Рэферэндум аб статусе Крыма (2014)

Рэферэндум пра статус Крыма (, , ) — нелегітымныЦВК наголошує, що місцевий референдум в Криму неможливийМінюст дав оцінку рішенням про референдуми у Криму та Донецьку: нелегітимні — Українська правда (2 березня 2014)Радбез ООН не визнає «референдум» у Криму сфальсіфікаваны псеўдарэферэндум аб статусе Крыма з загадзя сфармаванымі вынікамі і завышанай яўкайРосійський аншлюс Криму виправданий? Частина перша Крымский парламент принял решение о вхождении автономии в состав РФ и назначил на 16 марта референдум по этому вопросу, адбыўся 16 сакавіка 2014 годаУкраїнська правда: Маріонеткова Рада Криму призначила референдум про входження в РФ на 16 березняРеферендум о статусе Крыма назначен на 16 марта — РИА Новости (6 березня 2014). Быў прызначаны 27 лютага Вярхоўным Саветам Крыма; першапачаткова быў запланаваны на 25 мая, пасля дату правядзення перанеслі на 30 сакавікаРеферендум про статус Криму перенесли на 30 березня — Українська правда (1 березня 2014), а затым — на 16 сакавіка. На рэферэндуме было зададзена два пытанні: аб аднаўленні Канстытуцыі Крыма 1992 года і аб уваходжанні Крыма ў склад Расіі. ААН, СНД, ЕС і АБСЕ сваіх афіцыйных назіральнікаў не дасылаліУ Раді безпеки ООН хочуть відправити спостерігачів в Україну // ТСНОБСЄ не відправлятиме спостерігачів на кримський референдум // iPress.

На рэферэндуме былі зададзены пытанні:

Аб уваходжанні Крыма ў склад Расіі на правах суб’екта Расійскай Федэрацыі. Аб аднаўленні Канстытуцыі Рэспублікі Крым ад 1992 года і пакіданні Крыма ў складзе Украіны.

Псеўдарэферэндум быў праведзены з дапамогай расійскіх войскаўИнтервью Владимира Путина радио «Европа-1» и телеканалу TF1 // Сайт Президента России і рускіх казачых атрадаў. Па сведчанні ўдзельніка падзей Ігара Гіркіна, дэпутатаў Вярхоўнага Савета Крыма прымаць рашэнні для ўваходжання паўвострава ў склад Расіі прымушалі «апалчэнцы» пры падтрымцы БТР і рускай марской пяхотыГіркін розповів, як кримських депутатів примусили провести референдум. Праваахоўныя органы Крыма і падраздзяленні Узброеных Сіл Украіны, размешчаныя на паўвостраве, не спрыялі далучэнню да Расіі.

Паводле абвешчаных арганізатарамі вынікаў рэферэндуму, за далучэнне да Расіі ў Крыме (акрамя Севастопаля) нібыта прагаласавала 96,77 % удзельнікаў галасаванняРезультаты общекрымского референдума у Севастопалі — 95,6 %. На сайце Савета пры Прэзідэнце Расіі па развіцці грамадзянскай супольнасці і правах чалавека на кароткі час з’явілася інфармацыя, што ў рэферэндуме ўдзельнічала не больш за 30 %, з якіх каля 50 % выказалася за далучэнне да Расійскай ФедэрацыіПід час псевдореферендуму в Криму насправді лише 15 % громадян хотіли приєднання до РФ // УніанPutin’s Human Rights Council Accidentally Posts Real Crimean Election Results; Only 15 % Voted For Annexation // Forbes, даныя аб 30-40 працэнтнай яўцы апублікаваў і Меджліс крымскататарскага народа.

У Севастопалі праходзіў асобны рэферэндум, паколькі горад не ўваходзіць у Аўтаномную Рэспубліку Крым.

