal Navy i przekazany Estończykom. W Eesti merejõud otrzymał imię „Lennuk”. Podczas estońskiej wojny o niepodległość uczestniczył w licznych desantach i operacjach minowych na wodach Zatoki Fińskiej skierowanych przeciwko bolszewikom. Wziął też udział w operacji przeciwko bałtyckiej Landeswehrze w Rydze. Po wojnie odbył kilka kurtuazyjnych wizyt w zagranicznych portach. W 1933 roku z powodu wysokich kosztów utrzymania został sprzedany Peru. W marynarce peruwiańskiej nosił imię „Almirante Guise”. Nie zdążył wziąć udziału w wojnie kolumbijsko-peruwiańskiej, za to w 1941 roku uczestniczył w walkach przeciwko Ekwadorowi. W czasie II wojny światowej pełnił służbę patrolową. Został wycofany ze służby w 1947 roku, zaś dwa lata później zezłomowany.

Tło i budowa Imperium Rosyjskie ucierpiało znacznie w wyniku konfliktu z Japonią, zarówno pod względem prestiżowym, jak i pod względem siły morskiej. Aby nadrobić straty i unowocześnić marynarkę wojenną podjęto próby rozbudowy jej potencjału. Przesądziło o tym ostatecznie uchwalenie Programu Intensyfikacji Budownictwa Okrętowego, przyjętego roku zdecydowaną większością głosów Dumy Państwowej. Plan zatwierdzony przez Mikołaja II podaje jako datę akceptacji roku. zakładał budowę 12 krążowników (w tym 4 liniowych), 12 okrętów podwodnych oraz 36 niszczycieli.

Wstępne wymagania co do niszczycieli określono w roku 1907. Jednostki o wyporności do 1000 ton miały być napędzane turbinami parowymi. Miały one zapewnić okrętom możliwość rozwinięcia prędkości 35 węzłów. Duży nacisk kładziono na zachowanie dużej dzielności morskiej, nawet przy wietrze o sile do 8–9 stopni i falowaniu do 6–7 stopni, oraz na uzbrojenie jednostek – miały je stanowić para podwójnych wyrzutni torpedowych oraz dwa działa kalibru 120 mm L/45.

Wszystkie niszczyciele powstałe w wyniku realizacji programu określane są zbiorczo jako typ Nowik od nazwy prototypowego okrętu. W rzeczywistości jednak, należały do sześciu różnych typów. Jeden z nich oparty został na projekcie opracowanym przez francuską firmę Normand. Plany niszczyciela zostały przesłane Głównemu Zarządowi Budownictwa Okrętowego roku, przez Towarzystwo Akcyjne Libawskich Zakładów Stalowych i Odlewniczych. Projekt został zatwierdzony , zaś roku podpisano umowę pomiędzy Towarzystwem a Ministerstwem Marynarki Wojennej. Kontrakt zakładał budowę pięciu okrętów, w cenie jednostkowej 2 milionów rubli.

Aby podołać zamówieniu, w kwietniu 1913 roku rozpoczęto przygotowanie nowej stoczni w Rewlu. Jeszcze przed wykończeniem stoczni – – rozpoczęto pracę nad czterema niszczycielami, określanymi później jako typ Iziasław. Zgodnie z rozkazem numer 290 wydanym budowanym niszczycielom przydzielono nazwy „Gromonosiec”, „Awtroił”, „Priamisław” i „Briaczisław”.

Kontrtorpedowiec otrzymał nazwę, która była już wcześniej stosowana dla rosyjskich okrętów, wywodzącą się ze zrusyfikowanej nazwy szwedzkiej fregaty „af Trolle”, która została zdobyta 24 sierpnia 1789 roku podczas pierwszej bitwy pod Rochensalm. Sama nazwa szwedzkiej jednostki wywodzić się miała od nazwiska admirała Henrika af Trolle lub kontradmirała Georga Hermana Trolle.

Oficjalne położenie stępki „Awtroiła” odbyło się roku. Wszystkie urządzenia okrętowe były produkowane przez firmy zewnętrzne. Zakłady Putiłowskie dostarczyły wyrzutnie torped, Stocznia Bałtycka korpusy turbin, zaś kotwice i inne mechanizmy. Spośród firm zagranicznych szwajcarski Brown Boveri miał dostarczyć wirniki turbin, inne zamówienia dostały zakłady z Francji, Niemiec i austro-węgierska Škoda. Wybuch I wojny światowej spowodował, iż zamówienia te musiały zostać przejęte przez miejscowych producentówJedynie francuska firma Normand dostarczyła zamówione mechanizmy, te jednak zostały przez Rosjan ocenione jako wadliwe..

