Po wkroczeniu wojsk radzieckich na Łotwę w 1940 roku komuniści formalnie objęli władzę w kraju. Do 1990 sprawowali ją w sposób niepodzielny jako narodowa sekcja WKP(b), a od 1952 KPZR. W tym samym roku przywrócono historyczną nazwę partii: Komunistyczna Partia Łotwy.
Na fali pierestrojki w łonie KPŁ zaczęły się zarysowywać poważne pęknięcia: część komunistów nastawionych na autonomizację Rygi od Moskwy powołała 14 kwietnia 1990 Niezależną Komunistyczną Partię Łotwy (łot. Latvijas Neatkarīgā komunistiskā partija) pod przewodnictwem Ivarsa Ķezbersa, podczas gdy tzw. skrzydło twardogłowe dotychczasowego szefa KPŁ Alfrēdsa Rubiksa pozostało przy dawnej nazwie opowiadając się za zachowaniem statusu republiki związkowej dla Łotwy. Wielu z działaczy „starej” KPŁ było członkami łotewskiego „Interfrontu”.
14 września 1990 roku NKPŁ zmieniła nazwę na Łotewską Demokratyczną Partię Pracy (łot. Latvijas Demokrātiskā darba partija), co wiązało się z przyjęciem nowego socjaldemokratycznego i niepodległościowego już programu.