Liczba mnoga w języku angielskim – sposoby tworzenia liczby mnogiej w języku angielskim. Podstawową formą liczby mnogiej rzeczownika w języku angielskim jest końcówka -s. Istnieją również nieregularne formy liczby mnogiej, przetrwałe jeszcze z angielszczyzny średniowiecznej, jednak jest ich bardzo niewiele. Nieregularne są również formy liczby mnogiej wyrazów zapożyczonych, zwłaszcza z łaciny. W angielszczyźnie istnieje grupa rzeczowników, które nie mają liczby pojedynczej, jak również istnieją specyficzne zasady, które regulują liczbę rzeczowników zbiorowych.
Ogólna zasada tworzenia liczby mnogiej Liczbę mnogą w języku angielskim tworzy się zazwyczaj przez dodanie -s do podstawowej formy rzeczownika: car → cars taxi → taxis week → weeks.
Poszczególne przypadki tworzenia liczby mnogiej thumb|A cat thumb|Cats Choć generalna zasada dotyczy większości angielskich rzeczowników, jest od niej wiele odstępstw, wariacji i przypadków szczególnych. Zachodzą zmiany w zależności od kontekstu fonetycznego, istnieje grupa wyrazów o nieregularnej liczbie mnogiej, zachowanej z czasów historycznych, wreszcie grupa słów obcego pochodzenia, która wraz ze słowem zapożyczyła również jego pluralis.
Rzeczowniki zakończone na -y Jeśli rzeczownik w liczbie pojedynczej kończy się na spółgłoskę + -y (np. sekwencją -ry, -dy, -ty), w większości przypadków w transformacji y przybiera formę graficzną -i oraz otrzymuje -es: baby → babies ferry → ferries lorry → lorries.
Jeśli końcówka -y występuje po samogłosce, liczba mnoga ma formę -ys: boy → boys bay → bays.
Nazwy własne zakończone na zbitkę spółgłoska + -y otrzymują najczęściej -ys: I hate Januarys.
Rzeczowniki wyrazów zakończonych na -s, -sh, etc. Jeśli liczba pojedyncza kończy się na -s, -sh, -ch, -x lub -z, liczbę mnogą tworzy się, dodając -es: church → churches bus → buses box → boxes.
Rzeczowniki kończące się na -z, w liczbie mnogiej podwajają z: quiz → → quizzes.
Rzeczowniki zakończone na -o Niektóre rzeczowniki zakończone na -o otrzymują końcówkę -es: echo → echoes hero → heroes.
Większość słów, zwłaszcza nowych, zakończonych na -o w liczbie mnogiej otrzymuje -s: kilo → kilos logo → logos soprano → sopranos manifesto → manifestos.
Wyrazy buffalo, moskito, tornado, volcano mogą mieć zakończenie -s lub -es, przy czym częstsze jest -es.
Rzeczowniki zakończone na -f(e) Następujące rzeczowniki zakończone na -f(e) otrzymują nieregularną końcówkę -ves: calf, elf, half, knife, leaf, life, loaf, self, sheaf, shelf, thief, wife, wolf.
Rzeczowniki dwarf, scarf, wharf mogą mieć liczbę mnogą zarówno -fs jak i -ves, przy czym forma regularna jest bardziej powszechna. Pozostałe wyrazy zakończone na -f mają regularną liczbę mnogą.
Inne wyrazy z nieregularną liczbą mnogą child → children foot → feet goose → geese louse → lice man → men woman → women mouse → mice ox → oxen penny → pence person → people tooth → teeth Uwagi: Forma pennies występuje, jeśli mówiący ma na myśli monety jednopensowe, a nie kwotę. W języku oficjalnym spotyka się formę persons. Wyraz people ma formę liczby pojedynczej i oznacza naród.
Liczba pojedyncza równa liczbie mnogiej Niektóre wyrazy zakończone na -s mają liczbę pojedynczą równą mnogiej: barracks, series, crossroads, species, headquarters, works, means, Swiss: A new species → several new species
Niektóre wyrazy niepoliczalne są zakończone na -s i nie mają one liczby mnogiej. Są to np. news, measles (i niektóre inne choroby), draughts (w znaczeniu "warcaby") i kilka innych nazw gier: Too much mathematics is taught at schools. Inne wyrazy z końcówką -isc, np. politics, statistics mogą być używane w liczbie pojedynczej i mnogiej: politics is a complicated business, What are your politics?
