Polskie Stowarzyszenie Mykologów Budownictwa

Polskie Stowarzyszenie Mykologów Budownictwa – organizacja naukowo-techniczna zrzeszająca specjalistów w zakresie mykologii budowlanej. Stowarzyszenie prowadzi działalność wydawniczą i organizuje: konferencje i sympozja, szkolenia, odczyty oraz kursy.

W ramach swojej działalności stowarzyszenie wykonuje: ekspertyzy budowlane i mykologiczne, oceny bezpieczeństwa pożarowego przeglądy techniczne.

Historia Ochrona obiektów budowlanych przed wilgocią i korozją ma w świecie, a także i w Polsce, duże znaczenie naukowe i inżynierskie. Wkład do tej dziedziny wnieśli nie tylko przedstawiciele nauk technicznych, ale w wielu przypadkach również przedstawiciele innych nauk – profesor Romuald Juchniewicz (elektrochemik), profesor Jerzy Ważny (mykolog), profesor Bronisław Zyska (mikrobiolog), profesor Władysław Danilecki (przedstawiciel inżynierii sanitarnej i ochrony środowiska). Stworzyli oni, wraz ze swoimi uczniami, pewną całość problematyki antykorozyjnej, umożliwiając projektowanie i wznoszenie obiektów o zwiększonej odporności korozyjnej, pracujących w różnych środowiskach degradacyjnych. W Polsce, w odniesieniu do ochrony obiektów budowlanych przed korozją biologiczną, grupy inicjatywne pracowały praktycznie od początku XX wieku, a po II wojnie światowej, począwszy od przełomu lat 1945/46. Po zmianach polityki rozwoju budownictwa w latach 70. XX wieku, kierujących polskie budownictwo ku rozwiązaniom uprzemysłowionym, niezbędne stało się powołanie instytucji odpowiedzialnej za szkolenie specjalistów, rzeczoznawców w tej dziedzinie oraz prowadzenie działalności ekspertyzowej i promocyjnej w odniesieniu do wciąż bardzo ważnej i potrzebnej mykologii budowlanej. Naprzeciw temu wyszło powołanie w 1971 r. Stowarzyszenia Mykologów Budownictwa (SMB), a później, w roku 1989, Polskiego Stowarzyszenia Mykologów Budownictwa (PSMB).

Powstanie Stowarzyszenia łączyło się z długotrwałymi dążeniami wielu entuzjastów wywodzących się zarówno ze środowiska inżynierów budownictwa, jak i technologów drewna i mikrobiologów. Początek działań, mających na celu organizowanie się środowiska zajmującego się ochroną obiektów budowlanych przed korozją biologiczną, datuje się już w pierwszych latach po I wojnie światowej. W połowie lat 30. władze państwowe powołały Komisję Rzeczoznawców w Sprawie Walki z Grzybem Domowym, składającą się z biologów, praktyków oraz przedstawicieli ministerstw, do opracowania przepisów regulujących techniczne, prawne aspekty zwalczania i zapobiegania korozji biologicznej w budynkach. Komisja zorganizowała pierwszy kurs w gmachu chemii Politechniki Warszawskiej oraz opracowała pierwszy podręcznik pt. „Grzyby domowe i inne szkodniki budulca oraz metody i środki walki” pod redakcją Franciszka Ksawerego Skupieńskiego. W 1935 r. powstało również Polskie Towarzystwo Walki z Grzybem Domowym.

Po II wojnie światowej, pierwsze ośrodki pracujące nad tym tematem powstały na ziemiach zachodnich, a przede wszystkim we Wrocławiu – mieście ogromnie zniszczonym w okresie II wojny światowej, a mającym pewną tradycję w ochronie obiektów budowlanych przed korozją biologicznąBadania A. Möllera (1860–1932) i R. Falcka (1873–1955) we Wrocławiu w latach 1928–1933.. Osobną, grupę stanowili ludzie zaangażowani emocjonalnie i zawodowo w ochronę obiektów budowlanych, bowiem po drugiej wojnie światowej ochronę antykorozyjną obiektów rozpoczęto wraz z powojenną odbudową kraju. Największy zakres miała ona we Wrocławiu, a prowadzona była pod nadzorem Wrocławskiej Dyrekcji Odbudowy. Już w latach 1946–1950 prowadzono prace antykorozyjne nadzorowane przez E. Bartkowiaka. W maju 1949 r. przeprowadzono we Wrocławiu pierwszy powojenny kurs dotyczący walki z grzybem w budynkach.

