2 plus 1

2 plus 1 (Dwa Plus Jeden) – polski zespół wykonujący muzykę pop, folk rock i folk, a w późniejszym okresie swojej działalności także disco, rock i synth pop, założony w 1971 w Warszawie przez Janusza Kruka i Elżbietę Dmoch. Grupa ma w swoim dorobku 10 albumów studyjnych (w tym 3 złote płyty), prestiżowe nagrody, oraz liczne koncerty, zarówno w kraju, jak i za granicą. Czas największej popularności zespołu w Polsce przypada na lata 70. XX wieku, a na przełomie lat 70. i 80. grupa osiągnęła również znaczący sukces w Europie Zachodniej. Kres działalności zespołu przyniosła śmierć Janusza Kruka (1992), ale w latach 1998–2019 miały miejsce reaktywacje zespołu.

2 plus 1 pozostaje jedną z najpopularniejszych polskich grup muzycznych. Znajduje się wśród wykonawców, którzy wywarli największy wpływ na historię krajowej muzyki popularnej. Zespół wprowadził do kanonu rodzimej muzyki rozrywkowej wiele pamiętanych do dziś przebojów, w tym „Chodź, pomaluj mój świat”, „Czerwone słoneczko”, „Hej, dogonię lato”, „Wstawaj, szkoda dnia”, „Windą do nieba” z lat 70., „Iść w stronę słońca”, „Requiem dla samej siebie”, „XXI wiek (dla wszystkich nas)” czy „Wielki mały człowiek” z lat 80. Do najbardziej znanych międzynarodowych utworów 2 plus 1 wlicza się „Easy Come, Easy Go” i „Singapore”.

Historia 1971–1975: Powstanie zespołu i pierwsze sukcesy Zespół został założony w Warszawie w styczniu 1971 przez gitarzystę Janusza Kruka i flecistkę Elżbietę Dmoch, która w późnych latach 60. dołączyła do zespołu Kruka – Warszawskie Kuranty. Początkowo nadali zespołowi nazwę Smak Miodu. Po dołączeniu do składu gitarzysty Andrzeja Rybińskiego zmienili ją na Dwa Plus Jeden. Pomysłodawcą nazwy zespołu był Maciej Pietrzyk.

Zespół rozpoczął współpracę z kompozytorką Katarzyną Gärtner i stał się pierwszym estradowym wykonawcą jej piosenek. Debiutował w hotelu Bristol w Warszawie. Latem 1971 wystąpił na Krajowym Festiwalu Piosenki Polskiej w Opolu, na którym zdobył nagrodę za utwór „Nie zmogła go kula”. Rybiński krótko po występie w Opolu opuścił zespół, a jego miejsce w składzie zajął Andrzej Krzysztofik. W nowym składzie zespół wystąpił z utworem „Już nie będę taki głupi” na Festiwalu Piosenki Żołnierskiej w Kołobrzegu. Tego samego roku muzycy nagrali swój pierwszy minialbum, zatytułowany po prostu 2+1, na którym znalazły się cztery nagrania utrzymane w stylu ludowym. Zespół rozpoczął występy także za granicą, m.in. w Berlinie Zachodnim i Związku Radzieckim.

W 1972 zespół wylansował przeboje „Czerwone słoneczko” i „Chodź, pomaluj mój świat”. Latem wystąpił na festiwalu w Sopocie. W grudniu nakładem Polskich Nagrań wydał swój debiutancki longplay pt. Nowy wspaniały świat, na którym – oprócz dwóch wcześniej znanych hitów – umieścili także piosenki „Wstawaj, szkoda dnia” i „Hej, dogonię lato”, które również zdobyły ogólnopolską popularność. Album uzyskał certyfikat złotej płyty. Muzycy za utwór „Czerwone słoneczko” otrzymali Złoty Pieścień na Festiwalu Piosenki Żołnierskiej w Kołobrzegu, na którym zostali także uhonorowani Nagrodą Miasta Kołobrzeg za utwór „Uśmiech dla żołnierza”.

16 stycznia 1973 Janusz Kruk i Elżbieta Dmoch wzięli ślub. W lutym grupa została zaproszona do niemieckiego programu telewizyjnego Disco. Choć popowo-folkowy styl zespołu różnił się od muzyki popularnej w Europie Zachodniej, utwór „Zjechaliśmy kapelą” została przyjęta ciepło przez tamtejszą publiczność. W czerwcu po raz trzeci wystąpili na festiwalu w Opolu, a ich piosenka „Codzienność” otrzymała nagrodę dziennikarzy. W tym samym roku zespół nagrał utwory „Gwiazda dnia” i „Baobab” do filmu W pustyni i w puszczy. Na Festiwalu Piosenki Żołnierskiej wykonał dwie piosenki: „Trąbi trąbka trąbi” i „Kołysanka matki”.

