thumb| Bolitophila cinerea Grzybolubkowate (Bolitophilidae) – rodzina muchówek z podrzędu długoczułkich, obejmująca tylko rodzaj Bolitophila. Należą tu 64 opisane gatunki, zasiedlające państwo holarktyczne i Tajwan. Mają smukłe ciała długości 3–10 mm i skrzydła długości 4–7 mm o charakterystycznym użyłkowaniu. Larwy rozwijają się w owocnikach grzybów wielkoowocnikowych.

Opis Ciało grzybolubkowatych ma od 3 do 10 mm długości i delikatną, smukłą budowę z długimi odnóżami. Ubarwione są szarobrązowo. Głowę mają z nasadowym członem biczyka czułków 1,5 raza dłuższym niż kolejne, a nadustkiem ryjkowato wydłużonym. Pierwsze: episternit i basisternit stanowią u nich osobne skleryty. Ich skrzydła mają od 4 do 7 mm długości. Żyłka poprzeczna m-cu położona jest znacznie bliżej nasady skrzydła niż r-m. Żyłka medialna z dobrze widocznym sektorem bazalnym. Podobnie jak u płaskorożkowatych, wierzchołek żyłki R4 przesunięty jest ku nasadzie skrzydła, w pobliże żyłki R1 – u gatunków z podrodzaju nominatywnego żyłki te są połączone, zaś u podrodzaju Cliopisa żyłka R4 kończy się na koście. Stosunek długości pierwszego sektora żyłki CuA (część położona nasadowo od połączenia z m-cu) do drugiego jej sektora (część od połączenia z m-cu do krawędzi skrzydła) mieści się między 0,6 a 0,1. Żyłka analna A1 jest kompletna. Charakterystycznymi, autapomorficznymi cechami larw z tej rodziny są obecność czułków i spłaszczone żuwaczki.

300px|centerSchemat użyłkowania skrzydeł u podrodzaju Bolitophila (u góry) i Cliopisa (poniżej). Widoczna różnica w zakończeniu R4. Legenda: Pt: pterostygma; C: krawędź kostalna; Sc: żyłka subkostalna; R: żyłka radialna; M: żyłka medialna; Cu: żyłka kubitalna; A: żyłka analna; h: żyłka barkowa; r-m: żyłka poprzeczna radialno-medialna; m-cu: żyłka poprzeczna medialno-kubitalna.300px|center

Biologia i występowanie Larwy wszystkich grzybolubkowatych rozwijają się wewnątrz miękkich owocników wielkoowocnikowych podstawczaków, należących do takich rzędów jak pieczarkowce, borowikowce i gołąbkowce. Imagines spotyka się w miejscach wilgotnych i zacienionych, jak brzegi leśnych wód, klify, wyloty jaskiń czy systemy korzeniowe powalonych drzew. Dorosłe niektórych gatunków odbywają hibernację lub estywację w jaskiniach i piwnicach.

Rodzina głównie holarktyczna. Z krainy orientalnej znane są tylko trzy gatunki, występujące na Tajwanie. 45 gatunków znanych jest z Palearktyki, a 20 z Nearktyki. Z terenu Polski wykazano 16 gatunków (zobacz: grzybolubkowate Polski).

Taksonomia Takson rangi ponadrodzajowej wprowadził w 1864 roku Johannes Winnertz. Dawniej grzybolubkowate traktowano jako podrodzinę bedliszkowatych. Obecnie traktuje się je jako osobną, monotypową rodzinę. Wymarły, wczesnokredowy rodzaj Mangas został zaliczony do podrodziny Mangasinae w obrębie Bolitophilidae przez autora opisu, jednak w 2005 Hippa i Vilkamaa wynieśli tę podrodzinę do rangi osobnej rodziny – Mangasidae. W obrębie infrarzędu Bibionomorpha zalicza się Bolitophilidae do grupy Myctetophiliformia. Wśród niej, wraz z Ditomyiidae, Diadocidiidae i Keroplatidae tworzą nadrodzinę Keroplatoidea.

