Miasto położone jest na styku trzech krain historyczno-kulturowych: ziemi sieradzkiej (centrum i dzielnice miasta Tomaszów Mazowiecki po lewej stronie Pilicy i na południe od Wolbórki); ziemi łęczyckiej (dzielnice miasta po lewej stronie Pilicy i na północ od Wolbórki); ziemi sandomierskiej, która jest częścią Małopolski (przedmieścia miasta po prawej stronie Pilicy). Do 1830 roku kolejne dzielnice wytyczane przez Ostrowskich na wschód i zachód od Kuźnic Tomaszowskich, po prawej stronie Wolbórki określano „Tomaszowem” od imienia Tomasza Ostrowskiego – twórcy pierwszego przemysłu (metalurgii)Ryszard Rosin, Warunki naturalne i przeszłość okolic Tomaszowa Mazowieckiego do końca XVIII w., [w:] Tomaszów Mazowiecki: dzieje miasta, red. nauk. B. Wachowska, Warszawa-Łódź 1980, 14; A. Żebrowska, Rozwój przestrzenny miasta, [w:] ibidem, s. 45.. Półoficjalnie, na przykład na widokówkach rycinowych, później w opisach pierwszych fotografii miasta, spotkać się można z nazwami „Tomaszów Rawski” lub „Tomaszów Piotrkowski”. Oba określenia również odnoszą się do ówczesnej przynależności administracyjnej – w latach 1816–1866 do obwodu, następnie powiatu rawskiego;