1 maja 1974 na antenie Telewizji Polskiej odbyła się premiera filmu muzycznego promującego nowy album zespołu pt. Nowy wspaniały świat, a w materiale znalazły się również dwa niewydane nagrania radiowe: „Panno czarnoziemna” i „W środku dnia”. Był to pierwszy tematyczny recital zespołu.

Wiosną 1974 muzycy pierwszy raz odwiedzili Stany Zjednoczone i Kanadę. Występowali także w Szkocji, Francji, Szwajcarii i Niemczech Zachodnich. Dzięki piosence „Kołysanka matki” zajęli trzecie miejsce na festiwalu w Sopocie (podczas tego festiwalu otrzymali złotą płytę za debiutancki album, a Elżbieta Dmoch zdobyła nagrodę fotoreporterów - tytuł Miss Obiektywu, którą otrzymała także dwa lata później na festiwalu w Opolu). Grupa wzięła udział w programie telewizyjnym Piosenki z autografem obok innych popularnych polskich artystów, wykonując hit „Na luzie”.

Zespół z powodzeniem kontynuował występy, m.in. w NRD, Czechosłowacji, ZSRR i w Polsce. Ich drugi, długo oczekiwany album został wydany tego roku. Koncepcyjna płyta Wyspa dzieci okazała się kolejnym wielkim sukcesem i zawierała znane już przeboje: „Gwiazda dnia”, „Kołysanka matki” i „Na luzie”, a także popularną piosenkę tytułową. Nowe aranżacje, zawierające elementy muzyki symfonicznej, pokazały muzyczny rozwój 2 plus 1. Album sprzedał się bardzo dobrze i zebrał pozytywne recenzje. Zespół w czerwcu tego samego wystąpił na Festiwalu Piosenki Radzieckiej w Zielonej Górze i zagrał minirecital podczas festiwalu sopockiego.

1976–1979: Rozwój muzyczny thumb|Elżbieta Dmoch (1975) Kolejna piosenka, „Odpłyniesz wielkim autem”, stała się hitem i została wydana także na singlu w Niemczech. Zespół postanowił napisać suitę w całości poświęconą tragicznie zmarłemu przed laty aktorowi Zbigniewowi Cybulskiemu. Spektakl muzyczny miał premierę w Opolu w 1976 i błyskawicznie zdobył pochwalne recenzje. Nowe piosenki charakteryzowały się dojrzalszym i bardziej wyrafinowanym brzmieniem niż poprzednie dokonania 2 plus 1. Również w 1976 Andrzej Krzysztofik opuścił zespół, a jego miejsce zajął Cezary Szlązak, który już wcześniej pracował z 2 plus 1, choć nie był jeszcze oficjalnym członkiem grupy. W tym składzie zespół miał osiągnąć największe sukcesy. Podczas czwartego występu w Sopocie zespół obok swoich ówczesnych przebojów zaprezentował cover utworu z repertuaru Roda Stewarta pt. „I'm Sailing”, czym muzycy zwrócili na siebie uwagę zagranicznych producentów, co w przyszłości zaowocowało udaną karierą zagraniczną.

Na początku 1977, w 10. rocznicę śmierci Cybulskiego, zespół zaczął nagrywać swój trzeci album, Aktor, oparty na znanym już wcześniej spektaklu. Największym hitem z płyty zostało nagranie „Muzyka w serca wstąpi nam”. Muzycy udali się w trasę z nowym repertuarem, nie tylko w Polsce, ale także w NRD i Czechosłowacji, gdzie album został wydany pod nazwą Herec. W połowie 1977 2 plus 1 nagrali dwie piosenki w Niemczech – „Ring Me Up” oraz „Free Me” i wydali je na singlu.

W początkach 1978 zespół nagrywał swój następny album, Teatr na drodze, będący stylistycznym powrotem do poprzedniego, łatwiej przyswajalnego stylu. Na albumie znalazł się jeden z największych hitów 2 plus 1, „Windą do nieba”, a także „Ding-dong”, „Romanse za grosz” i „Ballada łomżyńska”, nagrana wspólnie z Czesławem Niemenem. Nakręcono także promocyjny film muzyczny pod tym samym tytułem. Latem grupa udała się na Kubę, gdzie wykonywała „La Habana mi amor” (hiszpańską wersję „California mon amour”) i nagrała program telewizyjny. Podczas festiwalu sopockiego zespół zdobył nagrodę za wykonanie „Windą do nieba” oraz „Ding-dong”. W tym samym roku inna singlowa piosenka stała się hitem, „Taksówka nr 5”, skomponowana po wypadku samochodowym, jakiego doznał zespół kilka lat wcześniej.