Rodzaj Bolitophila został wprowadzony w 1818 roku przez Johanna Wilhelma Meigena. W 1840 John Obadiah Westwood wyznaczył Bolitophila cinerea jego gatunkiem typowym. Rodzaj ten dzieli się na dwa podrodzaje ze względu na cechę użyłkowania skrzydeł, przy czym podział ten uważany jest za sztuczny. Do 2011 roku opisano 64 gatunki:

podrodzaj: Bolitophila sensu stricto Meigen, 1818 Bolitophila antennata Ševčík et Papp, 2004 Bolitophila atlantica Fisher, 1934 Bolitophila austriaca (Mayer, 1950) Bolitophila basicornis (Mayer, 1951) Bolitophila bucera Shaw, 1940 Bolitophila caspersi Plassmann, 1986 Bolitophila cinerea Meigen, 1818 Bolitophila collarti (Tollet, 1943) Bolitophila cooremani (Tollet, 1955) Bolitophila dubiosa Van Duzee, 1928 Bolitophila dupla Garrett, 1925 Bolitophila japonica (Okada, 1934) Bolitophila lengersdorfi (Tollet, 1955) Bolitophila leruthi (Tollet, 1955) Bolitophila miki (Mayer, 1950) Bolitophila patulosa Garrett, 1925 Bolitophila perlata Garrett, 1925 Bolitophila raca Garrett, 1925 Bolitophila saundersii (Curtis, 1836) Bolitophila sibirica (Ostroverchova, 1979) Bolitophila simplex Garrett, 1925 Bolitophila spinigera Edwards, 1925 Bolitophila tenella Winnertz, 1864

podrodzaj: Cliopisa Enderlein, 1936 Bolitophila acuta Garrett, 1925 Bolitophila alberta Fisher, 1937 Bolitophila aperta Lundström, 1914 Bolitophila bilobata Garrett, 1925 Bolitophila bimaculata Zetterstedt, 1838 Bolitophila bispinosa Mayer, 1951 Bolitophila clavata Garrett, 1925 Bolitophila connectans Garrett, 1925 Bolitophila curviseta Ostroverchova, 1979 Bolitophila distus Fisher, 1937 Bolitophila doerrsteini Plassmann, 1988 Bolitophila dubia Siebke, 1863 Bolitophila edwardsiana Stackelberg, 1969 Bolitophila fumida Edwards, 1941 Bolitophila glabrata Loew, 1869 Bolitophila glabratella Mayer, 1951 Bolitophila hybrida (Meigen, 1804) Bolitophila incisa Ostroverchova & Grishina, 1974 Bolitophila ingrica Stackelberg, 1969 Bolitophila latipes Tollet, 1943 Bolitophila limitis Polevoi, 1996 Bolitophila maculipennis Walker, 1836 Bolitophila melanoleuci Polevoi, 1996 Bolitophila modesta Lackschewitz, 1937 Bolitophila montana Coquillett, 1901 Bolitophila nigrolineata Landrock, 1912 Bolitophila obscurior Stackelberg, 1969 Bolitophila occlusa Edwards, 1913 Bolitophila palustris Ostroverchova, 1979 Bolitophila pseudohybrida Landrock, 1912 Bolitophila rectangulata Lundström, 1913 Bolitophila recurva Garrett, 1925 Bolitophila rossica Landrock, 1912 Bolitophila scherfi Plassmann, 1970 Bolitophila spelaeicola Tollet, 1955 Bolitophila subbimaculata Zaitzev,1994 Bolitophila subteresa Garrett, 1925 Bolitophila taihybrida Ševčík & Papp, 2004 Bolitophila tarsata Okada, 1935 Bolitophila tarsatiformis Ostroverchova, 1979 Bolitophila tungusica Ostroverchova, 1979

Przypisy

Kategoria:Grzybolubkowate