thumb|150px|Herb biskupów Biskupi wrocławscy – biskupi diecezjalni i biskupi pomocniczy diecezji wrocławskiej (od 1930 archidiecezji).

Biskupi Biskupi diecezjalni Diecezja wrocławska, utworzona na zjeździe gnieźnieńskim w 1000 roku, upadła w wyniku tzw. reakcji pogańskiej (1031/1032) i najazdu czeskiego księcia Brzetysława I (1038). Obrabowano i zburzono niedawno wzniesioną katedrę, a na jej gruzach wzniesiono świątynię pogańską. Zniszczone lub wywiezione zostały księgi diecezji przez co wczesne dzieje diecezji z czasów pierwszego biskupa Jana są nieznane. Upadła również dawna struktura administracyjna. Cały Śląsk znalazł się w granicach Czech, a biskup praski Sewer planował włączenie regionu do swojej diecezji praskiej. Choć po stronie Polaków wystąpił w 1039 król niemiecki Henryk III Salicki, ostatecznie, podczas arbitrażu w 1041 uznał on zabór Śląska przez Czechów za fakt dokonany, choć niewykluczone, że Polsce zwrócono jakąś część tego regionuTomasz Jurek uważa, że już w 1041 Polska odzyskała cały Śląsk oprócz ziemi Golęszyców, którą przyłączyła w 1050 (s. 40-44). Jest to jednak pogląd odosobniony (Klaudia Dróżdż, Kazimierz Odnowiciel. Polska w okresie upadku i odbudowy, Wodzisław Śląski 2009, s. 107-108).. Książę polski Kazimierz Odnowiciel dążył do odzyskania terenów zagarniętych przez Czechy i do odnowienia diecezji wrocławskiej. Wysiłki te po kilku latach przyniosły rezultat. Prawdopodobnie na synodzie w Moguncji w październiku 1049 papież Leon IX zgodził się na reaktywowanie diecezji na Śląsku, być może podporządkowując ją metropolii magdeburskiejHipoteza o podporządkowaniu Wrocławia Magdeburgowi nie jest pozbawiona pewnych trudności, z brewe papieża Grzegorza VII z 20 kwietnia 1075 wynika bowiem, że polscy biskupi pozbawieni byli wówczas stałego zwierzchnictwa metropolitalnego. Jednakże z bulli Innocentego II z 4 czerwca 1133 wiadomo, że Leon IX przyznał arcybiskupom magdeburskim jakieś bliżej dotychczas nieustalone przywileje dotyczące zwierzchnictwa nad ziemiami polskimi (Jurek, s. 50-51.). Jurek tłumaczy te sprzeczności tym, że zwierzchnictwo to strona polska zaakceptowała bardzo niechętnie i w następnych latach doszło do rozluźnienia więzi z Magdeburgiem (s. 52-54).. Rok później, w wyniku wojny polsko-czeskiej Śląsk został odzyskany, choć na mocy decyzji cesarza Henryka III z 1054 Polska musiała Czechom płacić czynsz z tego terytorium.

W roku 1051Datę tę podają wszystkie dawne katalogi biskupów wrocławskich z wyjątkiem tzw. edycji henrykowskiej, która datuje jego ordynację na rok 1046 (Jurek, s. 37-38). Kazimierz Odnowiciel pierwszym biskupem restytuowanej diecezji śląskiej mianował Hieronima. Rozpoczął on wprawdzie odbudowę katedry wrocławskiej, jednak jego siedzibą był najprawdopodobniej nie Wrocław, lecz Ryczyn. Pochodził on z okolic Kolonii.

