Эдвард Людвігавіч Вайвадзіш (; ) — латвійскі педагог, паэт, пісаў на беларускай мове.
Біяграфія Раннія гады і адукацыя Нарадзіўся 23 студзеня (4 лютага па новым стылі) 1897 года ў вёсцы Вайвады Прыдруйскай воласці Дрысенскага павета Віцебскай губерні (цяпер тэрыторыя Індрскай воласці Краслаўскага края Латвіі).
Адукацыю пачаў у 1908 годзе ў Прыдруйскай пачатковай школе, затым вучыўся ў Індрыцы і Друі. З восені 1912 года навучаўся ў Дрысенскім чатырохкласным вучылішчы.
Да эвакуацыі падчас Першай сусветнай вайны працаваў пісарам валаснога праўлення ў Гарадку пад Віцебскам. Разам з хваляй бежанцаў трапіў у Петраград, дзе скончыў курсы паштова-тэлеграфных чыноўнікаў. Адначасова наведваў вячэрнія агульнаадукацыйныя курсы Чарняева. Перажыўшы ў сталіцы імперыі падзеі Лютаўскай і Кастрычніцкай рэвалюцый, ён неўзабаве перайшоў лінію фронту каля Асвеі і вярнуўся ў родныя мясціны.
Педагагічная і грамадская праца ў Латвіі З 1920 года зноў працаваў пісарам, гэтым разам у структуры латвійскага валаснога праўлення. У 1921 годзе далучыўся да актыўнай культурна-асветнай працы ў шэрагах беларускага таварыства «Бацькаўшчына» (Дзвінскі аддзел), якім апекаваўся выдатны латышскі паэт Яніс Райніс.
У 1922 годзе пачаў доўгую педагагічную кар’еру: працаваў (з невялікімі перапынкамі да 1959 года) настаўнікам і кіраўніком беларускіх школ у розных мясцовасцях Латгальскага края. Для павышэння кваліфікацыі паспяхова скончыў агульнаадукацыйныя чатырохгадовыя летнія настаўніцкія курсы пры Дзвінскай дзяржаўнай беларускай гімназіі.
Падчас Другой сусветнай вайны ў перыяд нямецкай акупацыі працаваў інспектарам беларускай павятовай школьнай рады. У 1942 годзе быў арыштаваны нямецкімі ўладамі і адпраўлены ў канцлагер на востраў Руген у Германіі. Паводле яго ўласных успамінаў, выжыць у лагеры яму дапамагло добрае веданне нямецкай мовы.
Пасля вайны працягнуў працаваць настаўнікам. Памёр 26 сакавіка 2000 года ў роднай вёсцы Вайвады, дзе і быў пахаваны.
Творчасць Эдвард Вайвадзіш сваю літаратурную дзейнасць пачаў у 1922 годзе. Першая публікацыя яго вершаў адбылася пасля таго, як рэдактар рыжскай газеты «Голас Беларуса» Кастусь Езавітаў асабіста звярнуўся да маладога настаўніка з просьбай даслаць свае творы. Пазней Вайвадзіш таксама актыўна супрацоўнічаў з часопісам «Беларуская школа ў Латвіі». У 1926 годзе яго вядомы патрыятычны верш «Гімн вясне» (які пачынаўся словамі: «Люблю цябе, вясна прыгожая. / Заўсёды ласкавая, гожая…») быў надрукаваны ў зборніку вершаў гуртка маладых беларускіх паэтаў у Латвіі пад назвай «Першы крок».
У перыяд нацыянальнага адраджэння 1990-х гадоў яго вершы зноў пачалі актыўна друкавацца на гістарычнай радзіме. Яго творы з’яўляліся на старонках газет «Голас Радзімы», «Настаўніцкая газета», «Літаратура і мастацтва», «Наша слова», «Звязда», а таксама ў часопісе «Вожык» і розных латвійскіх выданнях.
У 1996 годзе Нацыянальны навукова-асветніцкі цэнтр імя Францыска Скарыны ў Мінску ў межах серыі «Творцы беларускага замежжа» выдаў персанальны зборнік Эдварда Вайвадзіша «Вершы, паэма, згадкі».
Узнагароды і званні У 1935 годзе за сваю грамадскую дзейнасць і працу ў якасці добраахвотнага карэспандэнта Дзяржаўнага статыстычнага ўпраўлення Латвіі па сельскай гаспадарцы Эдвард Вайвадзіш быў узнагароджаны дзяржаўным ордэнам Латвійскай Рэспублікі.
У лютым 1997 года, у стогадовы юбілей, ён быў урачыста прыняты ў сябры Саюза беларускіх пісьменнікаў.
Крыніцы
Літаратура
Катэгорыя:Беларускамоўныя паэты Катэгорыя:Паэты Латвіі Катэгорыя:Педагогі Латвіі Катэгорыя:Вязні канцэнтрацыйных лагераў