Od monet kolekcjonerskich PRL i przeddenominacyjnych III Rzeczypospolitej różnił je, poza napisem „PRÓBA”, jedynie status prawny, czyli brak jakiegokolwiek dokumentu zezwalającego na uczestnictwo w obiegu pieniężnym.

Monety te często były związane z emisjami kolekcjonerskimi o obiegowym statusie prawnym. Rozszerzały m.in. serie tematyczne Narodowego Banku Polskiego:

poczet królów i książąt polskich (srebrne emisje polskich władców w półpostaci od Mieszka I, do Jadwigi Andegaweńskiej włącznie były przeprowadzane w tej formie) i ochrona środowiska (zazwyczaj alternatywne projekty poszczególnych tematów).

Wszystkie próbne monety kolekcjonerskie bite przez Mennicę Państwową w Warszawie i różniące się od siebie rysunkiem rewersu włączono również do serii monet próbnych niklowych, mającej na celu dokumentowanie polskiego dorobku menniczego. Wersja niklowa nie powstała tylko w przypadku drugiej emisji 1000-złotówki „Pomnik Szpital Centrum Zdrowia Matki Polki”, która z tym samym wzorem rewersu była bita zarówno w roku 1985 jak i 1986.

Do produkcji monet wykorzystywano:

srebro – 75 monet (PRL: Ag625 – 37, Ag750 – 35, Ag900 – 2; III RP: Ag999 – 1), złoto – 7 monet (PRL: Au900 – 3;