Абвяшчэнне рэферэндуму 27 лютага 2014 года Вярхоўны Савет Крыма пры падтрымцы прарасійскага мітынгу сабраўся на пазачарговае пасяджэнне ў захопленым узброенымі людзьмі будынку. На гэтым пасяджэнні было пастаўлена пытанне аб прызначэнні рэферэндуму на 25 мая 2014 года, пытаннем якога павінна было стаць такое: «Аўтаномная Рэспубліка Крым мае дзяржаўную самастойнасць і ўваходзіць у склад Украіны на аснове дагавораў і пагадненняў». Як прызнаўся ў эфіры адной з расійскіх тэлеперадач расійскі дыверсант Ігар Гіркін, дэпутатаў Вярхоўнага Савета Крыма галасаваць за пастанову аб аддзяленні Крыма ад Украіны гвалтоўна зганялі так званыя «апалчэнцы», а ён асабіста быў адным з камандзіраў гэтага «апалчэння»Гиркин признался, что депутатов Крыма насильно сгоняли голосовать за отделение от Украины, 24.01.15. Паводле афіцыйных звестак, за прызначэнне рэферэндуму прагаласаваў 61 дэпутат з 64, прысутных на пасяджэнніДепутати ВР Криму призначили референдум щодо статусу автономії. Затое існуюць сведчанні асобных дэпутатаў аб тым, што рэальна галасавалі 40-41 дэпутатаў, тады як астатнія галасы былі сфальсіфікаваныя шляхам выкарыстання картак-дублікатаўКонстантинов сфальсифікував рішення парламенту Криму про референдум — ЗМІ

Пазней, рэферэндум быў перанесены спачатку на 30 сакавікаАксьонов вирішив пришвидшити референдум у Криму і призначив його на 30 березня, а затым — на 16 сакавікаРада Криму під охороною російських «багнетів» призначила референдум на 16 березня. Старшынёй камісіі па правядзенню рэферэндуму быў прызначаны Міхаіл МалышаўКрымский референдум будет проходить под контролем наблюдателей .

Пытанні

Па першым праекце рэферэндуму ставіліся пытанні:

6 сакавіка стала вядома, што на рэферэндум будуць вынесеныя два пытанніМаріонеткова Рада Криму призначила референдум на 16 березня — Українська правда (6 березня 2014):

Пры гэтым бюлетэнем прадугледжаны адказ толькі на адно з гэтых пытанняў і толькі «так» — шляхам адзнакі ў адпаведным квадраце. Любы знак трактуецца як адказ «так», два знакі — бюлетэнь лічыцца несапраўдным. Такім чынам, названыя пытанні не з’яўляюцца пытаннямі, а варыянтамі адказу (гэта пазначана і ў самім тэксце бюлетэня). Акрамя таго, выбар не з’яўляецца вычарпальным — адсутнічае варыянт статусу Крыма як часткі Украіны на ўмовах дзеючай Канстытуцыі Украіны і дзеючай Канстытуцыі АРК, што сведчыць аб прафанацыі волевыяўлення і грубым парушэнні правоў грамадзян.

Намеснік старшыні ЦВК Украіны Андрэй Магера адзначыў, што пытанне аб вяртанні да Канстытуцыі АРК 1992 года з’яўляецца некарэктным, паколькі крымская канстытуцыя 1992 года існавала ў двух рэдакцыях: майскай і вераснёўскай.

