W licznych utworach obozowych (tworzonych przede wszystkim, choć nie tylko, przez autorów związanych ze światopoglądem katolickim i wydawanych zazwyczaj tuż po wojnie) narrator-bohater, wykorzystując język emocjonalny i patetyczny podejmuje próbę moralnej oceny katów i ofiar, formułując jednoznaczne sądy. W powieściach tego typu ofiary są silnie heroizowane, oprawcy natomiast przedstawiani są jako jednostki wyraźnie odrażające (również pod względem fizycznym), a autorzy odwołują się do wartości chrześcijańskich i humanistycznych, nie zniszczonych przez obozową rzeczywistość, która traktowana jest jako stan przejściowy. W tego typu twórczości występują liczne odwołania do utrwalonych symboli kulturowych oraz do polskich mitów martyrologicznych, pochodzących z literatury romantycznej. Światy ofiar i oprawców są wyraźnie rozgraniczone – ci pierwsi charakteryzują się głęboką moralnością, bohaterstwem i solidarnością, zło występuje jedynie po stronie katów. Do utworów tego typu należą m.in. Przeżyłam Oświęcim Żywulskiej, Wspominki z obozu Sachsenhausen 1939-40 Pigonia oraz Z otchłani Kossak-Szczuckiej.