Komisariat Straży Granicznej „Gniew” – jednostka organizacyjna Straży Granicznej pełniąca służbę ochronną na granicy polsko-gdańskiej w latach 1928–1939.
Formowanie i zmiany organizacyjne W drugiej połowie 1927 przystąpiono do gruntownej reorganizacji Straży Celnej. W praktyce skutkowało to rozwiązaniem tej formacji granicznej. Rozporządzeniem Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej Ignacego Mościckiego z 22 marca 1928, do ochrony północnej, zachodniej i południowej granicy państwa, a w szczególności do ich ochrony celnej, powoływano z dniem 2 kwietnia 1928 Straż Graniczną. Rozkazem nr 2 z 19 kwietnia 1928 w sprawach organizacji Pomorskiego Inspektoratu Okręgowego dowódca Straży Granicznej gen. bryg. Stefan Pasławski przydzielił komisariat „Szprudowo” do Inspektoratu Granicznego nr 4 „Tczew” i określił jego strukturę organizacyjną. Rozkazem nr 12 z 10 stycznia 1930 w sprawie reorganizacji Pomorskiego Inspektoratu Okręgowego komendant Straży Granicznej płk Jan Jur-Gorzechowski ustalił nową organizację komisariatu. Rozkazem nr 4 z 11 października 1932 w sprawach organizacji Małopolskiego Inspektoratu Okręgowego i niektórych inspektoratów granicznych''', komendant Straży Granicznej płk Jan Jur-Gorzechowski przeniósł komisariat Szprudowo i placówkę II linii „Szprudowo” do Gniewu. Rozkazem nr 3 z 29 listopada 1933 w sprawach organizacyjnych', komendant Straży Granicznej płk Jan Jur-Gorzechowski przemianował placówki II linii „Małe Słońce” na placówkę I linii. Rozkazem nr 1 z 27 marca 1936 w sprawach [...] zmian w niektórych inspektoratach okręgowych, komendant Straży Granicznej płk Jan Jur-Gorzechowski utworzył placówkę Straży Granicznej I linii „Janowo”. Rozkazem nr 3 z 27 lipca 1936 w sprawach reorganizacji placówek i zmian przydziałów, komendant Straży Granicznej płk Jan Gorzechowski zmienił nazwę placówki I linii „Małe Słońce” na „Gorzędziej”. Rozkazem nr 1 z 31 marca 1937 w sprawach [...] likwidacji i tworzenia placówek, komendant Straży Granicznej płk Jan Gorzechowski utworzył placówkę I linii „Tczew” podległą pod względem gospodarczym komisariatowi SG „Gniew”, a pod względem operacyjnym bezpośrednio Inspektoratowi. Rozkazem nr 5 z 3 marca 1939 w sprawie zmian organizacyjnych [...], komendant Straży Granicznej gen. bryg. Walerian Czuma przemianował placówkę I linii „Walichnowy” na „Rozgraty”. Rozkazem nr 12 z 14 lipca 1939 w sprawie reorganizacji placówek II linii i posterunków wywiadowczych oraz obsady personalnej, komendant Straży Granicznej gen. bryg. Walerian Czuma zniósł posterunek SG „Starogard”. Rozkazem nr 13 z 31 lipca 1939 w sprawach [...] przeniesienia siedzib i zmiany przydziałów jednostek organizacyjnych, komendant Straży Granicznej gen. bryg. Walerian Czuma wydzielił placówkę I linii „Tczew” z komisariatu „Gniew” i przydzielił go do komisariatu „Skarszewy”.
Służba graniczna Kierownik Pomorskiego Inspektoratu Okręgowego Straży Granicznej mjr Józef Zończyk w rozkazie organizacyjnym nr 2 z 8 czerwca 1928 udokładnił linie rozgraniczenia komisariatu. Granica południowa: linia pociągnięta od zapory granicznej przy UC Jamno wprost na zachód; granica północna: początek granicy gdańskiej od widlenia się'' Nogatu.
Sąsiednie komisariaty komisariat Straży Granicznej „Rakowiec” ⇔ komisariat Straży Granicznej „Gdynia” − 1928 komisariat Straży Granicznej „Rakowiec” ⇔ Komisariat Straży Granicznej „Skarszewy” − 1930
Funkcjonariusze komisariatu Kierownicy/komendanci komisariatustopieńimię i nazwiskookres pełnienia służbykolejne stanowiskonadkomisarzWilhelm KisielewskiVIII 1929 – XI 1929kierownik komisariatu „Lwów”komisarzAntoni Wierzchowski - 25 IV 1938oficer wywiadowczy IG „Kościerzyna”podkomisarzBronisław Borowiec25 IV 1938 -aspirantStanisław Niezgoda12 VIII 1939 - Zastępcy komendanta komisariatustarszy strażnikZbigniew Borgowski1 V 1939 – starszy strażnikTadeusz Wisz 1 V 1939 –
Struktura organizacyjna thumb Organizacja komisariatu w maju 1928: komenda − Szprudowo placówka Straży Granicznej I linii „Gniew” placówka Straży Granicznej I linii „Polskie Gronowo” placówka Straży Granicznej I linii „Małe Walichnowy” placówka Straży Granicznej II linii „Tczew” placówka Straży Granicznej II linii „Pelplin” placówka Straży Granicznej II linii „Szprudowo” placówka Straży Granicznej II linii „Czersk” Drużyna inspektora okręgowego →
Organizacja komisariatu w styczniu 1930: komenda − Szprudowo placówka Straży Granicznej I linii „Gniew” placówka Straży Granicznej I linii „Polskie Gronowo” placówka Straży Granicznej I linii „Małe Walichnowy” placówka Straży Granicznej II linii „Szprudowo” → w 1932 przeniesiona do Gniewa placówka Straży Granicznej II linii „Tczew”W 1931 placówce Straży Granicznej II linii „Tczew” podlegał posterunek detaszowany SG „Starogard” → placówka Straży Granicznej II linii „Małe Słońce” → w 1933 przemianowana na placówkę I linii → w 1936 przeniesiona do Gorzedziej Organizacja komisariatu w 1936: komenda − Gniew placówka Straży Granicznej II linii Gniew placówka Straży Granicznej II linii Tczew placówka Straży Granicznej I linii Gniew Uzbrojony kuter strażniczy "Ślązak" z Flotylli Straży Granicznej (od jesieni 1937 zabezpieczający komunikację między Gniewem i Janowem na prawym brzegu Wisły) placówka Straży Granicznej I linii Gronowo placówka Straży Granicznej I linii Małe Walichnowy placówka Straży GranicznejI linii Gorzędziej placówka Straży Granicznej I linii Janowo posterunek SG Starogard
Uwagi
Przypisy
Bibliografia
(sygn.187/30 do 187/41.)
Gniew Kategoria:Formacje Straży Granicznej (1928–1939) w Gniewie Kategoria:Szprudowo Kategoria:Komisariaty Inspektoratu Granicznego nr 4 „Tczew”