Powstanie kreteńskie (gr. Κρητική Επανάσταση του 1866) – powstanie greckich chrześcijan na wyspie przeciw Imperium Osmańskiemu w latach 1866–1869.
Kreteńczycy podnieśli bunt przeciw panowaniu osmańskiemu już w 1821, gdy na kontynencie wybuchła wojna o niepodległość Grecji, jednak w 1828 roku zostali pokonani, a powstanie stłumione. Wyspa stała się odtąd częścią Egiptu rządzonego przez Muhammada Ali, wasala Osmanów. W 1841, po nieudanym powstaniu, Kreta wróciła pod panowanie tureckie. Po kolejnym powstaniu Kreteńczycy otrzymali prawa dotyczące organizacji społecznej, ustroju i prawa.
Kolejne powstanie wybuchło wskutek łamania przez miejscowe władze przywilejów dla chrześcijan, nadanych sułtańskim dekretem (hatt-i hümayun) z lutego 1856; żądano ich przestrzegania, a wobec odmowy, już w połowie maja 1866 doszło do pierwszych rozruchów w prowincji Kydonia, gdzie do najważniejszych naczelników insurekcji należał Hadzimichalis Jannaris. 21 sierpnia 1866 zgromadzenie Kreteńczyków oficjalnie ogłosiło połączenie z macierzystą Grecją i rozpoczęły się walkiJean Tulard: Histoire de la Crète. Paris: PUF, 1969, s. 115..