Nazwy narodowości, takie jak Chinese, Japanese (i inne zakończone na -ese, a także wyrazy zakończone na craft w znaczeniu "pojazd", np. aircraft, hovercraft) mają liczbę mnogą równą pojedynczej. Nazwy niektórych zwierząt, zwłaszcza łownych: fish, sheep, deer, elk, grouse również nie mają liczby mnogiej. Wiele z nich odnosi się do gatunków ryb: cod, halibut, salmon. Wyraz fish może mieć formę fishes, zwłaszcza gdy chodzi o ściśle określoną liczbę ryb. Nazwy wielu zwierząt mają dwie formy, pojedynczą i mnogą, jednak gdy występują w kontekście polowania, używa się liczby pojedynczej: We went up north to hunt deer → Pojechaliśmy na północ zapolować na jelenia.
Wyraz data jest oryginalnie liczbą mnogą wyrazu datum, obecnie nieużywanego. We współczesnej angielszczyźnie wyraz może być użyty jako niepoliczalna liczba pojedyncza (the data is...) albo mnoga (these data are...) bez zmiany znaczenia. Wyraz media, oryginalnie liczba mnoga wyrazu medium, obecnie jest używany zarówno jako liczba pojedyncza jak i mnoga.
Słowa zakończone na -ics, takie jak mathematics, athletics są w liczbie pojedynczej i nie mają liczby mnogiej.
Liczba mnoga słów obcego pochodzenia thumb|Staphylococcus to gronkowiec thumb|Gronkowce (w liczbie mnogiej) to staphylococci Niektóre słowa obcego pochodzenia mają nieregularną liczbę mnogą, z reguły zapożyczoną wraz z wyrazem. Przykłady: analysis (łac.) → analyses appendix (łac.) → appendices bacterium (łac.) → bacteria basis (gr.) → bases cactus (łac.) → cacti lub rzadziej cactuses crisis (gr.) → crises formula (łac.) → formulae lub formulas nucleus (łac.) → nuclei kibbutz (hebr.) → kibbutzim fungus (łac.) → fungi lub funguses.
Zasada ta dotyczy również złożeń, najczęściej z języka francuskiego: The nouveaux riches are building mansions for themselves → Nowobogaccy budują sobie dworki.
Rzeczowniki pochodzenia łacińskiego zakończone na -ix lub -ex mają końcówkę -ices: appendix → appendices, apex → apices.
Greckie rzeczowniki zakończone na -is mają w liczbie mnogiej zakończone na -es: analysis → analyses.
Rzeczowniki złożone W kombinacji rzeczownik + przysłówek końcówkę liczby mnogiej -s zwykle dodaje się do rzeczownika: passer-by → passers-by.
Rzeczownik father-in-law (teść) i wszystkie podobne mają formę liczby mnogiej fathers-in-law choć spotyka się również formę father-in-laws. Podobnie jest z court martial (sąd wojenny): spotyka się zarówno courts martial, jak i court martials. W przypadku kombinacji dwóch rzeczowników końcówkę liczby mnogiej otrzymuje zazwyczaj ostatni rzeczownik: department stores, backbenchers.
Liczba mnoga pisana z apostrofem Apostrofu używa się przed -s w przypadku pojedynczych liter alfabetu lub skrótów: The boy spelt ‘necessary’ with two c’s → Chłopiec napisał „necessary” przez dwa „c”. My favourite period in music are 1960’s → Mój ulubiony okres w muzyce to lata sześćdziesiąte. Możliwa jest – i nawet częstsza – pisownia 1960s. I have two PC’s at home → Mam w domu dwa pecety. Pisownia PCs jest również możliwa i często spotykana.
Wymowa rzeczowników w liczbie mnogiej Wymowa regularna Jeśli słowo kończy się na spółgłoskę bezdźwięczną: /t/, /k/, /θ/ itp., końcówkę liczby mnogiej czyta się /s/: cups /kʌps/ plates /pleɪts/.
W słowach kończących się na sybilanty (spółgłoski syczące) /s/, /ʃ/, /ʧ/, /ʒ/, /ʤ/ końcówkę -es czyta się /ɪz/ buses /ˈbʌsɪz/ crashes /ˈkræʃɪz/ garages /ˈgærɑːʤɪz/.
Po samogłoskach i spółgłoskach dźwięcznych końcówka -(e)s jest wymawiana dźwięcznie /z/ trees /tri:z/ ends /endz/ zoos /zu:z/.
Wymowa nieregularna bath /bɑːθ/ → baths /bɑːθs/ lub /bɑ:ðz/ house /haʊs/ → houses /haʊzɪz/ path /pɑːθ/ → paths /pɑːθs/ lub /pɑ:ðz/ roof /ru:f/ → roofs /ru:fs/ lub /ru:vz/ truth /tru:θ/ → truths /tru:θs/ lub /tru:ðz/ youth /juθ/ → youths /ju:θs/ lub /ju:ðz/
Składnia W języku angielskim czasownik zgadza się pod względem liczby z podmiotem, a nie dopełnieniem: A serious problem is wasps.