Вынікі сацыялагічных апытанняў Па выніках сацыялагічнага даследавання «Грамадска-палітычныя, міжнацыянальныя і міжканфесійныя адносіны ў АР Крым: стан, праблемы, шляхі вырашэння», праведзенага ў 2008 годзе Цэнтрам Разумкова сумесна з Інстытутам Еўропы ўніверсітэта Базеля, настроі жыхароў Крыма былі супярэчлівымі і нявызначанымі. Так, 53,8 % жыхароў падтрымлівалі пашырэнне правоў АР Крым у складзе Украіны, 35,1 % падтрымлівалі стварэнне Расійскай нацыянальнай аўтаноміі ў складзе Украіны, 34,5 % падтрымлівалі абвяшчэнне незалежнасці АР Крым. У той жа час уключэнне паўвострава ў склад Расійскай Федэрацыі падтрымлівала 63,8 % жыхароў Крыма (у этнічным размеркаванні 75,9 % сярод рускіх, 55,2 % сярод украінцаў і 13,8 % сярод крымскіх татараў)З2 % жителів Криму схильні до сепаратизму — Центр Разумкова (19 грудня 2008)Суспільно-політичні, національні та міжконфесійні відносини в Автономній Республіці Крим: Стан, проблеми, шляхи вирішення с 42Крим: люди, проблеми, перспективи // Журнал «Національна безпека і оборона». 2008, № 10 (104) с. 20.

Паводле апытанняў, праведзеных кампаніяй International Republican Institute (IRI) у лістападзе 2011 і маі 2013 года, за далучэнне паўвострава ў склад Расіі выступала 23-33 % жыхароў Крыма, 49-53 % выступалі за захаванне статусу аўтаноміі ў складзе УкраіныPublic Opinion Survey Residents of the Autonomous Republic of Crimea May 16 — 30, 2013.

Паводле даных сацапытання, праведзенага з 8 па 18 лютага 2014 Кіеўскім міжнародным інстытутам сацыялогіі, 41 % жыхароў Крыма жадалі аб’яднання Украіны з Расійскай Федэрацыяй у адзіную дзяржаву (2013 — 35,9 %)Динаміка ставлення населення України до Росії та населення Росії до України, яких відносин з Росією хотіли б українці.

Ход галасавання Галасаванне доўжылася з 8 да 20 гадзін 16 сакавіка на 1205 выбарчых участках у Аўтаномнай Рэспубліцы Крым і горадзе Севастопаль. На тэрыторыі Бахчысарайскага раёна ў месцах пражывання крымскіх татараў выбарчыя ўчасткі не былі створаныя, паколькі не знайшлося добраахвотнікаў для працы ў выбарчых камісіях.

Галасаванне прайшло без удзелу міжнародных назіральнікаў. ААН не прызнала яго вынікі.

Яўка выбаршчыкаў Паводле арганізатараў рэферэндуму, па стане на 12 гадзін яўка выбаршчыкаў склала 44 %, на 15 гадзін — 64 %http://www.pravda.com.ua/news/2014/03/16/7019007/Явка на кримському референдумі становить 44,27 %.

Па стане на 20 гадзін яўка паводле даных арганізатараў рэферэндуму склала 81,4 % на тэрыторыі АР Крым і 89,5 % ў СевастопаліЯвка в Севастополе на референдуме составила 89,5 %, в Автономной Республике Крым — 81,36 %. Па незалежных ацэнках яўка склала 32,4 %Джемілєв розповів Раді безпеки ООН про брехню та цинізм влади Росії. +Дынаміка яўкі паводле даных арганізатараў рэферэндуму, %Тэрыторыя12:0015:0018:0020:00Сімферопаль, Чыгуначны раён44,780,285,086,6Сімферопаль, Кіеўскі раён39,365,576,890,0Сімферопаль, Цэнтральны раён41,363,676,288,5Керч64,375,688,294,6Алушта38,667,575,881,8Армянск43,762,374,687,2Джанкой45,567,884,589,8Еўпаторыя43,260,167,884,8Краснапэрэкопск46,667,780,487,5Сакы40,654,567,573,0Судак47,164,172,480,3Феадосія51,770,579,589,7Ялта40,060,873,486,6Бахчысарайскі раён39,855,456,759,2Білагірскі раён40,853,559,563,8Джанкойскі раён41,057,667,776,5Кіраўскі раён36,651,153,857,6Краснагвардзійскі раён38,456,266,872,2Краснапэрэкопскі раён24,458,874,081,5Лэнінскі раён44,460,772,480,3Ныжнягірскі раён43,959,869,877,1Первамайскі раён38,260,363,672,8Сакскі раён39,963,871,276,7Сімферопольскі раён41,971,078,285,2Савецкі раён37,853,059,964,0Раздольнэнскі раён41,261,268,477,9Чарнаморскі раён43,559,493,7Разам44,2763,9773,482,71

Парушэнні У дзень рэферэндуму на тэрыторыі АРК было шмат білбордаў з агітацыйнымі матэрыяламі, якія заклікалі галасаваць за аб’яднанне з Расіяй.

