SFM Junak – polski motocykl, produkowany przez Szczecińską Fabrykę Motocykli w latach 1956–1965. Był najcięższym motocyklem oraz jedynym motocyklem z silnikiem czterosuwowym produkowanym w PRL (nie licząc żużlowego WSK FIS i kilku sztuk żużlowego STAL 001-55https://www.motocaina.pl/artykul/polski-silnik-do-motocykla-zuzlowego-4890.html Polski silnik do motocykla żużlowego 28 lutego 2009.).
Historia W latach 1956–1965 wyprodukowano łącznie 91 400 motocykli Junak, w tym ok. 10 000 szt. modelu M07, a także rajdowe typu M07-R, crossowe typu M07-C, 2500 trójkołowców typu B20 (dostawczy ze skrzynią z plandeką) oraz 8500 wózków bocznych typów WB1 i W03. Produkowany był w SFM w Szczecinie, silniki typu S03 do wszystkich modeli Junaka produkowane były przez Zakłady Sprzętu Motoryzacyjnego w Łodzi.
W latach 1956–1959 wyprodukowano ok. 10 tys. egzemplarzy M07. Model M10 oficjalnie wprowadzono do produkcji w grudniu 1959 jednak pierwsze 20 tys. szt. modelu M10 wyprodukowane w latach 1960–1961 posiadały jeszcze niektóre cechy z poprzedniego modelu, przykładem może być przednia lampa. Motocykle Junak posiadające cechy obydwu modeli nazwane zostały przejściówkami.
Konstrukcja, opracowana w latach 1951–1952 w Biurze Konstrukcyjnym Przemysłu Motoryzacyjnego przez zespół pod kierunkiem J. Ignatowicza, przewyższała wiele motocykli renomowanych firm światowych owego czasu.
mały|250px|„Model przejściowy M10” z 1961 r. mały|250px|Junak model M10 na wystawie motoryzacji zabytkowej na Targach Lubelskich mały|250px|W trasie (2013 r.)
Motocykl Junak stosowany był w Milicji Obywatelskiej jako motocykl pościgowy, używany też był w wyścigach motocross i rajdach terenowych. W 1959 zawodnik Klubu Motocyklowego „Budowlani” z Gdańska Franciszek Stachewicz ustanowił na specjalnie przystosowanym Junaku polski rekord prędkości motocykla. Na poniemieckiej autostradzie Elbląg – Tczew osiągnął prędkość 149,3 km/h. Wydarzenie to zostało uwiecznione przez Polską Kronikę Filmową (PKF 16A z 1959 roku).
Ówczesne realia oraz zła lokalizacja produkcji Junaka spowodowały permanentne trudności z osiągnięciem wymaganej jakości. Te same przyczyny uniemożliwiły podjęcie produkcji nowocześniejszych wersji silników S130, S131, S132 konstruowanych w łódzkich ZSM, a także modelu M13 oraz „M14 Iskry” – motocykla, który miał być następcą Junaka.
Junak był również bardzo drogi jak na możliwości ówczesnych polskich nabywców. Na przełomie lat 1950/1960 kosztował 24 000 zł (M10 „przejściowy”). Ostatecznie zaś załamanie rynku motocykli ciężkich doprowadziło do zamknięcia produkcji w 1965 r.
Zwany przez niektórych polskim Harleyem, pomimo swoich niektórych wad był jednak motocyklem lubianym, stając się z czasem „kultowym”. Charakterystyczny tzw. gang, czyli odgłos pochodzący z rury wydechowej, w połączeniu z hałaśliwą pracą rozrządu umożliwia łatwe rozpoznanie tego motocykla nawet ze znacznej odległości, przy czym ta druga cecha jednocześnie jest „spadkiem” po Sokole, ale i jedynym bodaj ogniwem łączącym junaki z harleyami.
W 2001 roku nazwa Junak została ponownie wykorzystana przez polskiego dystrybutora koreańskich motocykli Hyosung GV 250 sprzedawanych pod nazwą Junak Milenium. W 2010 roku polska firma Almot zaprezentowała inny motocykl wykorzystujący nazwę i charakterystyczne logo Junak: Junak M16, produkowany w Chinach motocykl znany głównie pod nazwą Raptor Regal Daytona. W kolejnych latach Almot wprowadził do sprzedaży pod nazwą Junak szereg innych modeli motocykli, skuterów i motorowerów.
