VI Batalion Kolejowy (VI bkol) – oddział Wojsk Kolejowych Armii Wielkopolskiej i Wojska Polskiego w II Rzeczypospolitej.

Historia batalionu 31 maja 1919 roku głównodowodzący Sił Zbrojnych w byłym zaborze pruskim, generał piechoty Józef Dowbor-Muśnicki przydzielił porucznika inżyniera Tadeusza Ruge z Komendy Liniowej do II Batalionu Saperów Wielkopolskich na Wildzie celem „sformowania oddziału kolejowego”Rozkaz dzienny Nr 147 Dowództwa Głównego Sił Zbrojnych w byłym zaborze pruskim z 31 maja 1919 roku.. 2 czerwca generał Józef Dowbor-Muśnicki polecił niezwłocznie kierować do II baonu na Wildzie „wszystkich żołnierzy-kolejarzy lub obeznanych ze służbą kolejową”Rozkaz dzienny Nr 149 DG SZ w b. zaborze pruskim z 2 czerwca 1919 roku.. 7 czerwca głównodowodzący polecił Inspektorowi Wojsk Technicznych „sformowanie batalionu kolejowego. Jako kadrę sformować natychmiast oddzielną kompanię kolejową przy II batalionie saperów. Dowódcą oddzielnej kompanii kolejowej naznaczam por. Tadeusza Ruge z II batalionu saperów. Służbę liczyć od 1 czerwca 1919 roku”Rozkaz dzienny Nr 154 DG SZ w b. zaborze pruskim z 7 czerwca 1919 roku.. 12 czerwca z Komendy Etapu w Gnieźnie do kompanii kolejowej został przeniesiony podporucznik Józef GomolewskiRozkaz dzienny Nr 159 DG SZ w b. zaborze pruskim z 12 czerwca 1919 roku.. 17 czerwca generał Dowbor-Muśnicki rozkazał „kadrową kompanię kolejową przy II batalionie saperów rozwinąć w samodzielny batalion kolejowy podlegający Inspektorowi Wojsk Technicznych”. Dowódcą batalionu został mianowany porucznik RugeRozkaz dzienny Nr 164 DG SZ w b. zaborze pruskim z 17 czerwca 1919 roku..

Cel tworzenia baonu był taki, aby stłumić w razie potrzeby strajk kolejowy, grożący ze strony urzędników niemieckich, pozostałych w Wielkopolsce. Następnie miała naprawiać uszkodzone linie kolejowe i mosty na froncie Wielkopolskim.

15 czerwca 1919 roku oddział liczył około 500 szeregowców, zorganizowanych w trzy kompanie. Z uwagi na brak wystarczającej liczby oficerów ich funkcje przejęli podoficerowie. W lipcu 1919 roku baon rozpoczął szkolenie w zakresie służby wodnej, budowy kolei, mostów drewnianych, pilotowaniu, ustawianiu kafarów żelaznych i drewnianych. W sierpniu 1919 roku została utworzona czwarta kompania. Dzięki staraniom dowódcy batalionu we wrześniu 1919 roku batalion otrzymał jeden kompletny most systemu Roth-Wagnera i rozpoczął szkolenie w budowie składanych żelaznych mostów oraz wysłał żołnierzy na dalsze przeszkolenie do Jabłonny i Lwowa.

Z dniem 1 stycznia 1920 roku, w następstwie zjednoczenia Armii Wielkopolskiej z Armią Krajową, I Batalion Kolejowy został przemianowany na VI Batalion Kolejowy, a w chodzące w jego skład kompanie otrzymały kolejne numery 21-24. Pod względem ewidencyjnym VI baon został przydzielony do Kadry Wojsk Kolejowych Nr 3 w Łodzi.

