Jakub Dolecki także Władysław Dolecki właśc. Jakub Fenigstein ps. W. Dolecki, Olek, Wiesław (ros. Яков Генрихович Долецкий (Фенигштейн), ur. 22 lutego 1888 w Warszawie, zm. 19 czerwca 1937 w Moskwie) – polski działacz komunistyczny żydowskiego pochodzenia, radziecki działacz partyjny i państwowy, członek Zarządu Krajowego SDKPiL, członek SDPRR(b), RKP(b)/WKP(b), kierownik odpowiedzialny ROSTA i TASS.
Życiorys Syn Henryka (Hersza). Ukończył szkołę realną w Warszawie. W 1904 wstąpił do SDKPiL, a w 1906 do SDPRR(b). Był członkiem Komitetu Warszawskiego i Łódzkiego SDKPiL, a w czasie rozłamu w partii wszedł do Zarządu Krajowego („rozłamowców”). Z powodu działalności w partii socjalistycznej wielokrotnie aresztowany i więziony w Królestwie Polskim (pierwszy raz w 1905, ostatni raz w 1914). Jesienią 1914 ewakuowany wraz z innymi więźniami w głąb Rosji, do 1916 przebywał w więzieniu w Saratowie. Po zwolnieniu pozostał w mieście i działał w partii bolszewickiej. Po rewolucji lutowej aktywny w Saratowskiej Radzie Delegatów Robotniczych i Żołnierskich.
Od 7 kwietnia 1917 w Piotrogrodzie, został członkiem Piotrogrodzkiego Komitetu SDPRR(b) i WCIK oraz Centralnego Komitetu Wykonawczego grup SDKPiL w Rosji. Kandydował do Konstytuanty z ramienia SDPRR(b) i SDKPiL. Na przełomie 1917/1918 wybrany do Wszechrosyjskiego Centralnego Komitetu Wykonawczego (WCIK). Uczestniczył we wszystkich ogólnorosyjskich zjazdach rad. Po utworzeniu Komunistycznej Partii Robotniczej Polski wszedł w skład prezydium Centralnego Komitetu Wykonawczego grup KPRP w Rosji.
Był przeciwnikiem zawarcia pokoju brzeskiego. Od 21 lutego 1919 zastępca przewodniczącego Rady Komisarzy Ludowych Litewsko-Białoruskiej SRR i zastępca ludowego komisarza spraw wewnętrznych tej republiki (Zigmontasa Angariertisa). Od 6 marca 1919 do 5 września 1920 był członkiem KC Komunistycznej Partii Litwy i Białorusi i jednocześnie od 8 marca do 13 listopada 1919 członkiem Biura Politycznego KC tej partii. Wszedł do Rady Wojskowo-Rewolucyjnej Zachodniej Dywizji Strzelców. Od września 1919 do czerwca 1920 działał w Polskim Biurze Agitacji i Propagandy przy KC RKP(b), od 18 stycznia do 5 września 1920 wchodził w skład Prezydium KC Komunistycznej Partii Litwy i Białorusi i członkiem Biura Nielegalnej Pracy KC tej partii. 11 sierpnia 1920 został kierownikiem Wydziału Administracyjnego Tymczasowego Komitetu Rewolucyjnego Polski w Białymstoku.
Po nieudanej ofensywie bolszewickiej dotarł do Smoleńska, gdzie pracował w szkole partyjnej Biura Polskiego przy KC RKP(b). W 1921 został członkiem Głównego Zarządu Oświaty Politycznej Ludowego Komisariatu Oświaty RFSRR. Od września 1921 do 1925 kierownik odpowiedzialny Rosyjskiej Agencji Telegraficznej, następnie od 10 lipca 1925 do śmierci kierownik odpowiedzialnym Telegraficznej Agencji Związku Radzieckiego (TASS). Uczestniczył we wszystkich zjazdach i konferencjach RKP(b).
Od października 1924 wykładał historię partii na Komunistycznym Uniwersytecie Mniejszości Narodowych Zachodu. Od 1931 członek kolegium redakcyjnego wydawnictw polskich w Instytucie Marksa–Engelsa–Lenina w Moskwie (IMEL).
Podczas wielkiej czystki w ZSRR, w czerwcu 1937, po otrzymaniu od przyjaciela informacji, że NKWD ma zamiar go aresztować, popełnił samobójstwo (zastrzelił się).
Jego żoną od 1918 była Zofia Dolecka (ros. Софья Станиславовна Долецкая), pracownica Ludowego Komisariatu Komunikacji, córka Stanisława Staniewicza, polskiego szlachcica i przedsiębiorcy, który wydobywał złoto i srebro na północy Imperium Rosyjskiego. Krótko po samobójstwie męża została aresztowana przez NKWD i skazana na karę łagru, spędziła w obozach Gułagu 17 lat.
Z Zofią Dolecką miał syna , chirurga dziecięcego i członka Akademii Nauk Medycznych ZSRR.
Przypisy
Bibliografia Przewodnik po historii Partii Komunistycznej i ZSRR (ros.)
Kategoria:Bolszewicy Kategoria:Radzieccy politycy Kategoria:Radzieccy samobójcy Kategoria:Urodzeni w 1888 Kategoria:Zmarli w 1937 Kategoria:Członkowie kierownictwa SDKPiL Kategoria:Członkowie Tymczasowego Komitetu Rewolucyjnego Polski Kategoria:Działacze Komunistycznej Partii Polski Kategoria:Członkowie Socjaldemokratycznej Partii Robotniczej Rosji Kategoria:Polscy Żydzi