Ponadto w części 2 artykułu 23 nowego Traktatu stwierdzano: „Niniejszy traktat… wchodzi w życie od momentu jego podpisania… przez upoważnione delegacje. Dla państw, które go podpisały, w tym samym dniu traci moc Traktat o utworzeniu ZSRR z 1922 roku”.

Członkami nowego związku miało stać się dziewięć z piętnastu republik związkowych byłego ZSRR. Jak oznajmił Michaił Gorbaczow w telewizyjnym wystąpieniu 3 sierpnia 1991 roku, 20 sierpnia nowy układ związkowy powinny podpisać Białoruś, Kazachstan, RFSRR, Tadżykistan i Uzbekistan, a jesienią mogły do nich dołączyć Armenia, Kirgistan, Ukraina i Turkmenistan.

Ale Państwowy Komitet Stanu Wyjątkowego 18–21 sierpnia przeprowadził nieudaną próbę siłowego usunięcia Michaiła Gorbaczowa ze stanowiska Prezydenta ZSRR, zrywając podpisanie traktatu związkowego: „Korzystając z danej wolności, niszcząc nowo powstałe zalążki demokracji, powstały siły ekstremistyczne, których celem stała się likwidacja Związku Radzieckiego, upadek państwa i przejęcie władzy za wszelką cenę. Zostały zadeptane wyniki ogólnokrajowego referendum o jedności Ojczyzny”„Odezwa do narodu radzieckiego” Państwowego Komitetu Stanu Wyjątkowego ZSRR z 18 sierpnia 1991 roku, Обращение к советскому народу // Известия. – 1991.