W 1920 roku została utworzona piąta kompania. 3 stycznia 1920 roku 1 kompania została skierowana do dyspozycji Dowództwa Frontu Litewsko-Białoruskiego. 17 stycznia 1920 roku pozostałe kompanie zostały skierowane na Pomorze, gdzie pełniły służbę na czołowych odcinkach linii kolejowej Kcynia–Szubin-Bydgoszcz. 23 lutego 1920 roku dowództwo batalionu z 3 kompanią wyjechało na teren operacyjny Frontu Podolskiego. Początkowo pozostawało w dyspozycji dowództwa frontu, a następnie zostało przydzielone do dyspozycji 2 Armii. W kwietniu 1920 roku, przed wyprawą kijowską, zostało oddane do dyspozycji 3 Armii. 24 kwietnia 1920 roku batalion wyjechał z Sarn kierując się na wschód. 8 maja 1920 roku batalion dotarł do Kijowa. Pełnił służbę na linii kolejowej Kijów-Browary, naprawiał mosty kolejowe na Dnieprze i kierował ruchem na stacji Kijów. W czasie odwrotu batalion ewakuował kijowski węzeł kolejowy, zabierając wagony szerokotorowe i parowozy oraz zniszczył ważne mosty kolejowe na Dnieprze, Słuczy i Horyniu. 2 sierpnia 1920 roku batalion został podporządkowany 5 Armii, a dowódca batalionu pełnił funkcję szefa kolejnictwa tego związku operacyjnego. W czasie swej bytności w 5 armii, ewakuuje batalion linię kolejową Mlawa-Modlin, Mława-Działdowo, Brodnica i przez 4 dni z braku piechoty na tym odcinku dzielnie broni Mławy, tracąc w tych walkach 1 oficera i 15 szereg. W czasie kontrofensywy batalion uruchamia linie kolejową Brodnica -Mława-Modlin i odbudowuje uszkodzony most kolejowy na rzece Działdowka pod Działdowem. Następnie naprawia i uruchamia linie wąskotorowe Nasielsk- Lerpe -Lubicz. Po likwidacji 5 Armii batalion został podporządkowany 6 Armii, w ramach której wykonał szereg prac budowlanych między innymi: przekucie linii kolejowej Krasne-Złoczów-Tarnopol-Brzeżany, zbudowanie mostów przez Dniestr pod Chodorowem, przez Gniłą Lipę pod Rohatynem, przez Seret pod Tarnopolem. Cały szereg pochwał wojskowych i władz kolejowych za prace na froncie świadczą o wielkiej wartości tegoż batalionu„Żołnierz Wielkopolski” nr 28. "Wojska inżynieryjno - saperskie na terenie Wielkopolski 1918 - 1939"...11-12. Pod koniec listopada 1921 roku batalion wrócił do Poznania i został wcielony do 3 Pułku Wojsk Kolejowych.

Na podstawie rozkazu Ministra Spraw Wojskowych Departament VI L. 2224/24 tj. z 13 sierpnia 1924 roku 3 Pułk Wojsk Kolejowych został zlikwidowany z dniem 1 października 1924 roku. Żołnierze i sprzęt VI Batalionu Kolejowego został przekazany do 1 Pułku Wojsk Kolejowych w Krakowie i 2 Pułku Wojsk Kolejowych w Jabłonnie.

Kadra batalionu Dowódca batalionu por. / mjr inż. Tadeusz Ruge (od 17 VI 1919) mjr inż. Kazimierz Stroka → zastępca dowódcy 1 Pułku Kolejowego kpt. Adam Pinkas kpt. Jerzy Izydor Robert PaleologJerzy Izydor Robert Paleolog urodził się 7 czerwca 1888 roku. Zweryfikowany w stopniu kapitana ze starszeństwem z 1 czerwca 1919 roku w korpusie oficerów inżynierii i saperów. W 1934 roku pozostawał w ewidencji Powiatowej Komendy Uzupełnień Kraków Miasto. Posiadał przydział do Oficerskiej Kadry Okręgowej Nr V. Był wówczas „reklamowany na 12 miesięcy”. Rocznik Oficerski Rezerw 1934, Biuro Personalne Ministerstwa Spraw Wojskowych, Warszawa 1934, L.dz. 250/mob. 34, s. 163, 923. (p.o. 1923)

Zastępca dowódcy batalionu kpt. Jan Piotr Śliwa (p.o. 1923Rocznik Oficerski 1923, s. 987.)

Adiutant batalionu sierż. / por. Jerzy KrzemińskiJerzy Krzemiński urodził się 7 lipca 1897 roku. 24 czerwca 1919 roku został mianowany podporucznikiem, a 27 lipca 1919 roku został przydzielony do I baonu kolejowego. Zweryfikowany w stopniu porucznika ze starszeństwem z 1 czerwca 1919 roku w korpusie wojsk kolejowych, a następnie w korpusie oficerów inżynierii i saperów. W 1923 roku był oficerem rezerwowym 3 Pułku Kolejowego. W 1934 roku pozostawał w ewidencji Powiatowej Komendy Uzupełnień Łódź Powiat. Posiadał przydział do 2 Batalionu Mostów Kolejowych. Rocznik Oficerski 1923, s. 988, 1000. Rocznik Oficerski Rezerw 1934, s. 165, 691. por. K. Laskowski

Dowódcy 1 kompanii sierż. sztab. / por. Tomasz Elsner kpt. Filipowski por. C. Ułaszyn Dowódcy 2 kompanii sierż. / ppor. Bolesław ZimnyBolesław Zimny 24 czerwca 1919 roku został mianowany podporucznikiem, a 27 lipca 1919 roku został przydzielony do I baonu kolejowego. Zweryfikowany w stopniu porucznika ze starszeństwem z 1 czerwca 1919 roku w korpusie wojsk kolejowych. W 1923 roku był oficerem rezerwowym 3 Pułku Kolejowego. Rocznik Oficerski 1923, s. 988, 1000. kpt. Julian Jerzy Fischer-Drauenegg Dowódcy 3 kompanii sierż. Wojciech Janaszak

