Nauczanie dzieci uzdolnionych (znane również jako Nauczanie dzieci uzdolnionych i utalentowanych, ), Wybitnie uzdolnieni i utalentowani ( lub G/T) jest szerokim pojęciem obejmującym specjalne praktyki, procedury i teorie wykorzystywane w nauczaniu dzieci, które zostały zaklasyfikowane jako wybitnie uzdolnione lub utalentowane. Nie istnieje żadna ogólnie przyjęta definicja pojęcia wybitnie uzdolniony uczeń.
W 2011 roku stowarzyszenie National Association for Gifted Children (NAGC) opublikowało raport, w którym przedstawiło definicję pojęcia wybitnie uzdolniony uczeń. Termin wybitnie uzdolniony w tym raporcie oznacza osoby, które wykazują nadzwyczajne zdolności lub umiejętności w jednej lub wielu dziedzinach. Pojęcie zdolności zostało definiowane jako wyjątkowa zdolność do nauki lub rozumowania. Pojęcie umiejętności zostało zdefiniowane jako udokumentowane dokonania u najlepszych 10% populacjiNational Association for Gifted Children. (2011). Redefining giftedness for a new century: Shifting the paradigm [Position Paper]. http://www.nagc.org/sites/default/files/Position%20Statement/Redefining%20Giftedness%20for%20a%20New%20Century.pdf..
Historia Od Okresu klasycznego do Renesansu Nauczanie dzieci wybitnie uzdolnionych i utalentowanych sięga tysięcy lat wstecz. Platon (ok. 427–ok. 347 p.n.e.) był zwolennikiem zapewnienia szczególnego rodzaju edukacji intelektualnie uzdolnionym młodym kobietom i mężczyznomColangelo, N., & Davis, G. (1997). Handbook of gifted education (2nd ed.). New York: Allyn and Bacon. p. 5.. W Chinach w Dynastii Tang (580–618 n.e.), cudowne dzieci były wzywane na dwór cesarski i zapewniana im była specjalna edukacja. W renesansie osoby, które przejawiały szczególne talenty w dziedzinie sztuki, architektury i literatury miały wsparcie zarówno rządu, jak i prywatnych patronów.
Sir Francis Galton Jedne z najwcześniejszych badań przeprowadzonych przez cywilizację zachodnią nad zdolnościami ludzi zostały wykonane przez Francisa Galtona, który to w latach 1888–1894 przeprowadził i zebrał w całość pomiary ponad 7,5 tys. osób, aby zbadać ich naturalne zdolności intelektualne. W ramach tego badania stwierdził on, że jeśli zdolności intelektualne rodziców odbiegają od powszechnie przyjętej normy, taka sama sytuacja ma miejsce w przypadku ich dzieci, ale w mniejszym stopniu„Francis Galton, Sir.” World of Sociology. 2 vols. Gale Group, 2001., co jest jednym z najwcześniej zaobserwowanych przypadków regresji w kierunku wartości średniej. Galton wierzył, że poszczególne osoby mogą być „ulepszane” poprzez ingerencję w dziedziczenie, ruch ten nazwano eugeniką. Podzielił on ludzi na wybitnie uzdolnionych, zdolnych, średnich oraz zdegenerowanych i zalecał rozmnażanie osobników z dwóch pierwszych grup, a także wstrzymanie rozmnażania jednostek z dwóch ostatnich kategorii. Najbardziej inteligentne i utalentowane osoby określał mianem „wybitnych” i po przeprowadzeniu badań na najbardziej prominentnych rodzinach w Anglii, doszedł do wniosku, że wybitność danej osoby jest bezpośrednio związana z jej linią dziedziczenia„Francis Galton.” Science and Its Times, 5: 1800 – 1899. Gale Group, 2000..
Lewis Terman Na Uniwersytecie Stanforda w 1918 Lewis Terman zaadaptował stworzony przez Alfreda Bineta test na inteligencję i stworzył test na inteligencję Stanford-Bineta oraz wprowadził wskaźnik ilorazu inteligencji (IQ) do testu. Według Termana wskaźnik IQ to umysłowy wiek danej osoby porównany z jej wiekiem metrykalnym, w oparciu o normy dotyczące wieku umysłowego, które opracował po przebadaniu grupy dzieci„Lewis Madison Terman.” American Decades. Gale Research, 1998.. Zdefiniował on inteligencję jako „zdolność do abstrakcyjnego myślenia”„Lewis Madison Terman.” Encyclopedia of World Biography, 2nd ed. 17 Vols. Gale Research, 1998.. W czasie II wojny światowej Terman był oficerem w armii USA i współpracował z innymi psychologami nad testami na inteligencję dla rekrutów. Po raz pierwszy testy na inteligencję zostały wypróbowane na szerszą skalę właśnie na nowo zrekrutowanych żołnierzach.
