Lista światowego dziedzictwa UNESCO na Węgrzech – lista miejsc na Węgrzech wpisanych na listę światowego dziedzictwa UNESCO, ustanowionej na mocy Konwencji w sprawie ochrony światowego dziedzictwa kulturowego i naturalnego, przyjętej przez UNESCO na 17. sesji w Paryżu 16 listopada 1972 i ratyfikowanej przez Węgry 15 lipca 1985 roku.

Obecnie (stan w 2017 roku) na liście znajduje się osiem obiektów: siedem dziedzictwa kulturowego i jeden o charakterze przyrodniczym.

Na węgierskiej liście informacyjnej UNESCO – liście obiektów, które Węgry zamierzają rozpatrzyć do zgłoszenia do wpisu na listę światowego dziedzictwa, znajduje się jedenaście obiektów (stan w roku 2017).

Obiekty na liście światowego dziedzictwa UNESCO

Poniższa tabela przedstawia węgierskie obiekty na liście światowego dziedzictwa UNESCO:

Nr ref. – numer referencyjny UNESCO; Obiekt – polskie tłumaczenie nazwy wpisu na liście wraz z jej angielskim oryginałem; Położenie – miasto, komitat; współrzędne geograficzne; Typ – klasyfikacja według Komitetu Światowego Dziedzictwa: kulturowe (K), przyrodnicze (P), kulturowo–przyrodnicze (K,P); Rok – roku wpisu na listę/rozszerzenia wpisu na listę; Opis – krótki opis obiektu wraz z informacjami o jego zagrożeniu.

Nr ref. Obiekt Zdjęcie Położenie Typ Rok Opis 400 Budapeszt – panorama nadbrzeży Dunaju, dzielnica zamkowa w Budzie i Andrássy útBudapest, including the Banks of the Danube, the Buda Castle Quarter and Andrássy Avenue 100x100px HuBudapeszt KHu(ii)(iv) 1987 2002 Stolica Węgier położona nad Dunajem: z zabytkowymi dzielnicami Budy na prawym brzegu i Pesztu na lewym. W Budzie, na nabrzeżu Dunaju znajduje się Zamek Królewski a po przeciwległej stronie rzeki, w Peszcie gmach parlamentu. Brzegi rzeki spina kilka mostów, m.in. XIX-wieczny Most Łańcuchowy. Reprezentacyjną aleją, łączącą Plac Elżbiety z Placem Bohaterów, jest Andrássy út, pod którą biegnie pierwsza w Europie linia metra zbudowana w latach 1893–1896. 401 HollókőOld Village of Hollókő and its Surroundings 100x100px HuNógrád KHu(v) 1987 Dobrze zachowana tradycyjna osada z XVII–XVIII w. z 55 domami mieszkalnymi, zabudowaniami gospodarczymi i kościołem. Przykład architektury wiejskiej sprzed kolektywizacji w XX w. 725 Jaskinie Krasu Węgierskiego (Aggtelek) i Krasu SłowackiegoWspólnie ze Słowacją.Caves of Aggtelek Karst and Slovak Karst 100x100px HuBorsod-Abaúj-Zemplén PHu(viii) 1995 2000 System krasowy z 712 jaskiniami, wyróżniający się różnorodnością i koncentracją form na ograniczonym obszarze. 758 Opactwo benedyktyńskie Pannonhalma i jego otoczenieMillenary Benedictine Abbey of Pannonhalma and its Natural Environment 100x100px HuPannonhalmaGyőr-Moson-Sopron KHu(iv)(vi) 1996 Kompleks kościelno-klasztorny Benedyktynów, wzniesiony na początku XI w. i przebudowany w stylu barokowym w XVIII w. W 1055 roku mnisi zredagowali tu pierwszy tekst w języku węgierskim. Najstarsze zachowane zabudowania pochodzą z 1224 roku. 474 Park Narodowy Hortobágy – pusztaHortobágy National Park - the Puszta 100x100px HuHajdú-Bihar KHu(iv)(v) 1999 Puszta z rozległymi stepami i bagnami we wschodniej części Węgier, przez ponad 2 tys. lat wykorzystywana do wypasu zwierząt. 853 Cmentarz wczesnochrześcijański w PeczuEarly Christian Necropolis of Pécs(Sopianae) 100x100px HuBaranya KHu(iii)(iv) 2000 Historyczna nekropola rzymskiego miasta Sopianae – na terenie dzisiejszego Peczu z zachowanymi wczesnochrześcijańskimi grobowcami z IV w. Grobowce to podziemne komory grobowe, nad którymi wzniesiono kaplice; charakteryzują się wysokiej jakości malowidłami ściennymi o tematyce chrześcijańskiej. 772 Krajobraz kulturowy Jeziora Fertö/NezyderskiegoWspólnie z Austrią.Fertö / Neusiedlersee Cultural Landscape 100x100px HuGyőr-Moson-Sopron KHu(v) 2001 Krajobraz kulturowy Jeziora Fertö/Nezyderskiego, kształtowany przez 8 tys. lat, jest przykładem wzajemnego oddziaływania człowieka i jego fizycznego otoczenia. Nad jeziorem zachowały się charakterystyczna architektura wiejska oraz kilka XVIII i XIX-wiecznych pałaców, m.in. pałac Széchenyi, Esterháza w Fertőd i zamek rodu Esterházych w Eisenstadt. 1063 Krajobraz kulturowy TokajuTokaj Wine Region Historic Cultural Landscape 100x100px HuBorsod-Abaúj-Zemplén KHu(iii)(v) 2002 Region winiarski w północno-wschodnich Węgrzech, oficjalnie ustanowiony w 1737 roku, produkujący tokaj.