Jednak jeśli orzeczenie znajduje się daleko od podmiotu, niektórzy nadają orzeczeniu formę liczby pojedynczej: The most interesting thing on the radio and television last weekend, without any doubt, was/were Donald Trump`s talks with leaders of Western European countries → Najciekawszym tematem w radio i telewizji podczas tego weekendu były bez wątpienia rozmowy Donalda Trumpa z liderami państw zachodnioeuropejskch. Podobnie się dzieje w zdaniach podrzędnych z what: What I need is/are a pair of scissors → Czego potrzebuję, to pary nożyczek.
Liczba pojedyncza a liczba mnoga Choć prawie każdy rzeczownik teoretycznie ma liczbę pojedynczą jak i liczbę mnogą, niektóre zachowują się specyficznie zarówno pod względem semantycznym, jak i składniowym, istnieją konteksty i wyrażenia, gdzie rzeczowniki mogą występować wyłącznie lub prawie zawsze w jednej z liczb.
Pluralia i singularia tantum Rzeczowniki kolektywne, takie jak cattle, police, staff nie mają liczby pojedynczej i nie mogą zazwyczaj być używane do liczenia poszczególnych członków zbiorowości: Many cattle are suffering the disease → Wiele trzód cierpi na tę chorobę, The police announced they had caught a dangerous terrorist → Policja ogłosiła, że złapała groźnego terrorystę. Wyrażenia typu six crew są jednak spotykane.
Nazwy niektórych narodowości również nie mają liczby mnogiej: the English, the French, the Welsh, the Spanish (ale: the Spaniards)
Inne często spotykane pluralia tantum to: jeans, scales, scissors, glasses. Where are my glasses? → Gdzie są moje okulary? May I borrow your scissors? → Czy mogę pożyczyć twoje nożyczki? Liczba pojedyncza tych rzeczowników jest tworzona za pomocą zwrotu a pair of: I bought a pair of jeans → Kupiłem parę dżinsów. Są również rzeczowniki nietworzące w żaden sposób liczby pojedynczej: customs, goods (towary), the Middle Ages i podobne: The odds England win are rather bleak → Szanse, że Anglia wygra, są raczej marne.
Słowo money występuje prawie wyłącznie w liczbie pojedynczej. Istnieje jednak forma liczby mnogiej moneys lub monies, spotykana wyłącznie w języku formalnym i biznesowym:Those funds represented approximately 20% of total Council monies.
Liczba związku dwóch rzeczowników W złożeniach rzeczownik + rzeczownik (najczęściej w przypadku przydawki rzeczownej) pierwszy z nich występuje w liczbie pojedynczej: a car accident, a ticket office. Od tej zasady jest kilka wyjątków: jeśli wyraz jest plurale tantum, liczba pojedyncza ma taką samą formę jak liczba mnoga, rzeczowników częściej używanych w liczbie mnogiej, spotyka się liczbę mnogą a clothes shop, a maths test, the accounts department. W niektórych przypadkach np. drug(s) obie formy są możliwe: the drug(s) problem.
Niektóre rzeczowniki występujące zawsze w liczbie mnogiej tracą ją, jeśli występują z innym rzeczownikiem, głównie w charakterze przydawki rzeczownej. Są to: knickers, pyjamas, spectacles, trousers, paratroops, scissors, troops:
W zestawieniach typu two-hour recording, six volume work rzeczownik występuje w liczbie pojedynczej, mimo iż towarzyszy mu liczebnik, po którym zwykle pojawia się liczba mnoga.
Rzeczowniki zbiorowe Takie rzeczowniki, jak team, family, government, orchestra, public, school, ministry i podobne, odnoszące się do zbiorowości ludzi, mogą być użyte zarówno w liczbie pojedynczej jak i mnogiej: The Team is/are going to win → Drużyna wygra. Różnica polega na tym, że jeśli mówiący ma na myśli pojedynczych członków grupy, np. podejmujących decyzje czy wykonujących jakieś operacje, używa najczęściej liczby mnogiej: My class are hopeless, they are constantly pulling my leg → Moja klasa jest straszna, wszyscy sobie ze mnie drwią. Jeśli grupa jest postrzegana jako jednostka, częstsza jest liczba pojedyncza: After the recess, the government was discharged → Po przerwie letniej rząd został rozwiązany. Z formami w liczbie pojedynczej używa się zaimka względnego who, w liczbie pojedynczej – which: The committee, which is elected... ale: The committee who have decided... W amerykańskiej angielszczyźnie dominuje w większości przypadków liczba pojedyncza.