Po wojnie Terman przeprowadził zakrojone na szeroką skalę badania oparte na strategii porównań podłużnych na grupie 643 dzieci w Kalifornii, które osiągnęły wynik na teście IQ 140 lub większy – badania te nazwano Genetic Studies of Genius (genetyczne badania nad geniuszem). Terman kontynuował badanie tych dzieci także w trakcie ich dalszego życia. Dzieci poddane tym badaniom nazwano „termites” (termity) i prowadzący badania kontaktowali się z nimi w 1921, a następnie w 1930, 1947 i 1959, po śmierci Termana. W tamtych czasach badania Termana były najobszerniejszymi badaniami na zaawansowanych intelektualnie dzieciach i nadal są cytowane w literaturze z zakresu psychologii. Terman twierdził, że obalił powszechne mylne wyobrażenia na temat tych dzieci, takie jak np. że wybitnie inteligentne dzieci są podatne na choroby fizyczne i psychiczne, że ich inteligencja wypala się na wczesnym etapie życia lub że albo osiągają w życiu wiele, albo pozostają niespełnieni i niedocenieniLewis Madison Terman: Dictionary of American Biography, Supplement 6: 1956-1960. American Council of Learned Societies, 1980..
Leta Hollingworth Leta Hollingworth była pierwszą badaczką w USA, która zajęła się badaniami nad tym jak najlepiej można przysłużyć się uczniom, którzy uzyskali wysoki wynik na teście na inteligencję. Chociaż zgadzała się z Termanem i Galtonem, że dziedziczenie odgrywa kluczową rolę w posiadanym poziomie inteligencji, Hollingworth równie duże znaczenie przypisywała otoczeniu w domu i strukturze edukacji University of Indiana website. Retrieved December 31, 2007.. Hollingworth pracowała nad obaleniem powszechnego przekonania, że „inteligentne dzieci dają sobie radę same”Hochman, Susan K. Webster University website. Retrieved on December 31, 2007. i podkreślała wagę wczesnej identyfikacji, codziennego kontaktu oraz grupowania dzieci uzdolnionych w podobnych obszarach. Hollingworth przeprowadziła trwające 18 lat badania na 50 dzieciach w Nowym Jorku, które na teście Stanford-Bineta zdobyły wynik 155 lub więcej, a także badała mniejsze grupy dzieci, które zdobyły powyżej 180 punktów. Prowadziła również szkołę w Nowym Jorku dla wybitnie uzdolnionych uczniów, w której wprowadzono program nauczania oparty na poszukiwaniach prowadzonych przez uczniów, w opozycji do programu nauczania narzucanego przez nauczyciela, zapewniając tym samym uczniom bardziej zaawansowany program nauczania.
Zimna wojna Jednym z nieprzewidzianych rezultatów wystrzelenia w kosmos Sputnika przez Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich było wywarcie bezpośredniego wpływu na edukację uczniów wybitnie uzdolnionych w USA i powstanie pytania czy rząd federalny USA powinien w ogóle angażować się w edukację publicznąToppo, Greg (October 3, 2007). USA Today website. Retrieved on December 31, 2007.. Ustawa National Defense Education Act (Ustawa o Rozwoju i Ochronie Szkolnictwa NDEA) została przegłosowana w Kongresie w 1958 r. i zgodnie z nią przeznaczono 1 mld USD na wsparcie nauczania fizyki, matematyki i informatyki w szkołach publicznych. Nauczyciele zostali natychmiast zmobilizowani do zidentyfikowania szczególnie uzdolnionych uczniów oraz wspomagania ich w nauce w szkoleArthur S. Flemming (January, 1960). „The Philosophy and Objectives of The National Defense Education Act.” Annals of the American Academy of Political and Social Science 327 s. 132–138.. Uczniowie wybrani jako szczególnie uzdolnieni musieli na teście na inteligencję zdobyć co najmniej 130 punktówCarpenter, Mackenzie (June 10, 2001). Post-Gazette.com. Retrieved on December 31, 2007..