Problemem okazał się również niedobór specjalistów od nitowania kadłuba. Z powodu wybuchu wojny część z nich została skierowana do rozbudowy infrastruktury remontowej marynarki. Na wydajność pracy negatywnie wpływały też strajki – pierwszy z nich odbył się już w lipcu 1914 roku. Wodowanie „Awtroiła” odbyło się roku. Zakończenie budowy okrętu było opóźniane przez brak turbin oraz częste zmiany oczekiwań co do uzbrojenia jednostki.

Opis konstrukcji Kadłub Źródła podają różne dane dotyczące wyporności „Awtroiła”: standardowa – 1354 ton, normalna – 1757 ton, pełna – 2200 ton lub projektowa – 1350 ton i pełna 1750 ton. Długość maksymalna okrętu wynosiła 107,1 lub 107,5 metra, zaś długość między pionami 105 m. Maksymalna szerokość to 9,53 m, na konstrukcyjnej linii wodnej wynosiła ona 9,4 m. Zanurzenie jednostki na dziobie wynosiło 3 m, zaś na rufie 3,6 m. Przy wyporności 1350 ton zanurzenie nie przekraczało 3 metrów. Okręt podzielony był na przedziały 14 głównymi grodziami wodoszczelnymi. Wręgi rozmieszczone były w odstępach 550 mm. Między 47 a 152 wręgą, pod przedziałami maszynowni i kotłowni, znajdowało się podwójne dno. Przechyły boczne hamowane były przez stabilizatory bierne systemu Frahma. Zarówno w zbiornikach Frahma, jak i w zbiornikach dna podwójnego przechowywany był zapas paliwa.

Na pokładzie znajdowały się cztery małe pomocnicze jednostki pływające, w tym dwie o napędzie motorowym.

Załogę „Awtroiła” stanowiło 180 marynarzy i oficerów.

Napęd „Awtroił” napędzany był przez 2 dwuwałowe turbiny Brown-Boveri-Parsons. Znajdowały się one w oddzielnych przedziałach, każda z nich charakteryzowała się mocą 16 350 KM przy ruchu wprzód oraz 11 500 KM w przypadku ruchu wstecz. Niszczyciel posiadał 5 (lub 4) kotłów olejowych typu Normand, każdy z nich w oddzielnym przedziale. Ciśnienie robocze w kotle wynosiło 17 atmosfer, a jego powierzchnia grzewcza 810 m². Spaliny były odprowadzane do jednego z trzech kominów o jednakowej średnicy. Na okręcie w dwóch zbiornikach znajdowało się 26 ton zapasu wody kotłowej. Dodatkowo zmagazynowany był zapas 10 ton wody pitnej. Dwie trójłopatkowe śruby o średnicy 2,54 metra i skoku 2,45 metra obracały się przy pełnej mocy z prędkością 565 obrotów na minutę (400 w przypadku ruchu wstecz). Pozwalało to „Awtroiłowi” na osiąganie prędkości do 32 węzłów. Zapas 570 ton paliwa umożliwiał pokonanie 2400 mil morskich przy prędkości 15 węzłów. Pióro steru miało 7,2 m² powierzchni. Energię elektryczną wytwarzały 2 turbogeneratory o mocy 50 kW każdy oraz 2 agregaty benzynowe o łącznej mocy 15 kW.

Uzbrojenie thumb|Zdjęcie „Awtroiła”, na pierwszym planie widoczne dwa działa kalibru 102 mm. Wszystkie Nowiki miały zostać pierwotnie uzbrojone w 12 wyrzutni torpedowych zgrupowanych w cztery potrójne zespoły. Z uwagi na swój większy rozmiar „Awtroił” miał otrzymać jeden dodatkowy zespół. Ze względu na doświadczenia z połowy 1915 roku – starcia „Nowika” z dwoma niszczycielami Kaiserliche Marine – zdecydowano się jednak na ograniczenie liczby wyrzutni do dziewięciu w celu wzmocnienia siły artyleryjskiej okrętu. Wyrzutnia kalibru 450 mm miała elektryczny napęd, a możliwość rozchylenia rur do 7° pozwalała na wykonanie salwy wachlarzowej. Stosowano torpedy Whiteheada kalibru 450 mm, o długości 5550 mm i masie 810 kg (w tym 100 kg przypadało na głowicę bojową). Zasięg torped wynosił 2 kilometry przy prędkości 43 węzłów, 5 km przy prędkości 30 węzłów i 6 km przy prędkości 28 węzłów.

