Przebieg mancypacji Mancypacji dokonywano w obecności pięciu świadków będących pełnoprawnymi obywatelami rzymskimi oraz trzymającego wagę (libripens), który odważał kruszec (przeważnie miedź) będący – do czasu pojawienia się pieniądza bitego – środkiem płatniczymGaius Institutiones I, 122: Ideo autem aes et libra adhibetur, quia olim aereis tantum numnis utebantur [...]. Eorumque numnorum vis et potestas non in numero erat, sed in pondere [...].Dla tego zaś używa się spiżu i wagi, że niegdyś posługiwano się tylko pieniędzmi spiżowymi [...]. A moc i wartość tych pieniędzy kryły się nie w liczbie, lecz w wadze [...].tłumaczenie: Edward Szymoszek "Prawo rzymskie. Teksty źródłowe do ćwiczeń" Wrocław 1998, . Nabywca stwierdzał przy tym, że dana rzecz jest jego własnością "z mocy prawa Kwirytów" (ex iure Quiritium) oraz chwytał rzecz ręką (manu capere). Przebieg mancypacji opisał Gaius w swoim podręczniku prawa rzymskiego Institutiones (Instytucje):