„Przedmiot i zadania nauki o wiedzy” Znaniecki określa naukoznawstwo (nauka o wiedzy) jako naukę pozytywną, porównawczą, uogólniającą i wyjaśniającą, która wykracza poza epistemologiczną, logiczną i historyczną refleksję. W naukoznawstwie wyłaniają się zagadnienia empiryczne stanowiące odrębną dziedzinę badań, niemieszczące się w żadnej z trzech powyższych. Choć nauka o wiedzy posiada zbieżne z nimi zagadnienia, zresztą podobnie jak z psychologią i socjologią poznania, to jednak rozbieżności domagają się utworzenia nowej dziedziny. Takie działanie jest wyrazem świadomości metodologicznej oraz będzie zgodne z obserwowaną, postępującą specjalizacją wiedzy, która uzasadnia powoływanie tych dyscyplin, które mają wystarczająco wyraźnie wyodrębniony przedmiot. Przedmiot nauki o wiedzy stanowią wartości (wytwory) poznawcze oraz trzy klasy czynności poznawczych: Cz. poznawczego doświadczania, Cz. poznawczej idealizacji, Cz. systematyzacji poznawczej. Wyjaśnienie naukowe w odniesieniu do zjawisk powinno mieć charakter przyczynowy, tzn.