Jot (pisana Ϳϳ) – litera alfabetu greckiego, używana do zapisu dźwięku [j] w dialekcie arwanickim języka albańskiego oraz w rekonstrukcjach lingwistycznych archaicznych form języka starogreckiego.
Lingwistyka Litera jotSean Jacob Crist, Conspiracy in historical phonology, a dissertation in linguisticsGiovanni La Magna e Angelo Nucciotti, Le parole dei Greci, Milano, Carlo Signorelli Editore, 1995.Greco - Grammatica descrittiva, di Carlo Campanini e Paolo Scaglietti, 3ª edizione 2011, pag. 283, ed. Sansoni per la scuola, została także zastosowana przez lingwistów w XIX wieku w alfabecie greckim, celem zapisu fonemu /j/ w rekonstruowanej archaicznej grece, będącego dźwiękiem półspółgłoskowym, odpowiadającym głosce „i” następującej po samogłosce. Utrata tego fonemu w antycznej grece nastąpiła w okresie archaicznym.
Wykorzystanie W lingwistyce ten grafem jest stosowany głównie w gramatyce historycznej archaicznej greki, celem wyjaśnienia pewnych zjawisk językowych oraz do rekonstrukcji różnych ważnych procesów fonetycznych i morfologicznych.
Fonem ϳ ulega różnym transformacjom w różnych okolicznościach:Giovanni La Magna e Angelo Nucciotti, Le parole dei Greci, Milano, Carlo Signorelli Editore, 1995.
na początku słowa ϳ zanika, pozostawiając przydech mocny lub ζ: ϳηπαρ>ἧπαρ (wątroba) ϳυμη>ζύμη (drożdże) pomiędzy samogłoskami ϳ może: ulegać artykulacji: *ἀληθεσϳα>*ἀληθεϳα>ἀλήθεια (prawda) zanikać powodując wydłużenie poprzedniej samogłoski: *διϳος>δῑος (boski) zanikać bez śladu: *πολεϳες>*πολεες>πόλεις (miasta)
jeżeli ϳ jest poprzedzony przez jedną lub większą liczbę spółgłosek, to zanika z różnymi skutkami: γ + ϳ>σσ (ττ) lub ζ δ + ϳ>ζ κ, χ + ϳ>σσ (ττ) λ + ϳ>λλ π, φ + ϳ>πτ αν, εν + ϳ>αιν, ειν ῐν, ῠν + ϳ>ῑν, ῡν αρ, ερ + ϳ>αιρ, ειρ ῐρ, ῠρ + ϳ>ῑρ, ῡρ
Przykłady Transformacja czasownika końcówki -μι pierwszej klasy ἵημι, z którego otrzymuje się formę czasu teraźniejszego ἱε. Ta transformacja zachodzi ponieważ pewne czasowniki końcówki -μι pierwszej klasy stosują tę spółgłoskę w tej samej prepozycyjnej formie czasownikowej dodając ι. W tym przypadku forma czasownikowa brzmi ϳε, ale przez uzyskiwanie ϳιϳε widać, że ϳ zanika pozostawiając przydech mocny przed ι lub przed ιε dla teraźniejszej formy czasownikowej oraz dla ἵημι z przydechem mocnym, co zachodzi przy czasie teraźniejszym aktywnym wskazującym dla pierwszej osoby liczby pojedynczej, oraz wydłuża tę samogłoskę.
Kodowanie W Unicode litera jest zakodowana:
Znak Unicode Kod HTML Nazwa unikodowa Nazwa polska Ϳ U+037F Ϳ lub Ϳ GREEK CAPITAL LETTER YOT wielka litera grecka jot ϳ U+03F3 ϳ lub ϳ GREEK LETTER YOT mała litera grecka jot
Zobacz też lista jednoliterowych skrótów i symboli J j (alfabet łaciński) Ј ј oraz Й й (cyrylica)
Przypisy
Linki zewnętrzne Sean Jacob Crist, Conspiracy in historical phonology, a dissertation in linguistics Michael Bobeck, Proposal to encode GREEK CAPITAL LETTER YOT Unicode 7.0.0 Universal Multiple-Octet Coded Character Set (UCS): Resolutions of WG 2 meeting 58 (ISO/IEC JTC 1/SC 2 N 4187) Nick Nicholas, Yot
Kategoria:Litery alfabetu greckiego