Iste articlo ye sobre la color roya; ta la color d'o pelo, se veiga l'articlo sobre lo pelo royo.
O royo u roi (d'o latín < rŭbeus) ye una color, la correspondient a la frecuencia mes baixa de luz que puet distinguir o uello humán. A largaria d'onda d'a luz roya ye d'arredol de 700 nm.
Pa matices de color u tendencias de color royo s'utilizan os adchectivos: royenco, royisco y royizo. Pa animals d'iste color son utilizaus canelo, bardino y cillardo.
Usos, simbolismo y expresions que s'emplegan charrando En aragonés, a color d'o pelo de personas y animals (gatos, por eixemplo) se diz roya si tien tonalidaz royencas u amarillencas encara que no siga roya de tot dende lo punto de vista optico. A color roya se emplega a sobén pa fer notar furia. A color d'a sangre fació que s'asociase a color roya con o dios d'a guerra, Marte, y en a honor suya lo planeta royo se clama Marte, porque tien una superficie royenca por os suelos o mineral hematites, que ye oxido de fierro. A color roya se emplega en sinyals de trafico (sinyals d'alvertencia y prohibición y lo sinyal de "stop"), tamién en os semaforos, tamién pa no abanzar, u que bel dispositivo no funciona correctament. O royo s'ha emplegau como color d'os revolucionarios y os d'ezquierda politica, ye fácil que dende los tiempos d'a revolución francesa. Por eixemplo, en a Guerra Civil de Rusia y en a Guerra Civil de Finlandia luitoron royos contra blancos. La identificación d'o comunismo con o royo (estando lo royo la color prencipal d'a bandera d'a Unión Soviética) produció expresions en a Guerra Fría como "a menaza roya", a "China Roya" (en contraposición con a "China Nacionalista", a China Libre u Taiwan). O royo tamién s'emplega pa indicar deudas, como en a expresión "numeros royos". La practica procede d'os contables italianos, que usaban tinta roya pa indicar as deudas y tinta negra pa indicar os habers. Roya ye tamién a "color d'a pasión". A sangre ye roya por a presencia d'hemoglobina, que tien o catión mes oxidau de fierro, o fierro trivalent Fe3+. Cuan a hemoglobina tien o fierro combinau de tot con oxicheno a color roya ye mes viva, cuan ixe fierro d'a hemoglobina no ye combinau con oxicheno a color ye mes esmorteixida.
Galería d'imáchens
Se veiga tamién Royo cardenal. Cabezo Royo. Mont Royo. Pelo royo. Penya Roya. Royal.
Referencias
Vinclos externos
*