mały|Spencer Tracy (1935) Spencer Tracy (1900–1967) w trwającej blisko 45 lat karierze wystąpił w 75 filmach fabularnych. Pojawiał się także w radiu i na scenie. Dziewięciokrotnie nominowany był do nagrody Akademii Filmowej i czterokrotnie do Złotego Globu, z czego zdobył dwie statuetki Oscara i jedną Hollywoodzkiego Stowarzyszenia Prasy Zagranicznej. Tracy uznawany jest za jednego z najwybitniejszych aktorów okresu „Złotej Ery Hollywood” i w historii amerykańskiego kina. Karierę sceniczną rozpoczął studiując w Ripon. Pojawił się w trzecioplanowej roli w spektaklu The Truth Clyde’a Fitcha. W styczniu 1923 wystąpił na Broadwayu w sztuce R.U.R. Karela Čapka.

Na dużym ekranie zadebiutował w 1930 w komedii W górze rzeki Johna Forda, występując u boku Humphreya Bogarta. W następnych latach zagrał między innymi w komedii Disorderly Conduct (1932, reż. John W. Considine Jr.), więziennym Sing Sing (1932, reż. Michael Curtiz) wraz z Bette Davis i Władzy i chwale (1933, reż. William K. Howard). Po podpisaniu kontraktu z Metro-Goldwyn-Mayer, wystąpił w dramacie kryminalnym Jestem niewinny (1936, reż. Fritz Lang), który okazał się być przełomem w jego karierze. W 1936 zagrał u boku Clarka Gable’a w dramacie muzyczno-katastroficznym San Francisco (reż. W.S. Van Dyke), za który uzyskał nominację do Oscara w kategorii dla najlepszego aktora pierwszoplanowego. Rola Manuela Fidello w przygodowym obrazie Bohaterowie morza (1937, reż. Victor Fleming) przyniosła mu pierwszą statuetkę Oscara. Kreacja księdza Edwarda J. Flanagana w dramacie biograficznym Miasto chłopców (1938, reż. Norman Taurog), spotkała się z uznaniem ze strony krytyków, a sam aktor zdobył drugą z rzędu statuetkę Akademii Filmowej.

W latach 40. nawiązał współpracę z Katharine Hepburn, z którą na przestrzeni 25 lat wystąpił w dziewięciu produkcjach, między innymi w komediach romantycznych: Kobieta roku (1942, reż. George Stevens), Żebro Adama (1949, reż. George Cukor) oraz Biuro na tranzystorach (1957, reż. Walter Lang). Do jego późniejszych ważnych filmów zalicza się komedię Ojciec panny młodej (1950, reż. Vincente Minnelli), gdzie zagrał u boku Elizabeth Taylor i Joan Bennett, dramat Aktorka (1953, reż. George Cukor) wraz z Jean Simmons, za występ w którym został uhonorowany Złotym Globem w kategorii dla najlepszego aktora w filmie dramatycznym, dreszczowiec Czarny dzień w Black Rock (1955, reż. John Sturges), gdzie wykreował nagrodzoną na Festiwalu Filmowym w Cannes rolę weterana wojennego Johna J. Macreedy’ego. W ostatnim okresie kariery Tracy wystąpił w dramacie przygodowym Stary człowiek i morze (1958, reż. John Sturges), dramacie historycznym Kto sieje wiatr (1960, reż. Stanley Kramer), dramacie sądowym Wyrok w Norymberdze (1961, reż. Stanley Kramer) oraz komediodramacie Zgadnij, kto przyjdzie na obiad (1967, reż. Stanley Kramer). Role w ostatnich dwóch filmach przyniosły mu pośmiertnie przyznane statuetki BAFTA i Davida di Donatello.

W latach 1938–1942, 1944−1945, 1948 i 1950−1951 Tracy notowany był w pierwszej dziesiątce najbardziej dochodowych amerykańskich aktorów. Piętnaście filmów z jego udziałem było zestawianych w pierwszej dziesiątce podsumowań roku w box offisie, z czego San Francisco (1936) i Miasto chłopców (1938) osiągały najwyższą pozycję. Trzydzieści filmów, w których Tracy wziął udział, nominowanych było przynajmniej do jednego Oscara, a dwanaście z nich zdobyło co najmniej jedną statuetkę. Trzydzieści jeden produkcji z udziałem aktora, po uwzględnieniu inflacji, przekroczyło sumę stu milionów dolarów dochodu z biletów na rynku krajowym.