kpt. Adam Józef Lisiewicz por. L. Sączewski por. Tadeusz Kuphal

Oficerowie: por. Marceli Aleksander Remiszewski ppor. Józef GomolewskiJózef Gomolewski w 1923 roku był oficerem rezerwowym 3 Pułku Kolejowego. Zweryfikowany w stopniu porucznika ze starszeństwem z 1 czerwca 1919 roku w korpusie wojsk kolejowych. Rocznik Oficerski 1923, s. 988, 999. (12 VI - 30 VI 1919 → Komenda Liniowa) ppor. / por. Józef IwickiJózef Iwicki urodził się 10 kwietnia 1891 roku w Człuchowie, zmarł 9 stycznia 1988 roku w Katowicach. 23 czerwca 1919 roku został mianowany porucznikiem ze starszeństwem z 1 października 1917 roku. Zweryfikowany w stopniu kapitana ze starszeństwem z 1 czerwca 1919 roku w korpusie oficerów inżynierii i saperów. Autor książki „Z myślą o Niepodległej. Listy Polaka żołnierza armii niemieckiej w okopach I wojny światowej 1914-1918” . W 1934 roku pozostawał w ewidencji Powiatowej Komendy Uzupełnień Pszczyna. Posiadał przydział do Oficerskiej Kadry Okręgowej Nr V. Rocznik Oficerski Rezerw 1934, s. 163, 922. z byłej armii niemieckiej (od 17 VI 1919) ppor. / por. Bronisław Bukowski z byłej armii niemieckiej (od 17 VI 1919) ppor. Juliusz PaszkiewiczJuliusz Paszkiewicz urodził się 11 lutego 1897 roku. W 1934 roku pozostawał w ewidencji Powiatowej Komendy Uzupełnień Warszawa Miasto III. Posiadał przydział do 2 Batalionu Mostów Kolejowych. Awansowany na porucznika ze starszeństwem z 2 stycznia 1932 roku w korpusie oficerów inżynierii i saperów. Rocznik Oficerski Rezerw 1934, s. 166, 691. z byłej armii rosyjskiej (od 14 VII 1919) ppor. Mielcarek (od 30 VII 1919) ppor. Wilhelm GöttelWilhelm Göttel w 1923 roku był oficerem rezerwowym 3 Pułku Kolejowego. Zweryfikowany w stopniu kapitana ze starszeństwem z 1 czerwca 1919 roku w korpusie oficerów kolejowych. Rocznik Oficerski 1923, s. 988, 997. (od 4 XI 1919) ppor. Tadeusz SchrottTadeusz Schrott urodził 4 listopada 1881 roku. Zweryfikowany w stopniu porucznika ze starszeństwem z 1 czerwca 1919 roku w korpusie oficerów kolejowych, a później w korpusie oficerów inżynierii i saperów. W 1923 roku był oficerem rezerwowym 3 Pułku Kolejowego. Rocznik Oficerski 1923, s. 988, 998. W 1934 roku pozostawał w ewidencji Powiatowej Komendy Uzupełnień Kraków Miasto. Posiadał przydział do Oficerskiej Kadry Okręgowej Nr V. Był wówczas „przewidziany do użycia w czasie wojny”. Rocznik Oficerski Rezerw 1934, s. 282, 936. (od 4 XI 1919) ppor. Walerian Władysław ZielezińskiWalerian Władysław Zieleziński urodził się 27 listopada 1892 roku. Zweryfikowany w stopniu porucznika ze starszeństwem z 1 czerwca 1919 roku w korpusie oficerów inżynierii i saperów. W 1934 roku pozostawał w ewidencji Powiatowej Komendy Uzupełnień Końskie. Posiadał przydział do Oficerskiej Kadry Okręgowej Nr IV. Był wówczas „reklamowany na 12 miesięcy”. Rocznik Oficerski Rezerw 1934, s. 166, 903., były podoficer armii niemieckiej (od 8 XI 1919) ppor. Władysław Wichtowski (od 8 XI 1919) ppor. Franciszek PreissFranciszek Preiss urodził się 26 sierpnia 1892 roku. W 1934 roku pozostawał w ewidencji Powiatowej Komendy Uzupełnień Grodno. Zweryfikowany w stopniu podporucznika ze starszeństwem z 1 listopada 1919 roku w korpusie oficerów inżynierii i saperów. Posiadał przydział do Oficerskiej Kadry Okręgowej Nr III. Był wówczas „przewidziany do użycia w czasie wojny”. Rocznik Oficerski Rezerw 1934, s. 167, 883., były podoficer armii niemieckiej (od 8 XI 1919)

Uwagi

Przypisy

Bibliografia

Wojska inżynieryjno-saperskie na terenie Wielkopolski 1918-1939, Instytut im. gen. Stefana Grota Roweckiego, Leszno-Poznań 2011, . Spis byłych oddziałów Wojska Polskiego, Przegląd Historyczno-Wojskowy Nr 2 (183), Warszawa 2000. Album dziesięciolecia Okręgu Korpusu nr VII. „Żołnierz Wielkopolski” nr 28 z 1 października 1924r. Rocznik Oficerski 1923.

Kategoria:Wojsko Polskie II Rzeczypospolitej w Poznaniu Kategoria:Wojska kolejowe II Rzeczypospolitej