У крымскім аддзяленні Камітэта выбаршчыкаў Украіны адзначылі, што галасаванне праходзіць па састарэлых спісах выбаршчыкаў.

Паведамлялася пра магчымасць галасавання асобамі, якія не былі папярэдне ўключаныя ў спісы выбаршчыкаў: расійская журналістка з сімферопальскай прапіскай прагаласавала на рэферэндуме. Іншы эксперымент ажыццявіў журналіст тэлекампаніі ATR, які хадзіў па ўчастках з патрабаваннем уключыць яго ў спісы. У выніку яму было адмоўлена толькі аднойчы і тройчы журналіст атрымаў бюлетэнь і меў магчымасць прагаласаваць. СМІ паведамлялі аб парушэннях падчас галасавання ў псіхіятрычнай бальніцы ў Ялце, дзе пацыентам «дапамагалі правільна прагаласаваць».

Падтрымалі далучэнне да Расійскай Федэрацыі 474 136 чалавек з Севастопаля, хоць насельніцтва горада ў адпаведнасці з данымі гарадскога ўпраўлення статыстыкі складала на 1 лістапада 2013 года 383 499 чалавек; то бок, за адлучэнне Севастопаля ад Украіны прагаласавалі 123 % жыхароў горада. Аднак на брыфінгу ў Сімферопалі, прысвечаным яўцы выбаршчыкаў па стане на 20:00 мясцовага часу, былі агучаны іншыя звесткі — у Аўтаномнай Рэспубліцы Крым (без Севастопаля) яўка складала 1 250 427 чалавек, з улікам Севастопаля 1 524 563. Некаторыя блогеры і СМІ распаўсюдзілі жарт, што ў Севастопалі яўка склала 123 % (паводле даных Упраўлення статыстыкі Севастопаля на 1 студзеня 2014 года ў горадзе ўсяго пражывала 385 870 чалавек, і праз ілжывыя лічбы сумарнай яўкі ў Севастопалі нібыта прагаласавалі 1 724 563-1 250 427 = 474 136 чалавек).

Інфармацыя савета пры Прэзідэнце РФ па пытаннях развіцця грамадзянскай супольнасці і правоў чалавека На пачатку мая на сайце Савета пры прэзідэнце Расіі ў пытаннях развіцця грамадзянскай супольнасці і правоў чалавека з’явілася паведамленне, што паводле папярэдніх ацэнак на сакавіцкі рэферэндум аб статусе Аўтаномнай Рэспублікі прыйшлі 30-50 % грамадзян, і толькі палова з тых, хто прыйшоў на рэферэндум, прагаласавалі за далучэнне да РасііПід час псевдореферендуму в Криму насправді лише 15 % громадян хотіли приєднання до РосіїСудьбу Крыма определили 15 % жителей — совет при президенте России. То бок лёс украінскага Крыма вызначыла прарасійская меншасць: ад 15 % да 30 % насельніцтва. Прыкладна такія ж даныя яўкі і галасавання апублікаваў раней Меджліс крымскататарскага народа. Пасля апублікавання ў мас-медыя, навіну з сайта хутка прыбралі, а яшчэ пазней яна зноў з’явілася там з тлумачэннем, што гэта неафіцыйны даклад члена Савета і старшыні камісіі па міграцыйнай палітыцы і абароне правоў чалавека ў сферы міжнацыянальных адносін Яўгена БаброваПроблемы жителей Крыма.

Вынікі