thumb Przewrotka łysa (Disciseda candida (Schwein.) Lloyd) – gatunek grzybów należący do rodziny pieczarkowatych (Agaricaceae).
Systematyka i nazewnictwo Pozycja w klasyfikacji według Index Fungorum: Agaricaceae, Agaricales, Agaricomycetidae, Agaricomycetes, Agaricomycotina, Basidiomycota, Fungi.
Po raz pierwszy zdiagnozował go w 1822 Lewis David von Schweinitz, nadając mu nazwę Bovista candida. Obecną, uznaną przez Index Fungorum, nazwę nadał mu Curtis Gates Lloyd w 1902. Synonimy: Bovista candida Schwein. 1822 Disciseda candida (Schwein.) Lloyd 1902 var. candida Nazwę polską nadali Barbara Gumińska i Władysław Wojewoda w 1968.
Morfologia Owocnik O średnicy do 2 cm i bochenkowatym kształcie. Egzoperydium bardzo cienkie, u młodych owocników białawe lub białożółte, u starszych ziemistobrązowe. Jest silnie inkrustowane cząstkami podłoża. Endoperydium brązowoszare, pergaminowo-skórzaste, matowe, silne. Zazwyczaj ma miseczkowatą krustę, która jednak po deszczach odpada.
Owocnik zaczyna powstawać pod ziemią jako grzyb podziemny (hypogeiczny). W trakcie dojrzewania wysuwa się ponad ziemię i staje się grzybem naziemnym (epigeicznym). Egzoperydium pęka wzdłuż linii równikowej, a endoperydium otwiera się otworem w dolnej części, powstałym po oderwaniu się owocnika od sznura grzybniowego. W dojrzałym owocniku gleba jest rdzawobrązowa.
Cechy mikroskopijne Gleba zawiera kuliste zarodniki i włośnię. Zarodniki o średnicy 3,8–5 μm, przezroczyste i bezbarwne do żółtoochrowych, gładkie lub bardzo drobno brodawkowate, z jedną gutulą. Włośnia bardzo słabo rozgałęziona, zbudowana z gładkich, prostych, lub falistych strzępek, przezroczystych i bezbarwnych do żółtoochrowych.
Występowanie i siedlisko Występuje na całym świecie. W Polsce do 2003 podano tylko 6 jej stanowisk. Prawdopodobnie nie jest rzadka, jednak przeoczana ze względu na niewielki rozmiar. Znajduje się na Czerwonej liście roślin i grzybów Polski. Ma status E – gatunek wymierający. Znajduje się na listach gatunków zagrożonych także w Niemczech, Holandii i Norwegii.
Saprotrof. Występuje w nasłonecznionych murawach kserotermicznych, na siedliskach ruderalnych i trawiastych zbiorowiskach o charakterze stepowym. Owocniki pojawiają się od sierpnia do października.
Gatunki podobne Jest trudna do odróżnienia od przewrotki wielkiej (Disciseda bovista), która ma nieco większy owocnik, nieco inaczej ubarwione endoperydium oraz brodawkowane zarodniki. W Szwecji stwierdzono formy przejściowe między tymi gatunkami.
Przypisy
Kategoria:Pieczarkowate Kategoria:Mykobiota Polski