Dowództwo Żandarmerii Wojskowej – fachowy organ pracy Ministra Spraw Wojskowych w sprawach żandarmerii.
Historia Z dniem 1 marca 1920 roku weszła w życie nowa organizacja Ministerstwa Spraw Wojskowych. Tego samego dnia swoje funkcjonowanie rozpoczęło Dowództwo Żandarmerii Wojskowej. Dowództwo zostało utworzone na podstawie rozkazu L.dz. 1925/Org. z 25 lutego 1920 roku oraz na bazie dotychczasowego Inspektoratu Żandarmerii Wojskowej. Dowództwo podlegało bezpośrednio Ministrowi Spraw Wojskowych. Siedziba dowództwa mieściła się przy ulicy Królewskiej 41 w WarszawieRegina Czarnecka, Organizacja ..., s. 100, 107. Danuta Poźniakowska-Hanak, Żandarmeria ..., s. 116. Jan Suliński, Żandarmeria ..., s. 84, 87. Grzegorz Ratajczyk, Żandarmeria ..., s. 93..
Na stanowisko dowódcy Żandarmerii Wojskowej został wyznaczony generał podporucznik Eugeniusz Dąbrowiecki, dotychczasowy Inspektor Żandarmerii Wojskowej. Jego zastępcą został pułkownik artylerii Władysław Jaxa-Rożen, dotychczasowy zastępca Inspektora Żandarmerii Wojskowej, natomiast stanowisko szefa sztabu zachował podpułkownik żandarmerii Wacław HarasymowiczDanuta Poźniakowska-Hanak, Żandarmeria ..., s. 115. Jan Suliński, Żandarmeria ..., s. 84..
Dowództwu Żandarmerii Wojskowej podlegały: Dywizjon Żandarmerii Wojskowej Nr 1 w Warszawie, Dywizjon Żandarmerii Wojskowej Nr 2 w Lublinie, Dywizjon Żandarmerii Wojskowej Nr 3 w Kielcach, Dywizjon Żandarmerii Wojskowej Nr 4 w Łodzi, Dywizjon Żandarmerii Wojskowej Nr 5 w Krakowie, Dywizjon Żandarmerii Wojskowej Nr 6 we Lwowie, Dywizjon Żandarmerii Wojskowej Nr 7 w Poznaniu, Dywizjon Żandarmerii Wojskowej Nr 8 w Grudziądzu, Dywizjon Żandarmerii Wojskowej Nr 9 w Grodnie, Szkoła Żandarmerii Wojskowej w Warszawie, Dowództwo Żandarmerii Krajowej w CieszynieGrzegorz Ratajczyk, Żandarmeria ..., s. 93-94..
7 kwietnia 1921 roku dowództwo otrzymało nowy etatDanuta Poźniakowska-Hanak, Żandarmeria ..., s. 116..
Na podstawie rozkazu L.dz. 594/Pfn. z 19 sierpnia 1921 roku Dowództwo Żandarmerii Wojskowej zostało przekształcone w Wydział II Żandarmerii Departamentu I Ministerstwa Spraw Wojskowych. W skład Wydziału II Żandarmerii weszły sekcje I i III oraz Wojskowy Referat Inwigilacyjny dotychczasowego Dowództwa Żandarmerii Wojskowej, natomiast sekcje II i IV zostały zlikwidowaneGrzegorz Ratajczyk, Żandarmeria ..., s. 199..