Skutkiem wielorakich działań osób zaangażowanych w ochronę obiektów budowlanych Urząd Rady Ministrów powołał w 1951 r. Pełnomocnika Rządu do Walki z Grzybem DomowymUchwała Rady Ministrów nr 668 z dnia 22 września 1951 r.. Działalność Pełnomocnika pozwoliła m.in. na pełne rozeznanie skali potrzeb w zakresie ochrony antykorozyjnej. W 1956 r. dokonano reorganizacji biura Pełnomocnika i przekazania tych samych uprawnień Ministerstwu Gospodarki Komunalnej (MGK). W MGK powstało biuro Głównego Specjalisty ds. Ochrony Budynków przed Biologiczną Korozją, którym został Konstanty Wójcik, a który przy współpracy z Tomaszem Żbikowskim powołał struktury resortowe i wojewódzkieKoordynatorzy wojewódzcy zostali powołani pismem okólnym Prezesa Rady Ministrów nr 220 z dnia 7 listopada 1960 r. Wielkie zasługi położyli na tym polu Konstanty Wójcik i Tomasz Żbikowski oraz profesor Ważny., zorganizował szkolenie specjalistów i robotników. W ośrodku szkoleniowym MGK w Bytomiu, a później w Łodzi, przy dużym zaangażowaniu W. Łyszkowskiego, odbywały się szkolenia rzeczoznawców oraz impregnatorów. W wielu miastach i województwach powstały wyspecjalizowane przedsiębiorstwa lub przynajmniej ekipy do prowadzenia tych prac. Opracowano i wydano instrukcje techniczne dotyczące impregnacji i odgrzybiania.

Powołana w 1959 roku międzyresortowa Komisja Naukowo-Techniczna ds. Korozji Biologicznej Budowli zainicjowała opracowanie potrzebnych norm dotyczących środków ochrony, ekspertyz budynków i wielu innych niezbędnych w tym czasie dokumentów prawnych. Umożliwiło to uporządkowanie produkcji środków ochrony, kontrolę ich jakości oraz stosowania, co pozwoliło z kolei na coroczne wydawanie wykazów środków dopuszczonych do stosowania. Od roku 1969 wprowadzono konieczność dokonywania corocznych przeglądów technicznych obiektów budowlanych, co znacznie rozszerzono w prawie budowlanym w roku 1974Zarządzenie nr 36 Ministra Gospodarki Komunalnej z dnia 16 października 1969 r. (). Już wtedy wprowadzono zasadę, że dokumentację projektowo-kosztorysową należało sporządzać z uwzględnieniem ekspertyzy mykologiczno-budowlanej.. Działalność Ministerstwa Gospodarki Komunalnej w latach 1951–1975 przyczyniła się do znacznego zmniejszenia zagrzybienia budynków. Na szczególne podkreślenie zasługuje praca koordynatorów ochrony obiektów we Wrocławiu, A. Chojnackiego i Z. Stramskiego. Począwszy od 1973 roku nastąpił regres w zakresie ochrony obiektów budowlanych przed korozją biologiczną. Przyczyną tego była, zmiana priorytetów w budownictwie i położenie nacisku na rozwój budownictwa uprzemysłowionego. Brak należytej opieki nad starymi obiektami wywołał poważny wzrost zagrzybienia w tych obiektach, a jednocześnie powstał nowy, trudny problem, jakim okazał się znaczny rozwój grzybów pleśniowych na przegrodach budowlanych w obiektach budownictwa systemowego.

W 1975 roku powstała kolejna międzyresortowa Komisja Naukowo-Techniczna ds. Ochrony Drewna, która wraz z Państwowym Zakładem Higieny skupiła się na atestacji środków biochronnych. Problemy szkoleniowe i rozwoju techniki inżynierskiej w całościowej ochronie obiektów budowlanych skupiły się w powstałym w lutym 1971 roku Stowarzyszeniu Mykologów Budownictwa (SMB). Stowarzyszenie to powstało we Wrocławiu w oparciu o miejscowych działaczy stowarzyszeń budowlanych i przy wsparciu finansowym inż. Przewalskiego, który posiadał w tym czasie na rynku ochrony antykorozyjnej znaczne możliwości twórcze i finansowe, prowadząc dobrze prosperującą firmę „Fungus”Kronika PSMB.. Grupa inicjatywna zawiązała się w listopadzie 1970 r. Duszą i sercem tej inicjatywy był A. Chojnacki, pierwszy wojewódzki koordynator do spraw walki z grzybem domowym. Począwszy od roku 1961, rolę doradczą i merytoryczną pełnił dla miejscowych działaczy, profesor Jerzy Ważny, który czynił to również po powstaniu Stowarzyszenia. Formalnie rzecz biorąc Stowarzyszenie powstało na mocy decyzji władz państwowych nr U.S.W-SA-900/Z/71, z dnia 23 lutego 1971 r.

