– 20 sierpnia..
Konflikty pomiędzy władzami centralnymi i republikańskimi oraz elitami narodowymi pogłębiły się i wszystkie republiki związkowe jedna po drugiej ogłosiły niepodległość.
Związek jako konfederacja 5 września 1991 roku V Zjazd Deputowanych Ludowych ZSRR, przyjmując „Deklarację praw i wolności człowieka”«Декларация прав и свобод человека» утверждена Постановлением СНД СССР 5 сентября 1991 года № 2393-1 // Ведомости СНД и ВС СССР. – 1991. – № 37. – ст. 1083., ogłosił okres przejściowy dla formowania nowego systemu relacji w państwie, przygotowania i podpisania Traktatu o Związku Suwerennych PaństwПостановление СНД СССР от 5 сентября 1991 года № 2391-1 «О мерах, вытекающих из совместного Заявления Президента СССР и высших руководителей союзных республик и решений внеочередной сессии Верховного Совета СССР» // Ведомости СНД и ВС СССР. – 1991. – № 37. – ст. 1081..
6 września ZSRR uznał wyjście ze Związku trzech republik bałtyckich (Litwy, Łotwy i Estonii).