Una llingua tresfronteriza, o llingua fronteriza, o a cencielles llingua de frontera, referir a una determinada llingua falada por un grupo étnicu, una tribu, o una nación, asitiada nun área xeográfica partida ente dos o más países reconocíos internacionalmente, y que tienen una frontera terrestre o marítima que dixebra o corta esa área en dos o más partes. Les llingües fronterices son particularmente comunes n'África por cuenta del so heriedu colonial, anque de toes formes tamién-y les alluga n'otres rexones habitaes por humanos.Fernando Reyes Matta, La llingua española y los medios de comunicación (dimensión económica de la llingua española): Los proyeutos transfrontera (el nuevu llinguaxe de comunicación n'América Llatina), Congresu de Sevilla 1992.Cecilia Imaz Bayona, La nación mexicana transfronteras: Impautos sociopolíticos en Méxicu de la emigración a Estaos Xuníos , Méxicu (2006), ISBN 970-32-3570-0.Pilar Chargoñia, Uruguái: Minoríes llingüístiques, llingües fronterices, y polítiques llingüístiques actuales (la sociollingüista uruguaya Graciela Barrios preséntanos una refecha investigación, profusamente documentada, sobre les distintes planificaciones del llinguaxe rexonal), Addenda Et Corrigenda, 26 de marzu de 2007.

Tipos o clases Les llingües tresfronterices son de cuatro clases, yá que coles mesmes ye posible definir una tipoloxía basada tantu nel tamañu del área xeográfica onde esa llingua en cuestión ye utilizada, como nel tamañu de la población falante.

Según el criteriu xeográficu, les llingües fronterices dícense «internacionales llindaes» o a cencielles «internationales».Ayo Bamgbose, «Deprived, endangered, and dying languages », 1993, Diogenes (161) 41,1:19-25.

Dizse que son «internacionales llindaes», con o ensin estatutu oficial, cuando elles pártense nuna pequeña área xeográfica respectu del tamañu de los países arreyaos. Dizse que son «internacionales» cuando tán asitiaes nuna o delles árees xeográfiques (rexonales o continentales) con siquier un estatutu oficial nún de los países arreyaos.

Según el criteriu de la población, les llingües fronterices dícense «simétriques» o «asimétriques».

Les llingües fronterices «simétriques» son llingües falaes por pequeños o grandes grupos llingüísticos, de los dos llaos d'una frontera internacional. Numberoses son les llingües nesta situación que pueden paecer insignificantes, pero que de toes formes xueguen un rol especial importante na interacción y la integración a entrambos llaos d'una frontera, ellí incentivando aspeutos económicos, comerciales, y culturales. Les llingües fronterices «asimétriques» son falaes por grandes grupos d'un llau de la frontera, y por pequeñu grupos del otru llau. Y yá que estes llingües son dominantes siquier n'unu de los países arreyaos, obviamente ellí hai potencial por que sían utilizaes en dominios estendíos, y según los medios y les fortaleces y los intereses de los sos llocutores.

thumb|derecha|350px|Tipos (clases) de llingües fronterices 1 - Simétricu y llindáu: la llingua gagauza en mariellu2 - Simétricu ya internacional: l'alemán en verde3 - Asimétricu y llindáu: el vascu en color malva4 - Asimétricu ya internacional: l'húngaru n'azul Particularicemos agora nos cuatro clases emerxentes d'esta tipoloxía.

