thumb|Ułan na koniu z wojsk nadwornych thumb|Pachołek na koniu z wojsk nadwornych 1 Pułk Ułanów Nadwornych (albo 1 Pułk JKM i Rzeczypospolitej Lekkiej Jazdy) – polski pułk jazdy schyłku I Rzeczypospolitej.
W powstaniu kościuszkowskim występował pod nazwą 5 pułku ułanów.
Formowanie i zmiany organizacyjne Król utrzymywał własne oddziały wojskowe płatne z intrat królewskich.
Ustawa sejmowa z 1775 roku regulowała ten problem następująco:
W 1777 składał się ze sztabu i szwadronów: rtm. Zarzyckiego, rtm. Brinkena, rtm. Zaleskiego.
Sejm Czteroletni uchwalił w 1789 roku, że pułki nadworne będą podlegać królowi do końca jego życia, a po jego zgonie przejdą na etat wojsk Rzeczypospolitej. Jednak już w maju 1792 roku sejm podjął uchwałę o wcieleniu wszystkich milicji nadwornych do etatowych wojsk Rzeczypospolitej. Pułk nadworny komendy J. Woyny był utrzymywany z dochodów króla i wszedł w komput Rzeczypospolitej dopiero w sierpniu 1793 roku.
Pułk w 1792 liczył 390 „głów” i 390 koni.