thumb|Tarnowscy Żydzi upokarzani i torturowani przez niemieckiego policjanta Getto tarnowskie – utworzone i prowadzone przez nazistowskie Niemcy getto przeznaczone dla ludności żydowskiej istniejące w Tarnowie, w Polsce, w latach 1942–1943.
Początki represji 9 listopada 1939 Niemcy zdewastowali i spalili wszystkie domy modlitw, w tym dwie największe synagogi w mieście (Starą i Nową). W 1941 rozpoczęli przymusowe koncentrowanie w Tarnowie ludności żydowskiej z okolicznych wsi i miasteczek. Wskutek tego w mieście jej liczba wzrosła z 25 tysięcy do 40 tysięcy osób. W marcu 1941 Żydzi mieszkający przy ulicach Krakowskiej i Wałowej otrzymali nakaz opuszczenia swoich lokali i przeniesienia się do utworzonej przez okupanta tzw. dzielnicy żydowskiej położonej we wschodniej części Tarnowa. Obszar ten obejmował głównie teren dzielnicy Grabówka. W lecie 1941 okupanci niemieccy zakazali opuszczania tego terenu, a 15 października 1941 nakazali oddanie wszystkich piecyków i ciepłej odzieży i zażądali zapłacenia kontrybucji w kwocie pół miliona złotych. Począwszy od 8 grudnia 1941 niemiecka policja i wojsko rozpoczęły masowe mordy na ludności żydowskiej w Tarnowie. + Największe mordy na tarnowskich ŻydachOkresLiczba zabitychMiejsceczerwiec 1942 3000Rynek i okoliczne uliceczerwiec 1942 1500cmentarz żydowskiczerwiec 1942 6000las Buczyna w Zbylitowskiej Górze pod Tarnowemczerwiec 1942 3500obóz śmierci w Bełżcuwrzesień 1942 6500obóz śmierci w Bełżculistopad 1942 2000obóz śmierci w Bełżcuwrzesień 1943 8000obóz w Szebniach i Płaszowie Razem
Getto thumb|Granice wyznaczonej przez Niemców „stałej dzielnicy żydowskiej” w Tarnowie (sierpień 1942 – wrzesień lub listopad 1942); legenda: granice getta (niebieski), bramy (zielone prostokąty), cmentarz żydowski (żółty), kompleks budynków szpitala żydowskiego (zielony) 19 czerwca 1942 w Tarnowie na mocy zarządzenia landrata Alfreda Kipkego utworzono ogrodzone getto, którego komendantem został Oskar Blache. Przed zamknięciem ulic getta rejestracja wykazała 16 tysięcy osób w wieku od 14 do 50 lat. Zgodnie z rozkazem dowódcy SS, Krugera, tarnowskie getto miało być jednym z pięciu w dystrykcie krakowskim obok Krakowa, Bochni, Rzeszowa i Przemyśla. Likwidacja getta rozpoczęła się 2 września 1943. Do miasta przybył Hauptsturmführer SS, Amon Göth, komendant Obozu Pracy w Krakowie-Płaszowie. Dzielnica żydowska została otoczona. Nastąpiły ostatnie wywózki i mordy. 9 lutego 1944 ogłoszono, że Tarnów został „Judenfrei”
Upamiętnienie Od 1995 corocznie, w połowie czerwca, w rocznicę masowych mordów i utworzenia getta odbywają się w Tarnowie i okolicy Dni Pamięci Żydów Galicyjskich Galicjaner Sztetl. Organizuje je Muzeum Ziemi Tarnowskiej w Tarnowie, Komitet Opieki nad Zabytkami Kultury Żydowskiej w Tarnowie oraz władze miasta i gminy Tarnów. W ramach obchodów odbywają się wystawy, wspólne modlitwy, koncerty oraz zwiedzanie z przewodnikiem miejsc związanych z zagładą i z historią tarnowskich Żydów.
Zobacz też cmentarz żydowski w Tarnowie egzekucje w lesie Buczyna w Zbylitowskiej Górze
Uwagi
Przypisy
Tarnów Kategoria:Historia Tarnowa