Simétricu y llindáu como la llingua gagauza falada por persones, de les cualos aproximao unes en Moldavia ensin reconocencia internacional. El gagauzo tamién ye faláu en delles comunidaes n'Ucraína y Rumanía, y amás en Bulgaria. Pela so parte otru exemplu ye lojibwé faláu n'América, na redolada de los Grandes Llagos, nun área asitiada sobre o cerca de la frontera ente Estaos Xuníos y Canadá. Esti tipu de llingües, simétriques y llindaes, son les más numberoses, les más diversificaes, y tamién les más amenaciaes d'estinción. Amás, estes llingües tienen pocu o nenguna reconocencia a entrambos llaos de la frontera, poco sofitu a nivel oficial o d'otres fontes, y representen la mayoría de les llingües tresfronterices a nivel del mundu tou. Simétricu ya internacional, como'l alemán, que ye una llingua oficializada dende va tiempu en Austria, y ellí col mesmu estatutu llingüísticu oficial que n'Alemaña. Por cierto tamién ye una llingua falada en dellos otros países, y con presencia n'otros más al traviés de minoríes que s'identifiquen tantu por caltener les sos tradiciones y la so cultura d'orixe, como por faer usu cotidianu del idioma na redolada familiar y comuñal; envalórase que l'alemán ye faláu siquier por 120 millones de persones aproximao, y ensin cuntar aquellos que lo tienen como la so segunda llingua.La diáspora alemana n'América y n'Europa, El Nacionalista, 26 de setiembre de 2008. Ye en beneficiu d'esti tipu de llingües simétriques ya internacionales, qu'otres de menor porte ya influencia terminen per sumir. Esti grupu de llingües, importantes, caúna con muncha influencia sobre los sos vecinos y a nivel internacional, tamién caúna con gran númberu de falantes, y por cierto amás como grupu non tan numberoses a nivel mundial, son, la mayoría d'elles, tapaes y sutiles «empreses de linguicidio».Términu utilizáu por Claude Hagège en «Halte à la mort des langues», páxs. 132-133, Ediciones Odile Jacob, 14 de setiembre de 2002, ISBN 2738111823. Cita de páxina 132: «Le linguicide d'État, c'est-à-dire l'élimination concertée d'une ou de plusieurs langues par des mesures politiques explicites, est notamment illustré par la guerre que livrèrent les États-Unis durant les premières décennies du XXe siècle, aux langues parlée sur diverses îles de la Micronésie, comme l'est le chamorru…». Traducción de la cita de páxina 132: «El linguicidio (glotofagia) d'Estáu, esto ye, la eliminación más o menos alcordada y promocionada d'una o más llingües al traviés de midíes políticu-alministratives esplícites, particularmente ye ilustráu pola guerra abierta que llibraron los Estaos Xuníos mientres les primeres décades del sieglu XX, a les llingües falaes en delles islles de la Micronesia, como ser el chamorru…».Eduardo Berti, Claude Hagège y la muerte de les llingües: El lingüicidio , SoloLiteratura, Buenos Aires, xunetu de 2001.Michel Feltin-Palas, Claude Hagège: "Imposer sa langue, c'est imposer sa pensée" (Faut-il s'inquiéter de la domination de la langue anglaise? Les langues nationales vont-elles disparaître? Sans chauvinisme nin ringardise, Le linguiste Claude Hagège dresse un constat lucide de la situation), L'Express, marzu 28 de 2012. Y el informe d'UNESCO sobre les llingües en peligru, ensin dulda demuestra por casu que'l francés, que naturalmente se clasifica nesta categoría, amenaza seriamente 26 llingües o dialeutos dientro de les mesmes fronteres de Francia,Atles interactif UNESCO des langues en danger dans le monde, llista de llingües amenaciaes pol francés en Francia (alémanique, auvergnat, basque, bourguignon, breton, champenois, corse, flamand occidental, franc-comtois, francique mosellan, francique rhénan, francoprovençal, brito-románicu, gascón, languedocien o llinguadocianu, ligur o liguriano, lemosín, lorrain, normandu, picard, poitevin, saintongeais). según otres 13 llingües adicionales en Québec.Atles interactif UNESCO des langues en danger dans le monde, llista de llingües amenaciaes pol francés en Québec: atikamekw, innus (montañés) del Este, huron-wyandot, malécite, maniwaki algonquin, micmac, mohawk, naskapi, algonquin, cri del nord-este, potawatomi, abénaki, montañés del Oeste. Asimétricu y llindáu, el vascu por casu ye reconocíu como llingua oficial xunto col castellanu, nos trés provincies del País Vascu (y amás tien reconocencia rexonal parcial en Navarra), pero nel País Vascu francés nun hai nenguna reconocencia; d'onde surde con claridá l'asimetría. Pela so parte el wólof, sabir de facto y mayoritariu en Senegal yá que ellí falar el 80 % de la población, ye tamién una llingua bien minoritaria en Mauritania, onde por cierto nun hai nengún estatutu oficial, dándose entós d'esta manera una clara asimetría. Asimétricu ya internacional, como por casu el húngaru, una llingua claramente minoritaria en Rumanía (Transilvania), según n'Eslovaquia, en Serbia (Voïvodine), y con o ensin derechos menores en tolos países estremeros de Hungría, anque como ye de suponer, namái n'Hungría ye llingua oficial. El rusu pela so parte, en Kazakhstan, foi últimamente bien marginalizado (si comparar col so gran predominancia pasada), de resultes d'una nueva política llingüística empobinada a embrivir la influencia rusofalante, la que na actualidá representa entá cerca del 30 % de la población total. A pesar d'esti aspeutu negativu y del propiu esmembramientu de la XRSS, cola inevitable perda d'influencia en toles ex-repúbliques, el idioma rusu sigue siendo una llingua internacional de trescendencia.