+ Organizacja Dowództwa Żandarmerii Wojskowejw 1920 rokuRegina Czarnecka, Organizacja ..., s. 107.w 1920 rokuGrzegorz Ratajczyk, Żandarmeria ..., s. 93.7 kwietnia 1921 rokuw 1921 rokudowódca Żandarmerii Wojskowejdowódca Żandarmerii Wojskowejdowódca Żandarmerii Wojskowejdowódca Żandarmerii Wojskowejzastępca dowódcyzastępca dowódcyzastępca dowódcyzastępca dowódcyszef sztabuszef sztabuadiutantadiutantOddział Organizacyjno-MobilizacyjnyOddział I Organizacyjno-MobilizacyjnyOddział I OrganizacyjnySekcja I Organizacyjno-MobilizacyjnaOddział Służby Policyjnej, Wojskowej i BezpieczeństwaOddział II BezpieczeństwaOddział II ŚledczySekcja II BezpieczeństwaOddział Spraw PersonalnychOddział III Ewidencyjno-PersonalnyOddział III PersonalnySekcja III PersonalnaOddział DyscyplinarnyOddział IV DyscyplinarnyOddział IV DyscyplinarnySekcja IV Dyscyplinarno-PrawnaV KancelariaV Kancelaria––Oddział Regulaminów i Wyszkolenia–Referat Inwigilacyjny–Oddział Ewidencji–Komisja Gospodarcza–––Oddział Sztabowy Dowództwa Żandarmerii Wojskowej–––Korpus Sądowy Oddziału I Org.-Mob. MSWojsk.–––Wojskowa Komisja Śledcza przy Sejmie Ustawodawczym–
Obsada personalna Dowódcy Żandarmerii Wojskowej: gen. ppor. Eugeniusz Dąbrowiecki (III 1920 - II 1921 → stan spoczynku) płk art. Władysław Jaxa-Rożen (II - VIII 1921 → szef Wydziału 2 Żandarmerii)
Oficerowie: mjr KS dr Filip Marian Zawada (szef Sekcji IID. Poźniakowska-Hanak, Żandarmeria ..., s. 116. Spis oficerów ..., s. 413, 966 major Korpusu Sprawiedliwości doktor Filip Marian Zawada.) rtm. żand. Jan Szybalski (adiutant)D. Poźniakowska-Hanak, Żandarmeria ..., s. 116.
Obsada personalna Dowództwa Żandarmerii Wojskowej 1 czerwca 1921 rokuSpis oficerów ..., s. 283, 401-405. płk art. Władysław Jaxa-Rożen z 4 pap ppłk żand. Wacław Harasymowicz z 6 dyonu → dowódca 6 dżand ppłk żand. Witold Sokołowski z 1 dyonu mjr żand. Bolesław Greffner z 4 dyonu rtm. żand. Felicjan Plato Bałaban z 8 dyonu rtm. żand. Alfred Fleszar z 1 dyonu rtm. żand. Konstanty Heumann z 5 dyonu rtm. żand. Apolinary Jagodziński z 1 dyonu rtm. żand. Stanisław Kuciel z 8 dyonu rtm. żand. Wojciech Kuś z 3 dyonu rtm. żand. Adam Paweł Popowicz z 6 dyonu por. żand. Tadeusz Marian Barbacki z 6 dyonu por. żand. Józef Paweł Hand z 8 dyonu (ur. 2 IX 1891) por. żand. Mieczysław I Janowski z 8 dyonu (ur. 29 VIII 1894) por. żand. Leon Walicki z 1 dyonu por. żand. Bolesław Wolniewicz z 4 dyonu ppor. żand. Roman Czerwiński z 1 dyonu ppor. żand. Stanisław Grec z 8 dyonu ppor. żand. Karol Stanisław Gwoźdź z 3 dyonu ppor. żand. Jerzy Pepłowski z 1 dyonu ppor. żand. Rudolf Franciszek Petz ppor. żand. Witold Stephani z 1 dyonuWitold Stephani, Wykaz Legionistów Polskich 1914-1918, Muzeum Józefa Piłsudskiego w Sulejówku .
Przypisy
Bibliografia
Spis oficerów służących czynnie w dniu 1.6.1921 r. Dodatek do Dziennika Personalnego Ministerstwa Spraw Wojskowych Nr 37 z 24 września 1921 roku. Regina Czarnecka, Organizacja Ministerstwa Spraw Wojskowych (MSWojsk.) w latach 1918-1921, Biuletyn Wojskowej Służby Archiwalnej Nr 27, Centralne Archiwum Wojskowe, Warszawa 2005. Danuta Poźniakowska-Hanak, Żandarmeria Polowa i Wojskowa w latach 1918-1939, Biuletyn Wojskowej Służby Archiwalnej Nr 24, Centralne Archiwum Wojskowe, Warszawa 2001.
Jan Suliński, Żandarmeria organ bezpieczeństwa armii 1918-1945, Drukarnia KOMPAS II, Warszawa 2003, .
Kategoria:Ministerstwo Spraw Wojskowych Kategoria:Żandarmeria II Rzeczypospolitej Kategoria:Wojsko Polskie II Rzeczypospolitej w Warszawie