Łazarz IV Henckel von Donnersmarck (niem. Lazarus IV. Henckel von Donnersmarck; ur. 23 maja 1835 w Siemianowicach, zm. 18 grudnia 1914 we Wrocławiu) – niemiecki arystokrata, właściciel ziemski i polityk katolickiej Niemieckiej Partii Centrum. W latach 1870–1876 był deputowanym do Pruskiej Izby Reprezentantów, a w latach 1884–1887 posłem do Reichstagu Cesarstwa Niemieckiego. Był jednym ze współzałożycieli Partii Centrum oraz założycielem nakielsko-ramułtowickiej linii rodu Henckel von Donnersmarck.
Życiorys
Pochodzenie i rodzina Był drugim synem Hugona I Henckla von Donnersmarcka, właściciela ziemskiego i przemysłowca, oraz jego pierwszej żony Laury von Hardenberg. Pochodził z katolickiej linii rodu Henckel von Donnersmarck, posiadającej dobra ziemskie i przedsiębiorstwa przemysłowe na Górnym Śląsku. Jego starszym bratem był Hugo II Henckel von Donnersmarck, który utworzył linię rodu związaną z Brynkiem i Krowiarkami, natomiast młodszy brat Arthur osiadł w Karyntii.
4 sierpnia 1858 roku poślubił w Górzance koło Świdnicy hrabiankę Maria von Schweinitz und Krain (1838–1914), córkę Guida von Schweinitz und Krain. Małżonkowie mieli troje dzieci: Alice Marię Laurę Florę (1859–1927), Marię Theresię Josefinę Wandę (1863–1941) oraz Edwina Hugona Łazarza (1865–1929).
Majątki i działalność gospodarcza Łazarz IV posiadał majątek rycerski w Ramułtowicach w powiecie średzkim, obejmujący około 274 ha gruntów. W 1865 roku zlecił wzniesienie w miejscowości nowego pałacu według projektu Carl Johann Lüdecke. Był również współwłaścicielem rodzinnego fideikomisu bytomskiego oraz udziałów w należących do rodu kopalniach węgla kamiennego.
Po śmierci ojca w 1890 roku wspólnie z braćmi zarządzał niepodzielonym majątkiem rodzinnym. Jako swoją główną siedzibę wybrał pałac w Nakle Śląskim. Po śmierci drugiej żony Hugona I, Laury von Kaszonyi, w 1905 roku pałac stał się formalną własnością nakielskiej linii rodu. Łazarz IV jest uznawany za założyciela linii Henckel von Donnersmarck związanej z Nakłem Śląskim i Ramułtowicami.
Po śmierci Hugona I pałac w Nakle Śląskim został przebudowany, a jego wieżę podwyższono. Według opracowania Centrum Kultury Śląskiej decyzję o przebudowie podjął prawdopodobnie Łazarz IV, który użytkował rezydencję jeszcze przed jej formalnym przejęciem.
Działalność polityczna Łazarz IV należał do grona współzałożycieli Niemieckiej Partii Centrum, powstałej na przełomie lat 60. i 70. XIX wieku jako reprezentacja polityczna niemieckich katolików. W latach 1870–1876 zasiadał w Pruskiej Izbie Reprezentantów jako deputowany z okręgu wyborczego Opole 5, obejmującego powiat bytomski.
W wyborach do Reichstagu w 1884 roku uzyskał mandat w okręgu wyborczym rejencji opolskiej nr 5, obejmującym powiaty bytomski i tarnogórski. W Reichstagu należał do frakcji Partii Centrum i sprawował mandat do końca VI kadencji w 1887 roku.
Jego działalność parlamentarna była związana przede wszystkim z reprezentowaniem katolickiego elektoratu Górnego Śląska. W źródłach biograficznych jest wymieniany jako polityk Partii Centrum, deputowany pruski i poseł do Reichstagu, a także właściciel ziemski.
Fundacje religijne i społeczne W 1892 roku z jego inicjatywy rozpoczęto budowę kościoła Najświętszego Serca Pana Jezusa w Nakle Śląskim. Świątynię ukończono w 1894 roku. W jej sąsiedztwie wzniesiono następnie mauzoleum Donnersmarcków, przeznaczone na miejsce pochówku członków nakielskiej linii rodu.
Jego żona Maria objęła opieką dom sierot w Nakle Śląskim, prowadzony przez boromeuszki. Rodzina utrzymywała także ochronki w Rojcy i Radzionkowie. Łazarz IV wspierał finansowo budowę kościoła w Starych Tarnowicach oraz klasztoru kamilianów w Tarnowskich Górach.
Należał do Zakonu Maltańskiego w randze rycerza honorowego. Wsparł również budowę kompleksu franciszkańskiego w Panewnikach, obejmującego kościół św. Ludwika Króla i Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny oraz klasztor franciszkanów. Jego udział w fundacji upamiętniono herbem rodu umieszczonym w wystroju bazyliki.
Śmierć Maria von Schweinitz und Krain zmarła 18 lutego 1914 roku w Nakle Śląskim. Łazarz IV zmarł 18 grudnia tego samego roku we Wrocławiu. Oboje zostali pochowani w mauzoleum Donnersmarcków przy kościele parafialnym w Nakle Śląskim. W krypcie spoczęli później również ich syn Edwin i jego żona Wilhelmine Marie Kinsky von Wchinitz und Tettau.
Przypisy
Łazarz IV Kategoria:Niemieccy przedsiębiorcy Kategoria:Posłowie do pruskiego Landtagu w Berlinie Kategoria:Deputowani do Reichstagu VI kadencji (1884–1887) Kategoria:Kawalerowie maltańscy Kategoria:Ludzie urodzeni w Siemianowicach Śląskich Kategoria:Ludzie związani z Nakłem Śląskim Kategoria:Ludzie związani z Wrocławiem (Królestwo Prus) Kategoria:Urodzeni w 1835 Kategoria:Zmarli w 1914