Obiekty na węgierskiej Liście Informacyjnej UNESCO

Poniższa tabela przedstawia obiekty na węgierskiej Liście Informacyjnej UNESCO:

Nr ref. – numer referencyjny UNESCO; Obiekt – polska nazwa obiektu wraz z jej angielskim oryginałem na węgierskiej Liście Informacyjnej; Położenie – miasto, komitat; współrzędne geograficzne; Typ – klasyfikacja według zgłoszenia: kulturowe (K), przyrodnicze (P), kulturowo–przyrodnicze (K,P); Rok – roku wpisu na Listę Informacyjną; Opis – krótki opis obiektu wraz z informacjami o jego zagrożeniu.

Nr ref. Obiekt Zdjęcie Położenie Typ Rok Opis 277 Średniowieczny zamek w Ostrzyhomiu Le Château-fort médiéval d'Esztergom 100x100px Hu Komárom-Esztergom KHu 1993 282 Jaskinie systemu termokrasowego BudyCaves of the Buda Thermal Karst System 100x100px Hu Budapeszt PHu(viii) 1993 System jaskiń termokrasowych z wodami termalnymi obejmujący m.in. jaskinie Pál-völgyi (odkryta w 1904 roku), Szemlő-hegyi – nazywana „podziemnym ogrodem Budapesztu” (odkryta w 1930), Ferenc-hegyi (odkryta w 1933), József-hegyi – nazywana „jaskinią kryształową” (odkryta w 1984 roku) i Molnár János 1500 Państwowa stadnina koni w MezőhegyesState Stud-Farm Estate of Mezöhegyes 100x100px Hu MezőhegyesBékés KHu(iii)(iv) 2000 Stadnina koni w Mezőhegyes została założona w 1784 roku przez cesarza Józefa II Habsburga, stając się jednym z najważniejszych ośrodków hodowli koni. Hodowano tu m.in. konie Nonius i Gidran. Do dziś zachowały się stajnie i zabudowania z XVIII w.. 1502 Skamieniałości z IpolytarnócThe Ipolytartnóc Fossils 100x100px Hu Nógrád PHu(vii)(viii) 2000 Rezerwat Skamieniałości Ipolytarnóc obejmuje skały osadowe utworzone 24 miliony lat temu oraz skały wulkaniczne sprzed 19 milionów lat. Geostanowisko w Ipolytarnóc – nazywane „prehistorycznymi Pompejami” – skrywa skamieniałości zachowane dzięki warstwie tufu wulkanicznego, która osadziła się po wybuchu wulkanu. 1498 System umocnień u zbiegu Dunaju i Wagu w KomárnieSystem of Fortifications at the Confluence of the Rivers Danube and Váh in Komárno - Komárom 100x100px Hu KomáromKomárom-Esztergom KHu(i)(ii)(iv)(v) 2007 Historyczny system fortyfikacji w mieście Komárom u ujścia Wagu do Dunaju. Twierdze wznoszono tu od czasów rzymskich – w średniowieczu powstała Stara Twierdza, w poł. XIX w. Austro-Węgry zbudowały tu jedną z trzech wielkich twierdz do obrony wschodnich granic cesarstwa (obok twierdz w Przemyślu i Petrovaradinie), pod koniec XIX w. powstały tu trzy kolejne twierdze: Fort Monostor, Fort Csillag i Fort Igmandi. Po drugiej stronie rzeki, na Słowacji znajduje się umocnione miasto bliźniacze – Komárno. 5366 Niezależna pre-modernistyczna architektura Ödöna Lechnera: Muzeum Sztuki Stosowanej w Budapeszcie Gimnazjum Szent László w Budapeszcie Muzeum Geologiczne w Budapeszcie Bank Pocztowy w Budapeszcie Ratusz w KecskemétÖdön Lechner’s independent pre-modern architecture 100x100px 100x100px 100x100px 100x100px 100x100px Hu Budapeszt