Filmografia mały|Humphrey Bogart i Spencer Tracy w filmie W górze rzeki (1930) mały|Spencer Tracy w scenie z filmu Jestem niewinny (1936) mały|Walter Brennan, Spencer Tracy i Robert Young w scenie z filmu Północno-zachodnie przejście (1940) mały|Spencer Tracy i Katharine Hepburn w filmie Kobieta roku (1942) mały|Tracy jako Jimmy Doolittle w filmie 30 sekund nad Tokio (1944) mały|Elizabeth Taylor i Spencer Tracy w filmie Ojciec panny młodej (1950) mały|Tracy i John Ericson w filmie Czarny dzień w Black Rock (1955) mały|Spencer Tracy w scenie z filmu Stary człowiek i morze (1958) mały|Spencer Tracy, Katharine Hepburn i Cecil Kellaway w filmie Zgadnij, kto przyjdzie na obiad (1967) Rok Tytuł Rola Uwagi Źr 1930 Taxi Talks taksówkarz filmy krótkometrażowe The Hard Guy Guy W górze rzeki Saint Louis tytuł oryg.: Up the River 1931 Szybko zarobione miliony Daniel J. „Bugs” Raymond tytuł oryg.: Quick Millions Six Cylinder Love William Donroy Goldie Bill 1932 Sky Devils Wilkie She Wanted a Millionaire William Kelley Disorderly Conduct Dick Fay Młoda Ameryka Jack Doray tytuł oryg.: Young America Society Girl Briscoe The Painted Woman Tom Brian Ja i moja dziewczyna Danny Dolan tytuł oryg.: Me and My Gal Sing Sing Tommy Connors tytuł oryg.: 20,000 Years in Sing Sing 1933 The Face in the Sky Joe Buck Shanghai Madness kapitan marynarki Pat Jackson Władza i chwała Tom Garner tytuł oryg.: The Power and the Glory The Mad Game Edward Carson Jak w siódmym niebie Bill tytuł oryg.: Man’s Castle 1934 The Show-Off J. Aubrey Piper Looking for Trouble Joe Graham Bottoms Up „Smoothie” King Now I’ll Tell Murray Golden Marie Galante oficer wywiadu Crawbett 1935 Jaki mały jest świat Bill Shevlin tytuł oryg.: It’s a Small World Morderca Steven „Steve” Grey tytuł oryg.: The Murder Man Piekło Dantego Jim Carter tytuł oryg.: Dante’s Inferno Whipsaw Ross „Mac” McBride 1936 Motłoch Dutch Muller tytuł oryg.: Riffraff Jestem niewinny Joe Wilson tytuł oryg.: Fury San Francisco ojciec Tim Mullin Romantyczna pułapka Warren Haggerty tytuł oryg.: Libeled Lady 1937 Po wielkiej wojnie Fred P. Willis tytuł oryg.: They Gave Him a Gun Bohaterowie morza Manuel Fidello tytuł oryg.: Captains Courageous Życie ulicy Joe Benton tytuł oryg.: Big City Modelka John L. Hennessey tytuł oryg.: Mannequin 1938 Brawura Gunner Morris tytuł oryg.: Test Pilot Miasto chłopców ojciec Edward J. Flanagan tytuł oryg.: Boys Town Hollywood Goes to Town on sam film krótkometrażowy 1939 Stanley i Livingstone Henry Morton Stanley tytuł oryg.: Stanley and Livingstone For Auld Lang Syne on sam filmy krótkometrażowe Hollywood Hobbies 1940 I Take This Woman doktor Karl Decker Młody Edison mężczyzna podziwiający portret Thomasa A. Edisona tytuł oryg.: Young Tom Edison Północno-zachodnie przejście major Robert Rogers tytuł oryg.: Northwest Passage Edison Thomas Edison tytuł oryg.: Edison, the Man Gorączka nafty Jonathan Sand tytuł oryg.: Boom Town Northward, Ho! on sam film krótkometrażowy 1941 Men of Boys Town ojciec Edward J. Flanagan Doktor Jekyll i pan Hyde doktor Jekyll / pan Hyde tytuł oryg.: Dr. Jekyll and Mr. Hyde 1942 Kobieta roku Sam Craig tytuł oryg.: Woman of the Year Tortilla Flat Pilon Ring of Steel narrator film dokumentalny 1943 Keeper of the Flame Steven „Stevie” O’Malley His New World narrator dokument wojenny A Guy Named Joe Pete Sandidge 1944 Siódmy krzyż George Heisler tytuł oryg.: The Seventh Cross 30 sekund nad Tokio Jimmy Doolittle tytuł oryg.: Thirty Seconds Over Tokyo 1945 Bez miłości Pat Jamieson tytuł oryg.: Without Love 1947 Morze traw pułkownik Jim Brewton tytuł oryg.: The Sea of Grass Cass Timberlane Cass Timberlane 1948 Stan Unii Grant Matthews tytuł oryg.: State of the Union 1949 Edward, mój syn Arnold Boult tytuł oryg.: Edward, My Son Żebro Adama Adam Bonner tytuł oryg.: Adam’s Rib Malaya Canaghan Some of the Best on sam film krótkometrażowy 1950 Ojciec panny młodej Stanley T. Banks tytuł oryg.: Father of the Bride 1951 Kłopotliwy wnuczek tytuł oryg.: Father’s Little Dividend The People Against O’Hara James P. Curtayne For Defense for Freedom for Humanity on sam film krótkometrażowy 1952 Pat i Mike Mike Conovan tytuł oryg.: Pat and Mike Podróż ku Nowemu Światu kapitan Christopher Jones tytuł oryg.: Plymouth Adventure 1953 Aktorka Clinton Jones tytuł oryg.: The Actress 1954 Złamana lanca Matt Devereaux tytuł oryg.: Broken Lance 1955 Czarny dzień w Black Rock John J. Macreedy tytuł oryg.: Bad Day at Black Rock 1956 Śniegi w żałobie Zachary Teller tytuł oryg.: The Mountain 1957 Biuro na tranzystorach Richard Sumner tytuł oryg.: Desk Set 1958 Stary człowiek i morze stary człowiek, narrator tytuł oryg.: The Old Man and the Sea The Last Hurrah major Frank Skeffington 1960 Kto sieje wiatr Henry Drummond tytuł oryg.: Inherit the Wind 1961 Diabeł o czwartej ojciec Matthew Doonan tytuł oryg.: The Devil at 4 O’Clock Wyrok w Norymberdze przewodniczący sądu Dan Haywood tytuł oryg.: Judgment at Nuremberg 1962 Jak zdobywano Dziki Zachód narrator tytuł oryg.: How the West Was Won 1963 Ten szalony, szalony świat kapitan T.G. Culpepper tytuł oryg.: It’s a Mad, Mad, Mad, Mad World 1967 Zgadnij, kto przyjdzie na obiad Matt Drayton tytuł oryg.: Guess Who’s Coming to Dinner