Lata urzędowaniaBiskupUwagi1000–?Nie jest znana data śmierci pierwszego biskupa Jana i imiona jego ewentualnych następców do 1046. Daty do Żyrosława II są mocno problematyczne.Jan1051–1062Hieronimprawdopodobnie rezydował w Ryczynie1063−1072Jan I1074−1111Piotr I W 1075 prawdopodobnie siedzibę diecezji przeniesiono do Wrocławia1112−1120Żyrosław I1120−1126Heymo1126−1140Robert I1140−1142Robert IInastępnie biskup diecezjalny krakowski1142−1146Konrad1146−114975pxJan Gryfitanastępnie arcybiskup metropolita gnieźnieński1149−1169Walter z Malonne1170/1171−1198Żyrosław II1198−1201Jarosław opolski1201−1207Cyprian1207−1232Wawrzyniec1232−1268Tomasz I1268−1270Władysław wrocławskiadministrator apostolski, jednocześnie arcybiskup metropolita Salzburga1270−1292Tomasz II Zaremba1292−1301Jan Romka1302−131975pxHenryk z Wierzbna1319−1326Wit de Habdankbiskup elekt1319−1326Lutold z Kromieryżabiskup elekt1326−134175pxNanker1342−137675pxPrzecław z Pogorzeli1382−141775pxWacław II legnicki1417−1447Konrad IV Starszy1447−145675pxPiotr II Nowak1456−146775pxJodok z Rożemberka1468−148275pxRudolf von Rüdesheim1482−150675pxJan IV Roth1506−152075pxJan V Thurzo1520−1539Jakub von Salzaumożliwił rozwój reformacji na Śląsku1539−1562Baltazar von Promnitzzwolennik reformacji1562−1574Kaspar von Logau1574−158575pxMarcin Gerstmann1586−159675pxAndreas Jerin1596−1599Bonawentura Hahnbiskup elekt1599−1600Paweł Albertbiskup elekt1600−1608Jan VI von Sitsch1608−162475pxKarol Habsburg1625−165575pxKarol Ferdynand Wazaod 1640 również biskup diecezjalny płocki1656−166275pxLeopold Wilhelm Habsburg1663−166475pxKarol Józef Habsburgjednocześnie biskup diecezjalny ołomuniecki i pasawski1665−167175pxSebastian von Rostock1671−168275pxFriedrich von Hessenkardynał1683−173275pxFranz Ludwig von Pfalz-Neuburgjednocześnie w latach 1716–1729 arcybiskup Trewiru, od 1694 biskup diecezjalny Wormacji, od 1729 arcybiskup Moguncji1732−174775pxPhilipp Ludwig von Sinzendorfkardynał1747−179575pxPhilipp Gotthard von Schaffgotsch1795−181775pxJoseph Christian Hohenlohe-Bartenstein1824−1832Emmanuel von Schimonsky1836−1840Leopold von Sedlnitzky1843−184475pxJoseph Knauer1845−185375pxMelchior von Diepenbrockkardynał1853−188175pxHeinrich Förster1882−1886Robert Herzog1887−191475pxGeorg von Koppkardynał1914−194575pxAdolf Bertramod 1930 arcybiskup metropolita, kardynał75pxBolesław Kominekdelegat Prymasa Polski w latach 1956−1967, administrator apostolski w latach 1967−1972, następnie arcybiskup metropolita1972−197475pxBolesław Kominekarcybiskup metropolita, kardynał1976−200475pxHenryk Gulbinowiczarcybiskup metropolita, kardynał2004–201375pxMarian Gołębiewskiarcybiskup metropolitaod 201375pxJózef Kupnyarcybiskup metropolita