Bács-Kiskun KHu(i)(ii)(iii)(iv) 2008 Ödön Lechner (1845–1914) stworzył niezależny, regionalny styl architektoniczny łączący tradycyjne elementy ludowej sztuki węgierskiej z elementami sztuki wschodniej. Lechner jako twórca samodzielnego węgierskiego stylu architektonicznego miał wielu naśladowców, do tego grona zaliczali się m.in. István Medgyaszay, Béla Lajta czy Aladár Árkay. 5452 Granice Cesarstwa Rzymskiego – Ripa Pannonica na WęgrzechFrontiers of the Roman Empire – Ripa Pannonica in Hungary 100x100px HuBaranyaBács-KiskunFejérGyőr-Moson-SopronKomárom-EsztergomPestTolna KHu(ii)(iii)(iv) 2009 Ripa Pannonica – zewnętrzna granica prowincji rzymskiej Panonii, przebiegająca na Dunaju – naturalnej barierze – i nie wymagająca budowy umocnionej granicy. Wzdłuż naturalnej granicy wznoszono niewielkie forty, osady przygraniczne, drogi i wieże obserwacyjne, a na wyspach rzecznych – punkty graniczne. Węgierski odcinek dawnej granicy (415 km) przebiega na prawym brzegu Dunaju. 6264 Sieć skansenów na WęgrzechThe Network of Rural Heritage Buildings in Hungary 100x100px Hu KHu(ii)(iii)(vi) 2017 Węgierska Sieć Chat Wiejskich powstała w poł. XX w. w celu zachowania i ochrony tradycyjnych zabudowań wiejskich wraz z wyposażeniem w ich oryginalnym otoczeniu. Łączy parki etnograficzne, gdzie na wolnym powietrzu zachowały się oryginalne zabudowania mieszkalne i gospodarcze. Sieć obejmuje kilkaset budynków. 6267 Siedziby królewskie w Ostrzyhomiu i Wyszehradzie z dawnym lasem królewskim w górach PilisRoyal Seats in Esztergom, Visegrád with the former Royal Wood in the Pilis Mountain 100x100px HuKomárom-EsztergomPest KHu(ii)(iii)(iv)(v) 2017 Region Pilis leży w centrum dawnego Królestwa Węgier i do dziś zachowały się tu historyczne struktury ziemi uprawnej i lasów założone w średniowieczu. Znajduje się tu Ostrzyhom – najwcześniejsza siedziba królewska (do 1249 roku) a także Wyszehrad – siedziba królewska w latach 1323–1410. 6268 Drewniane dzwonnice w regionie Górnej CisyWooden bell-towers in the Upper Tisza-Region 100x100px HuSzabolcs-Szatmár-Bereg KHu(ii)(iii)(iv) 2017 Sakralna architektura drewniana w regionie górnej Cisy przeżywała rozkwit w XVII–XVIII w. Do XXI w. nie zachował się żaden kościół drewniany w swoim oryginalnym miejscu, przetrwały jedynie drewniane dzwonnice. Do najlepiej zachowanych należą dzwonnice zborów Kościoła Reformowanego w Nyírbátor, Nagyszekeres, Kölcse, Zsurk, Vámosatya, Lónya i Tiszacsécse. 6269 Krajobraz kulturowy Wzgórz BalatońskichBalaton Uplands Cultural Landscape 100x100px HuVeszprémZala K, PHu(iv)(v)(vii) 2017 Wzgórza Balatońskie znajdują się na północnym brzegu Balatonu, obejmują m.in. półwysep Tihany, Basen Tapolca, Basen Káli oraz jezioro termalne Hévíz. Znajduje się tu również wiele zabytków, m.in. siedziby węgierskich rodów szlacheckich (np. pałac rodu Festetics w Keszthely) czy stare miasto w Balatonfüred.

Uwagi

Przypisy

Kategoria:Obiekty z listy dziedzictwa UNESCO na Węgrzech Węgry