Radio mały|Spencer Tracy i Joan Crawford w radiowej adaptacji Anny Christie w audycji Lux Radio Theatre, 7 lutego 1938 Rok Program Odcinek Data emisji Źr 1936 Kraft Phenix Cheese Program występ gościnny 13 lutego 1936 The Royal Gelatin Hour 10 grudnia 1936 1937 Lux Radio Theatre Men in White 14 stycznia 1937 Arrowsmith 25 października 1937 1938 Anna Christie 7 lutego 1938 The Chase and Sanborn Hour Ostatnie wydanie 24 lipca 1938 Good News of 1937 to 1940 Miasto chłopców 1 września 1938 1939 Lux Radio Theatre Jak w siódmym niebie 27 marca 1939 1940 Dark Victory 8 stycznia 1940 1941 Jak w siódmym niebie 1 grudnia 1941 Cavalcade of America Men in White 8 grudnia 1941 1942 March of Dimes of the Air występ gościnny 24 stycznia 1942 Command Performance Command Performance 30 czerwca 1942 1943 The Screen Guild Theater Kobieta roku 19 kwietnia 1943 1944 Command Performance Command Performance 12 sierpnia 1944 Christmas Special 25 grudnia 1944 1949 Family Theater God and a Red Scooter 16 lutego 1949 1950 The Screen Guild Theater Ninoczka 14 września 1950 Family Theater Family Theater 20 grudnia 1950

Scena mały|Howard Phillips i Spencer Tracy w sztuce The Last Mile (1930) Spencer Tracy debiutował na scenie w trakcie nauki w Ripon, gdzie został dostrzeżony przez J. Clarka Grahama, kierownika jednoosobowej katedry teatrologii i jednocześnie opiekuna tamtejszego kółka teatralnego. Wystąpił w trzecioplanowej roli w przedstawieniu The Truth Clyde’a Fitcha. W październiku 1922 po raz pierwszy zagrał w Nowym Jorku – w spektaklu The Wedding Guests. Trzy miesiące później zadebiutował na Broadwayu w sztuce R.U.R. Pod koniec 1923 występował w komedii A Royal Fandango u boku Ethel Barrymore, która spotkała się ze słabym zainteresowaniem. Wystawiana w październiku 1925 sztuka The Sheepman była rozczarowaniem, wskutek czego po tygodniu zdjęto ją z afisza; .. Przy okazji pracy nad spektaklem Yellow, Tracy nawiązał współpracę z George’em M. Cohanem. Mająca premierę w styczniu 1930 sztuka The Last Mile odniosła sukces, a krytycy wyrażali pochlebne opinie na temat roli Tracy’ego. W 1945 aktor powrócił na deski teatru, występując w sztuce The Rugged Path. Jak podkreślał, „wracam na Broadway by sprawdzić, czy potrafię jeszcze grać”. Rok Tytuł Rola Teatr Źr 1923 R.U.R. b.d Frazee Theatre A Royal Fandango Holt Plymouth Theatre 1925 The Sheepman Jack Roberts Stamford Theatre 1926 Yellow Jimmy Wilkes National Theatre 1927 Ned Mccobb’s Daughter George Callahan Princess Theatre The Baby Cyclone Gene Hurley Henry Miller’s Theatre 1928 Whispering Friends Joe Sanford Broad Theatre Nightstick Tommy Glennon Freeport Theatre 1929 Conflict Richard Banks Fulton Theatre Salt Water John Horner Playhouse Nigger Rich (The Big Shot) Eddie Perkins Royale Theatre Dread Perry Crooker Belasco Theatre Blue Heaven (Veneer) Charlie Riggs Garrick Theatre 1930 The Last Mile John Mears Sam H. Harris Theatre 1945 The Rugged Path Morey Vinion Plymouth Theatre

Zobacz też Lista nagród i wyróżnień Spencera Tracy’ego

Uwagi

Przypisy

Bibliografia

Linki zewnętrzne

Tracy