Cambeos d'estatutu thumb|derecha|350px|Estatutu oficial del idioma curdu (na imaxe'l árabe en colloráu fuerte) nel Curdistán iraquín

Por causa de circunstancies polítiques, nun determináu momentu ciertes llingües pueden camudar el so estatutu. El kurdi por casu, que ye una llingua minoritaria en Turquía, Siria, Irán, ya Iraq, hasta nun fai tantu yera clasificada como una llingua «simétrica y llindada», pero gracies a la reconocencia llingüística alcordáu pola nuevu constitución irakíLa nouvelle Constitution irakienne «Cita artículu 4: L'arabe et le kurde sont les deux langues officielles de l'Iraq. Le droit des Irakiens d'instruire leurs enfants dans leur langue maternelle est garanti, comme le turkmène, Le syriaque et l'arménien, dans des établissements d'enseignement publics, conformément aux direutives éducatives, ou en toute autre langue dans des établissements d'enseignement privés.»; «Traducción artículo 4: L'árabe y el kurdi son dos llingües oficiales d'Iraq. El derechu de los irakíes d'instruyir a los sos fíos na so propia llingua materna ye garantido nel casu de los curdos, al igual que pa los casos de les llingües turcomana, siríaca, y armenia, n'establecimientos d'enseñanza pública, conforme a direutives educatives xenerales, y tamién en cualesquier otra llingua n'establecimientos privaos d'enseñanza.» sobre l'estatutu oficial del kurdi nel Curdistán iraquín, agora puede ser consideráu como una llingua tresfronteriza «asimétrica y llindada» (referéndum del 15 d'ochobre de 2005). Obviamente esti cambéu da mayor pesu a esa llingua tocantes a la so sobrevivencia, al empar qu'apurre esperanza y enfotu n'otres comunidaes llingüístiques estremeres.

Diferencia de población No que concierne a les llingües tresfronterices llindaes (asimétriques o simétriques), convién señalar que'l tamañu en población de los países arreyaos por cierto ye importante ya incide nesta cuestión, y tien de ser tomáu en cuenta. Una llingua minoritaria pero enserta nun pequeñu país, seique puede tener más incidencia relativa qu'una llingua falada por un gran contingente de llocutores, pero enserta nun país grande n'estensión territorial y en población.

Les xentes que falen haoussa son en total 25 millones, de los cualos 18 millones atopar en Nixeria, onde la población total ellí ye de 140 millones (en númberos redondos). Obviamente en númberu los nomaos son un grupu llingüísticu numberosu, pero minoritariu en Nixeria, pos ellí solamente representen el 13 % de los nixerianos. Otra manera, los haoussas de Níxer solamente son 5 millones pero sobre una población del país de 11 millones, polo qu'ellí representen una proporción llingüística más importante qu'en Nixeria, con un 45 % (casi la metá de la población). La conclusión por tantu rescampla: el haoussa (o ḥausa) tien más importancia relativa (como llingua) en Niger qu'en Nixeria.

Criterios