Biskupi pomocniczy Lata urzędowaniaBiskupUwagiok. 1255−ok. 1260Witnastępnie biskup pomocniczy poznański?–ok. 1268Salwiusznastępnie biskup diecezjalny Trebinje, późniejszy arcybiskup metropolita Dubrownika1270–ok. 1275HerbordXIII w.Iwanok. 1299Pawełnastępnie biskup pomocniczy gnieźnieńskiok. 1303–?Mikołajok. 1303–?Hartung1307−ok. 1325Paweł z Bancz1339−1345Stefan1346−1365Franciszek Rothwitz1350−1378Tomasz1361−1370Maciej ze Środy1365−1398Dersław Schwenkfeld1398−1411Mikołaj z Bolesławia1405−1435Bernard z Wrocławia1412−ok. 1430Tilmann Wessel1431−1446Jan PanwitzXV w.Wilhelm z Polskiwcześniej biskup pomocniczy ołomuniecki1446−1470Jan Erler1447−1449Bernardnastępnie biskup pomocniczy poznański1454−1457Franciszek Kuhschmalz1456−1466Jan Pelletz1476−150475pxJan Ambrosii1492–1510Jan Filipec1505–1538Heinrich Füllstein1539−1545Johann Thiel1577−1602Adam Weisskopf1604−1613Georg Scultetus1614–1615Franz Ursinus1617−1624Martin Kolsdorf1626−1661Johann Balthasar Liesch von HornauWsławił się niezwykłym okrucieństwem i bezwzględnością w zwalczaniu rzekomych czarów. W tym celu doprowadził do wybudowania specjalnego pieca w którym spalono co najmniej 27 kobiet oskarżonych o czary.1641−1646Kaspar Karras von Rhomstein1662−1693Karl Franz Neander von Petersheide1694−1703Johann Brunetti1703–1718Stefan Antoni Mdzewski1704−1706Franz Engelbert Barbo1709−1714Anton Ignaz Müntzer1714−1742Elias Daniel Sommerfeld1743−1760Franz Dominik Almesloe1761−1781Jan Maurycy Strachwitzw latach 1766–1781 wikariusz apostolski dla diecezji wrocławskiej (w granicach Królestwa Prus)1781−1805Anton Ferdinand von Rothkirch und Pantenw latach 1781−1795 wikariusz apostolski dla diecezji wrocławskiej (w granicach Królestwa Prus)1798−1823Emmanuel von Schimonskynastępnie biskup diecezjalny wrocławski1826−1830Karl Aulock1831−1835Joseph Schuberth1838−1857Daniel Latussek1858−186075pxBernard Bogedain1861−1875Adrian Włodarski1875−190075pxHermann Gleich1883−189175pxFranciszek Śniegoń1900−1911Heinrich Marx1910−1919Karl Augustin1920−194075pxWalenty Wojciech1923−192975pxJosef Deitmer1940−194675pxJoseph Ferchenastępnie biskup pomocniczy koloński1957−197475pxAndrzej Wronkado 1967 formalnie biskup pomocniczy gnieźnieński1960−198375pxWincenty Urbando 1967 formalnie biskup pomocniczy gnieźnieński1962−1973Paweł Latusekdo 1967 formalnie biskup pomocniczy gnieźnieński1973−1978Józef Marek1977−1992Tadeusz Rybaknastępnie biskup diecezjalny legnicki1978−199275pxAdam Dyczkowskinastępnie biskup pomocniczy legnicki, późniejszy biskup diecezjalny zielonogórsko-gorzowski1985−200075pxJózef Pazdur1988−200475pxJan Tyrawanastępnie biskup diecezjalny bydgoski1996−201275pxEdward Janiaknastępnie biskup diecezjalny kaliski2006–202175pxAndrzej Siemieniewskinastępnie biskup diecezjalny legnickiod 201675pxJacek Kicińskiod 2022Maciej Małyga

Zobacz też Legendarni biskupi wrocławscy Polscy biskupi katoliccy

Uwagi

Przypisy

Bibliografia Jungnitz J., Die Grabstätten der Breslauer Bischöfe, Breslau 1895. Kastner K., Breslauer Bischöfe, Breslau 1929.

Linki zewnętrzne Lista biskupów wrocławskich na stronie archidiecezji wrocławskiej [dostęp 2012-08-10]

! Kategoria:Listy polskich biskupów katolickich Kategoria:Listy niemieckich biskupów katolickich