mały|Tycja, Danae, Ermitaż mały|Tycjan, Autoportret mały|Autorem, który w największym stopniu rozpropagował formę sonetu, był czternastowieczny włoski liryk i epik Francesco Petrarca mały|Kazimierz Przerwa-Tetmajer pozował do portretu Leonowi Wyczółkowskiemu Danae Tycjana – sonet Kazimierza Przerwy-Tetmajera, opublikowany w tomiku Poezje. Seria trzecia, wydanym w 1898.
Forma Utwór jest napisany klasycznym sylabicznym jedenastozgłoskowcem ze średniówką po sylabie piątej i rymuje się zgodnie z modelem włoskim (petrarkowskim) gatunku abba abba cdc dcd.
Na miękkim puchu białego posłania promienna cała od słońca pozłoty, Danae, Zeusa spragniona pieszczoty, z osłon swe ciało dziewicze odsłania.
Z niebios się ku niej świetlny obłok słania i nagle deszcz zeń na nią spada złoty: to bóg, miłosnej czując żar tęsknoty, zwisł nad cichego pełną pożądania.
Nagie jej ciało widzi i błękitu jej wielkich cudnych źrenic blask przymglony, senny, wśród boskiej rozkoszy zachwytu.
Przed złotym deszczem, od słonecznej strony, u stóp jej białych, podobny do świtu, gdy dnieje: Amor uchodzi spłoniony.
Treść Utwór jest świadomym i otwartym nawiązaniem do obrazu Tycjana, istniejącego w kilku wersjach, zatytułowanego Danae. Bohaterką malowidła i wiersza jest znana z mitologii greckiej Danae, na którą w postaci złotego deszczu zstąpił bóg Zeus. Owocem tego niecodziennego zbliżenia był syn, Perseusz, który został sławnym herosem. Historię Danae przekazał w dziele Metamorfozy rzymski poeta Owidiusz. Poezja Owidiusza stała się źródłem inspiracji dla wielu malarzy. Z kolei obraz Tycjana zainspirował polskiego poetę. Pod względem stylistycznym utwór Tetmajera należy do nurtu parnasistowskiego.
Przypisy
Bibliografia
Linki zewnętrzne
Kategoria:Twórczość Kazimierza Przerwy-Tetmajera Kategoria:Utwory literackie z 1898 Kategoria:Utwory literackie napisane jedenastozgłoskowcem Kategoria:Sonety