Wady i niedopracowania konstrukcji trudności w uszczelnieniu silnika i skrzyni biegów błędne rozwiązanie łożyskowania prądnicy sprzyjające awariom duża masa własna, a szczególnie masa silnika i skrzyni biegów
Junak model M07 – dane techniczne Konstruktorzy: inż. Jan Ignatowicz, inż. Karol Wójcicki, inż. Stefan Poraziński Lata produkcji: 1956–1959 Silnik: jednocylindrowy, czterosuwowy, górnozaworowy. Pojemność skokowa: 349 cm³. Stopień sprężania: 7:1. Moc maksymalna: 17 KM przy 5500 obr./min. Sprzęgło: mokre, wielotarczowe. Skrzynia biegów: o czterech przełożeniach, sterowana nożnie. Rama: kołyskowa, podwójna, zamknięta. Zawieszenie przednie: teleskopowe, z tłumieniem olejowym. Zawieszenie tylne: wahacz wleczony, amortyzatory z tłumieniem olejowym. Hamulce: szczękowe mechaniczne, przedni ręczny, tylny nożny. Masa własna motocykla bez paliwa i wyposażenia: 170 kg. Zużycie paliwa: 3,5–4 l/ 100 km. Szybkość maksymalna: 115 km/godz.
Junak model M10 – dane techniczne Silnik Typ: S03 Rodzaj: jednocylindrowy, czterosuwowy, górnozaworowy (OHV) Pojemność skokowa: 349 cm³ Średnica cylindra: 75 mm Skok tłoka: 79 mm Stopień sprężania: 7,0 Maksymalny moment obrotowy: 2,8 kGm (27,5 Nm) przy 3800 obr./min Moc maksymalna: 17 KM przy 5700 obr./min (PN); 19 KM przy 6000 obr./min (SAE) Pojemnościowy wskaźnik mocy: 54 KM/l Prędkość maksymalna: 125 km/godz. Masa silnika suchego ze sprzęgłem i skrzynką biegów: 63 kg Gaźnik: typ GM26U1, średnica gardzieli 26 mm
Podwozie Rama: kołyskowa, podwójna, spawana z rur stalowych o przekroju eliptycznym, Koła: 3,50 × 19" Zawieszenie Przód: teleskopowe, z tłumieniem olejowym Tył: wahacz wleczony, amortyzatory z tłumieniem olejowym Napęd na tylne koło: łańcuchem rolkowym jednorzędowym 5/8"; przełożenie 1:2,4 Zbiornik paliwa: 17 l
Instalacja elektryczna Zasilanie: prądnica prądu stałego typ P9a 6V, 45W Regulator prądnicy: typ RG9a, 6V, 7,5A Akumulator: 6V, 14Ah Zapłon: iskrownik z samoczynnym przyśpieszaniem zapłonu
Wymiary motocykla Długość: 2172 mm Szerokość (kierownica): 730 mm Wysokość motocykla (nieobciążonego): 1020 mm Wysokość siodła: 760 mm Rozstaw osi: 1417 mm Prześwit poprzeczny: 170 mm Wyprzedzenie koła przedniego: 72 mm Masa własna motocykla bez paliwa i oleju: 170 kg Dopuszczalna masa całkowita: 382 kg
Junak model B 20 – dane techniczne Silnik typu S03 Prędkość maksymalna: 75 km/godz. Zużycie paliwa: 5,7 l/ 100 km
Podwozie: Zawieszenie Przód: teleskopowe, z tłumieniem olejowym Tył: pojedyncze wahacze poprzeczne, poprzeczny, półeliptyczny resor piórowy Napęd na tylne koła: dwoma łańcuchami rolkowymi jednorzędowymi Zbiornik paliwa: 17 l
Wymiary motocykla: Długość: 3055 mm Szerokość: 1420 mm Wysokość: 1550 mm
Masa własna: 320 kg Ładowność: 300 kg
Zobacz też Szczecińska Fabryka Motocykli LWD Junak – samolot
Przypisy
Linki zewnętrzne
Jacot o Junaku
Serwis „Dziki Junak”
Kategoria:Motocykle SFM Kategoria:Produkty regionalne i związane ze Szczecinem Kategoria:Motocykle z lat 50. Kategoria:Motocykle z lat 60. Kategoria:Hasła kanonu polskiej Wikipedii