W marcu 1979 2 plus 1 ponownie odwiedzili Kubę, gdzie ich dwutygodniowe tournée spotkało się z sukcesem. Zespół nagrał tam także singel z piosenkami „Margarita” i „La Habana mi amor” (była to pierwsza płyta nagrana przez polskiego wykonawcę w tym kraju). W Polsce ukazał się piąty album, Irlandzki tancerz, inspirowany irlandzką muzyką ludową i zawierający polskie przekłady trzynastu starych irlandzkich ballad. Odbiór wydawnictwa był bardzo pozytywny. Nakręcono promocyjny film muzyczny pod tym samym tytułem, a jego premiera telewizyjna odbyła się 18 maja 1980 w Telewizji Polskiej. Na przełomie lat 70. i 80. grupa nagrała kilka piosenek dla radia, które nigdy nie zostały wydane na żadnym nośniku, m.in. „Droga donikąd” czy „Cafe Magnolia”.

1979–1981: Kariera międzynarodowa Latem 1979 grupa nagrała kolejny singel przeznaczony na niemiecki rynek, zawierający dwie piosenki: „Easy Come, Easy Go” oraz „Calico Girl”. Nagranie „Easy Come, Easy Go” osiągnęło duży sukces komercyjny, zwłaszcza w Niemczech Zachodnich. Zespół wykonywał tę piosenkę w bardzo popularnych wówczas niemieckich programach Musikladen i Ein Kessel Buntes. Zachodni producenci zaoferowali 2 plus 1 nagranie pełnej anglojęzycznej płyty i tak na początku 1980 został wydany album Easy Come, Easy Go. Płyta, nagrana z niemieckimi producentami i amerykańskimi muzykami, zawierała wyłącznie anglojęzyczny materiał, który stylistycznie nawiązywał do twórczości takich grup jak ABBA, Boney M. czy Goombay Dance Band. Pochodziło z niej sporo przebojów, w tym „My Gypsy Lady”, „More”, a także „Singapore”, który dotarł do miejsca 7. w Japonii. Album okazał się dużym sukcesem i został certyfikowany jako złoty. 22 sierpnia 2 plus 1 pojawili się na festiwalu w Sopocie jako główna gwiazda, gdzie przedstawili nowy repertuar. Był to jednnocześnie ostatni ich występ w tym mieście.

W kwietniu 1981 polska telewizja wyemitowała program muzyczny Moje marzenia z polskimi, jak i zagranicznymi piosenkami zespołu. Tego samego roku grupa nagrała kolejną polską piosenkę – „Iść w stronę słońca”. Stała się ona jednym z największych przebojów zespołu. Ukazał się także drugi międzynarodowy album, Warsaw Nights. Promowany był m.in. przez piosenkę „Blue Lights of Pasadena” i osiągnął porównywalny sukces do Easy Come, Easy Go. Grupa występowała w Villach w Austrii i spędziła kilka miesięcy koncertując w USA. Rosnąca popularność 2 plus 1 w Europie Zachodniej została niespodziewanie przerwana na skutek wybuchu stanu wojennego w Polsce w grudniu 1981. Podróżowanie za granicę stało się utrudnione i muzycy skupili się ponownie na rynku krajowym. Swój ostatni anglojęzyczny utwór, „Rocky Doctor”, wydali dwa lata później.

1982–1987: Nowy kierunek muzyczny 2 plus 1 nawiązali współpracę z Andrzejem Mogielnickim i w 1982 ukazał się nowy singel z piosenkami „Kalkuta nocą” i „Obłędu chcę”. Te dwa nagrania, utrzymane w stylu nowofalowym, zapowiadały kolejny zwrot w muzycznej karierze grupy. 1 lipca 1983 2 plus 1 wystąpili na festiwalu opolskim, gdzie zaprezentowali awangardowe show zawierające piosenki z nadchodzącej płyty. Występ ten bardzo spodobał się krytykom, od których zespół zebrał wiele pozytywnych recenzji, a także publiczności, wzbudzając entuzjazm szczególnie wśród młodych ludzi. Wkrótce na rynku pojawił się ósmy album, Bez limitu. Prezentował on zupełnie nowy styl, sposób śpiewania, a także image muzyków. Premierowe nagrania bardzo różniły się od poprzednich dokonań zespołu, będąc połączeniem rocka i synth popu. Wiele piosenek z płyty stało się przebojami, w tym „Nic nie boli”, „Requiem dla samej siebie”, „XXI wiek (Dla wszystkich nas)” i „Superszczur”.

Bez limitu stało się ogromnym sukcesem komercyjnym, osiągając status złotej płyty, a także zebrało pozytywne opinie krytyków – uznawana jest za jedną z najlepszych w dorobku zespołu. 2 plus 1 byli jednym z nielicznych wykonawców popularnych w latach 70., którym udało się z sukcesem kontynuować karierę także w następnej dekadzie, kiedy to rynek muzyczny w Polsce był zdominowany przez muzykę rockową.