Położenie wzniesienia, kształt i wyraźnie podkreślona część szczytowa z basztą zamkową czynią wzniesienie rozpoznawalnym w terenie.
Budowa Wzniesienie w całości zbudowane z bazaltu. W strefie pod szczytowej wzniesienia występują tzw. diabazowe lawy poduszkowe z początku ery paleozoicznej ułożonych jedna na drugiej. Lawy te powstały w wyniku podwodnej erupcji wulkanu. Zastygając na dnie morza przybierały postać buł. Zbocza wzniesienia pokrywa warstwa młodszych osadów z okresu zlodowaceń plejstoceńskich.
Roślinność Wierzchowina i północno-wschodnie zbocze wzniesienia porośnięta jest lasem liściastym. Drzewostan tworzą gatunki bardzo rzadkie w kraju i zagrożone w Europie siedlisko przyrodnicze, stokowe jaworzyny i lasy lipowo-klonowe, którym towarzyszą na niewielkich powierzchniach kwaśna buczyna i grąd. Runo jest dobrze wykształcone. Wśród roślin występujących w runie rośnie kilka gatunków chronionych: paprotnik kolczysty, ułudka leśna, lilia złotogłów, parzydło leśne, bluszcz pospolity i czosnek niedźwiedzi. Flora obszaru wzniesienia obejmuje łącznie 161 gatunków.