Ша́ндар Га́рбаі (;  — ) — венгерскі палітык-сацыяліст.

Біяграфія Нарадзіўся ў рэфармацкай сям'і, быў рабочым-муляром, рана далучыўся да рабочага руху. Ва ўзросце 18 гадоў перабраўся ў Будапешт, дзе атрымаў вядомасць як аратар на сацыял-дэмакратычных мітынгах. Член кіраўніцтва Венгерскай сацыял-дэмакратычнай партыі ў 1901—1919 гадах, старшыня прафсаюза будаўнічых рабочых Венгрыі з 1903 года, глава Нацыянальнага фонду страхавання рабочых з 1907 года.

Падтрымаў зліццё сацыял-дэмакратаў і камуністаў у адзіную Сацыялістычную партыю, якая ўзяла ўладу ў Венгрыі. 21 сакавіка 1919 года прызначаны прэм'ер-міністрам Венгрыі, сфарміраваўшы ўрад у альянсе з камуністамі, якія абвясцілі стварэнне Венгерскай савецкай рэспублікі. Хоць Гарбаі фармальна заставаўся главой урада амаль да самага канца існавання ВСР, фактычна асноўную ролю ва ўрадзе адыгрываў міністр замежных спраў Бела Кун. 1 жніўня быў заменены на чале ўрада, які стаў «апалітычным» прафсаюзным кабінетам, Дзьюлам Пейдлем, а Гарбаі атрымаў пасаду міністра народнай адукацыі, аднак ужо 6 жніўня ўрад паў пад націскам інтэрвентаў і венгерскіх манархістаў.

Мацьяш Ракашы пазней жартаваў, што ў пераважна яўрэйскім па сваім складзе ўрадзе ВСР іншаверац Гарбаі быў патрэбен, каб хоць хтосьці мог падпісваць смяротныя прысуды па суботах (насамрэч Гарбаі не падтрымліваў чырвоны тэрор)Jerry Z. Muller, Capitalism and the Jews. — Princeton University Press, 2010. — P. 153..

Асцерагаючыся расправы, Гарбаі збег з румынскага палону ў Колажвары і з'явіўся ў Чэхаславакіі, застаўшыся ў канчатковай эміграцыі спачатку ў Браціславе, затым у Вене. Быў лідарам цэнтрысцкага цячэння ў левай венгерскай эміграцыі. З сям'ёй ён адкрыў рэстаран у Вене, дзе прымаў былых камуністычных і іншых левых лідараў. Рэстаран неўзабаве збанкрутаваўся, Гарбаі панёс велізарныя фінансавыя страты і з тых часоў жыў у галечы. Пакінуўшы Аўстрыю ў 1934 годзе з прычыны перамогі ўльтраправага ўрада над рабочым рухам, пасяліўся ў Браціславе, а ў 1938 годзе — у Парыжы. У час нямецкай акупацыі Францыі не ўдзельнічаў у Руху Супраціўлення, хоць падпольшчыкі спрабавалі яго завербаваць, і ацалеў падчас рэпрэсій з боку акупантаў.

Пасля вызвалення Венгрыі ад гітлераўцаў і салашыстаў Гарбаі збіраўся вярнуцца на радзіму, але яму перашкодзілі камуністы і былыя таварышы па партыі.

Спасылкі

Катэгорыя:Венгерская савецкая рэспубліка Катэгорыя:Сацыялісты Венгрыі Катэгорыя:Рэвалюцыянеры Венгрыі Катэгорыя:Міністры адукацыі Венгрыі