Główne uzbrojenie artyleryjskie okrętu stanowiły armaty morskie kalibru 102 mm Zakładów Obuchowskich (kaliber mierzył dokładnie 4 cale, czyli 101,6 mm). Początkowo „Awtroił” miał być uzbrojony w dwie armaty, jednak ze względu na doświadczenia przy eksploatacji „Nowika” zwiększono ich liczbę do trzech. Wiosną 1917 roku dodano kolejne dwa stanowiska artyleryjskie z takimi armatami. Lufa miała całkowitą długość 6284 mm (61,6 kalibrów), jej gwintowana część mierzyła 5285 mm podaje długość gwintowanej części na 57 kalibrów, co po przeliczeniu daje 5791 mm.. Wewnątrz znajdowały 24 gwinty o głębokości 1,016 mm. Zamek klinowy poziomy ważył 50–53 kg. Armata z łożem w wersji montowanej na niszczycielach ważyła 5,7 tony. Masa samej lufy wynosiła 2,2 lub 2,8 tony. Działo chronione było przez tarczę o grubości 38 mm i wadze 290 kilogramów. Lufa mogło być standardowo opuszczana o 6 stopni i podnoszona o 15 stopni, jednak poprzez montowanie łoża na cokole osiągnięto kąty -10° + 30° (przy zastosowaniu cokołu o wysokości 500 mm). W płaszczyźnie poziomej działo mogło obracać się bez ograniczeń. Ruch, zarówno w poziomie, jak i w pionie, odbywał się z maksymalną prędkością 3 stopni na sekundę.

Działo mogło wystrzeliwać następujące pociski:

Pocisk Masa Długość Uwagiburzący wz. 191117,5 kg5 kalibrów2,4 kg materiału wybuchowegoburzący wz. 1915Według pociski wz. 1916.17,5 kg5 kalibrów2,1 kg materiału wybuchowegoszrapnel17,5 kg4,38 kalibrazapalnik z 22 sekundowym opóźnieniemzapalający17,6 kg4 kalibrynurkujący15,8 kg5,05 kalibra3,13 kg materiału wybuchowegooświetlający15,08 kg4,7 kalibrachemiczny ? ?wypełniony gazem duszącym

Stanowisko artyleryjskie obsługiwane było przez 7 osób. Teoretyczna szybkostrzelność wynosiła 15 strzałów na minutę, dobrze wyćwiczony działon osiągnąć mógł 12 strzałów na minutę, zaś praktyczna szybkostrzelność działa wynosiła 10 strzałów na minutę. W przypadku pocisku burzącego wz. 1915 prędkość początkowa wynosiła 823 m/s, zaś donośność przy kącie 30° około 16,1 kilometra. Dla szrapnela i pocisku nurkującego wielkości te wynosiły odpowiednio 11 km przy 768 m/s i 2,2 km przy 208,8 m/s.

W celu zwalczania samolotów wroga na okręcie zamontowano automatyczne działo Vickersa kalibru 40 mm. Lufa o zakresie kątów podnoszenia od -5° do +80° miała długość 39¼ kalibra. Masa działa wynosiła około 230 kg, a cokołu około 410 kg. Pociski podawane taśmowo mogły być wystrzeliwane w tempie 300 na minutę. Ich prędkość początkowa wynosiła 610 m/s, a maksymalna donośność 5300 metrów. Pojedynczy stalowy pocisk ważył 900 gramów, z czego 150 przypadało na materiał wybuchowy. Wyposażony był w zapalnik ustawiony na 8 lub 10 sekund. Działo było obsługiwane przez dwie osoby.

Uzbrojenie okrętu uzupełniały miny morskie wz. 1912. Miny te zawierały po 100 kilogramów trotylu i nadawały się do użycia na akwenach o głębokości nie przekraczającej 130 metrów. Jednostka zabierała ich do 80 sztuk.

Kierowanie ogniem wspierały dwa celowniki wyprodukowane przez Zakłady Obuchowskie. Ważące 62 kilogramy urządzenie pozwalało na obserwację pola o zakresie 8° z pięciokrotnym optycznym powiększeniem. Na mostku dziobowym znajdował się dalmierz wyprodukowany w Wielkiej Brytanii przez firmę . W warunkach nocnych wsparciem były dwa reflektory z lustrami o średnicy 60 cm.

Służba w Rosji Pierwsza wojna światowa Rewolucja lutowa Jeszcze przed włączeniem okrętu do służby rozpoczęła się działalność rewolucyjna wśród załogi „Awtroiła”. Do zakwaterowanych na statku „Diana” marynarzy przychodzili agitatorzy z rewelskiej stoczni, co zaowocowało powstaniem rewolucyjnych komórek w 1916 roku. Echem rewolucji lutowej w Rewlu była demonstracja przeprowadzona roku, w której brali udział również marynarze z niszczyciela. Akcja doprowadziła do zajęcia Grubej Małgorzaty i kilku innych więzień oraz spalenia 7 posterunków policji.

Odbiór