Już w końcu roku 1970 grupa inicjatywna działaczy istniejących już stowarzyszeń naukowo-technicznych pod kierunkiem A. Chojnackiego przygotowywała dokumenty prawne do niezbędne do powstania SMB. Pierwszy zjazd Stowarzyszenia odbył się 23 listopada 1971 roku we Wrocławiu. Przewodniczącym zjazdu był Aleksy Majewski. Wybrano władze SMB, a pierwszym przewodniczącym został Mieczysław Sabaj. Zadania i tezy zajazdowe realizowano z zapałem. Oprócz spraw formalnych i ekspertyzowych oraz typowo szkoleniowych, w dniach 23–24 listopada 1973 r. zorganizowano pierwsze Sympozjum pt. Ochrona budynków przed zawilgoceniem, zagrzybieniem i porażeniem przez owady oraz wpływ tych czynników na zdrowie ludzkie. Sympozjum podsumowało wiedzę w tym zakresie istniejącą w Polsce. II zjazd SMB odbył się 25 listopada 1974 roku, a na przewodniczącego Stowarzyszenia wybrano wówczas doc. Czesława Żymalskiego. Tę kadencję zdominowała praca nad przywróceniem do pracy koordynatorów ochrony budynków w odniesieniu do odpowiednich zarządzeń ministra gospodarki komunalnejZarządzenie nr 21 z czerwca 1970 r. MGK.. Rozpoczęto prace nad rzeczoznawstwem mykologicznym, a jednocześnie rozpoczęto współpracę w tym zakresie ze Spółdzielnią Pracy „Zagłębie” w Legnicy. Tymczasem, współpracę w odniesieniu do remontów i przygotowania dokumentacji projektowo-kosztorysowej prowadzono w DZBM w Oleśnicy. Jednak wkrótce obydwie inicjatywy uległy zawieszeniu wobec nowego podziału administracyjnego kraju. W tych trudnych chwilach, wielką pomoc dla Stowarzyszenia czynił inż. Zdzisław Przewalski z Warszawy, jeden ze wspomnianych już współtwórców Stowarzyszenia. W tym czasie prowadzono także krótkie szkolenia: we Wrocławiu, Zgorzelcu i Sobótce. III Zjazd SMB odbył się 27 lutego 1978 r. we Wrocławiu. Na przewodniczącego Stowarzyszenia wybrano dr inż. arch. Janusza Bachmińskiego. Stowarzyszenie prowadziło w tym czasie głównie działalność szkoleniową i rzeczoznawczą, poprzez ZUT (Zakład Usług Technicznych) Naczelnej Organizacji Technicznej. Stan wojenny wprowadził mocne ograniczenie działalności Stowarzyszenia, a także stawiał pod znakiem zapytania jego istnienie. Te trudne chwile przetrwało ono głównie w wyniku starań Stefana Łabędzkiego i Zygmunta Stramskiego, a dominująca rola mgr S. Łabędzkiego stała się przyczyną uznania go pełniącym obowiązki przewodniczącego SMB na okres 1981-1985. On to przygotował również IV nadzwyczajny zjazd Stowarzyszenia, który odbył się we Wrocławiu 16 marca 1985 roku. Na zjeździe wybrano przewodniczącego w osobie dr inż. Mariana Persony. Honorowym przewodniczącym SMB został mgr inż. Zygmunt Stramski. Działalność Stowarzyszenia uległa wzmocnieniu i poszerzeniu. Zorganizowano wkrótce cztery pełne 200-godzinne kursy mykologiczno-budowlane, we Wrocławiu, Bielsku-Białej, Szklarskiej Porębie i w Gdańsku, a także osiem kursów II stopnia – 48 godzinnych, mających charakter promujący tematykę mykologiczno-budowlaną. V zjazd Stowarzyszenia odbył się 19 listopada 1988 roku ponownie we Wrocławiu. Na przewodniczącego Stowarzyszenia wybrano wówczas mgr inż. Pawła Schuhmachera. Wkrótce, bo 25 listopada 1989 r., zorganizowano we Wrocławiu VI nadzwyczajny zjazd SMB, aby uzupełnić statut i rozszerzyć działalność poprzez powołanie Polskiego Stowarzyszenia Mykologów Budownictwa (PSMB), stanowiącego kontynuację Stowarzyszenia Mykologów Budownictwa (SMB).

Działalność