Raport Marlanda Wpływ ustawy NDEA był widoczny w szkołach przez wiele lat po jej uchwaleniu, ale badania nad tym, w jaki sposób skuteczna edukacja zaspokaja potrzeby uczniów szczególnie utalentowanych zostały zapoczątkowane przez amerykański Departament Edukacji w 1969 r. Raport MarlandaMarland, S. P. Jr. (1972). Education of the gifted and talented: Report to the Congress of the United States by the U.S. Commissioner of Education and background papers submitted to the U.S. Office of Education, 2 vols. Washington, DC: U.S. Government Printing Office. (Government Documents Y4.L 11/2: G36). ukończony w 1972 r. po raz pierwszy przedstawił ogólną definicję pojęcia „utalentowany” i zalecił jej przyjęcie. Raport ten pozwolił na wykazanie przez uczniów wybitnych uzdolnień, których nie udało się zmierzyć w testach na inteligencję. „Uzdolnionymi i utalentowanymi nazywamy dzieci, o których mówi się, że dzięki wybitnym zdolnościom są w stanie wykazać się zaawansowanymi dokonaniami. Są to dzieci wykazujące się osiągnięciami i/lub potencjalnymi zdolnościami w jednej lub kilku dziedzinach, takich jak: ogólne zdolności umysłowe, specyficzne umiejętności w głównych przedmiotach szkolnych, sztuki plastyczne i wykonawcze, zdolności przywódcze, zdolności psychomotoryczne.” Definicja przedstawiona w raporcie do dziś pozostaje podstawową definicją pojęcia „osoba utalentowana i uzdolniona”, stosowaną w większości amerykańskich dystryktów i stanówMcClellan, Elizabeth (1985). „Defining Giftedness.” ERIC Clearinghouse on Handicapped and Gifted Children; ERIC Identifier: ED262519..
Raport „A Nation at Risk” W 1983 wyniki trwających 18 miesięcy badań przeprowadzonych na uczniach szkół średnich zostały opublikowane w formie raportu zatytułowanego „A Nation at Risk”. Według nich studenci w USA nie otrzymywali już lepszego wykształcenia i nie mogli konkurować ze studentami z innych rozwiniętych krajów. Jedną z rekomendacji przedstawionych w raporcie było zwiększenie możliwości rozwoju dla studentów szczególnie utalentowanych poprzez wzbogacenie programu nauczania. Zalecono rządowi federalnemu USA stworzenie standardów identyfikacji oraz nauczania uczniów i studentów szczególnie uzdolnionychNational Commission on Excellence in Education (1983). „A Nation at Risk: The Imperative for Educational Reform.” The Elementary School Journal 84 (2) p. 112-130..
Jacob Javits Gifted i jego „Talented Students Education Act” Przygotowany przez Jacoba Javitsa dokument Gifted and Talented Students Education Act został przegłosowany w 1988 jako część ustawy Elementary and Secondary Education Act (ESEA). W miejsce programów nauczania uczniów szczególnie uzdolnionych na poziomie dystryktów, ustawa Javisa zaproponowała trzy główne części składowe edukacji osób wybitnie uzdolnionych: tworzenie skutecznych testów, identyfikacja i programowanie przeprowadzane przez National Research Center on the Gifted and Talented (Krajowe centrum badań nad osobami szczególnie uzdolnionymi i utalentowanymi), przyznawanie grantów college’om, stanom i dystryktom, które skupiały się na wspieraniu osób szczególnie uzdolnionych, a także stanom i dystryktom stosującym się do założeń programuUS Department of Education US Department of Education website. Retrieved December 31, 2007.. Roczne finansowanie grantów musi być zatwierdzane przez Kongres USA i w 2007 r. wyniosło łącznie 9,6 mln USDNational Association for Gifted Children nagc.org. Retrieved on December 31, 2007., ale pieniądze te nie są takie pewne. Kiedy był prezydentem, George W. Bush odmówił przekazania pieniędzy w każdym roku swojej kadencji, ale Kongres i tak dopilnował, żeby trafiły one do odpowiednich instytucjiWinerip, Michael (April 5, 2006). The New York Times. Retrieved on December 31, 2007..
Ustawa „No Child Left Behind”