Tak rozumiana Rzeczpospolita powinna się stać – według Kadłubka – ojczyzną (patria) ludzi wolnych, bronioną męstwem swych obywateli (cives) tworzących jeden naród (identitas est mater societatis). Dla Wincentego starodawna wolność Polaków jest wartością najwyższą. Największym nikczemnikiem jest ten, kto nie żałuje utraconej wolności, a najgorszym władcą taki, który odbiera wolność obywatelom Rzeczypospolitej. Kolejny udokumentowany przykład użycia terminu Rzeczpospolita dla określenia państwa polskiego znajduje się w akcie wierności Maćka Borkowica złożonym królowi Kazimierzowi Wielkiemu 16 lutego 1358 roku w Sieradzu. Niemniej do XVII wieku oficjalną nazwą państwa było Królestwo Polskie i Wielkie Księstwo Litewskie (; , Karaleustwa Polskaje i Wialikaje Kniastwa Litouskaje; , Koroliwstwo Polśke ta Wełyke Kniaziwstvo Łytowśke), a w traktatach międzynarodowych i pismach dyplomatycznych używany był odpowiednik łaciński Regnum Poloniae Magnusque Ducatus Lithuaniae.