Sokrates i Platon thumb|300px|Ambrogio Lorenzetti, Temperantia (1338-1340), fresk przedstawiający cnoty dobrego rządu w Palazzo Pubblico w Sienie. Temperantia trzyma klepsydrę, jako symbol uporządkowanego życia W V-IV wieku p.n.e. sophrosyne stała się również przedmiotem refleksji filozoficznej. Sokrates, o ile można to wywnioskować z przekazów na jego temat, uznawał za sophrosyne samowiedzę i rygorystyczną samokontrolę, budowaną przez samoograniczenie czy ascezę (askesis). Dla Platona Sokrates był wzorem tak rozumianej sophrosyne, co podkreślił szczególnie w Charmidesie.
Wypracowana później koncepcja samego Platona łączyła wszystkie cnoty w jedną strukturę, w na szczycie której znajdowały się cztery cnoty naczelne: mądrość ( – fronesis lub – sofia), sprawiedliwość ( – dikaiosyne), męstwo ( – andreia) i umiarkowanie (sophrosyne). Ta koncepcja czterech cnót kardynalnych, zawierająca sophrosyne (później: umiarkowanie), zostanie potem przejęta przez chrześcijaństwo.